Trung tướng Lê Văn Hân - Lời hẹn với đồng đội

Có những lời hứa chỉ mất vài giây để nói.

Nhưng phải mất cả một đời người để thực hiện.

Đối với Trung tướng Lê Văn Hân, đó là lời hứa với những người đồng đội đã nằm lại trên chiến trường.

"Hòa bình rồi, nhớ đưa nhau về quê."

Lời hẹn ấy được nói rất giản dị.

Giữa một đêm hành quân.

Giữa tiếng côn trùng và mùi khói súng.

Không ai ngờ, nó theo ông suốt hơn nửa thế kỷ.

Những năm tháng chiến tranh, ông là cán bộ của Trung đoàn Phú Xuân.

Chiến trường miền Nam lúc ấy khốc liệt đến mức, mỗi trận đánh đều có người ngã xuống.

Không chỉ bom đạn của kẻ thù.

Mà còn là sốt rét rừng.

Là đói khát.

Là những cuộc hành quân triền miên.

Ông từng chia sẻ:

"Hồi đó, anh em mình hy sinh nhiều quá. Không chỉ hy sinh vì bom đạn mà còn vì sốt rét, vì đói. Bao nhiêu trường hợp thương tâm đến bây giờ vẫn không sao quên được."

Có những người đồng đội vừa ngồi ăn chung bữa cơm chiều.

Đêm đến đã vĩnh viễn nằm lại.

Trong điều kiện chiến trường vô cùng khắc nghiệt, nhiều liệt sĩ chỉ được đồng đội mai táng tạm giữa rừng.

Không bia.

Không tên.

Chỉ có một cành cây nhỏ cắm bên mộ.

Trước khi tiếp tục hành quân, những người còn sống thường đứng nghiêm.

Một đồng đội khẽ nói:

"Sau này hòa bình... nhớ đưa nhau về."

Không ai trả lời.

Nhưng ai cũng gật đầu.

Đó không chỉ là lời hứa.

Mà là lời thề của người lính.

Chiến tranh kết thúc.

Đất nước thống nhất.

Người lính Lê Văn Hân tiếp tục phục vụ trong quân đội.

Từ chiến trường, ông trưởng thành qua nhiều cương vị, công tác tại Quân khu 2, sau này là Trưởng phòng Cán bộ, rồi Phó Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam.

Nhưng càng đi nhiều.

Càng gặp nhiều gia đình liệt sĩ.

Ông càng day dứt.

Mỗi lần nghe một người mẹ hỏi:

"Con tôi nằm ở đâu?"

Ông lại nhớ đến lời hẹn năm nào.

Ông hiểu rằng.

Chiến tranh đã kết thúc.

Nhưng hành trình của những người còn sống vẫn chưa kết thúc.

Năm 2010, cùng nhiều đồng đội và những người cùng chung tâm nguyện, ông góp phần sáng lập Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam.

Ngày đầu thành lập.

Hội không có trụ sở.

Không có kinh phí.

Không có phương tiện.

Cán bộ phải mượn nhà riêng để làm nơi làm việc.

Bàn ghế tự góp.

Máy tính đi xin.

Mọi người đều làm việc bằng tấm lòng.

Ông thường nói:

"Làm việc nghĩa thì không được tính toán thiệt hơn."

Có những chuyến đi kéo dài hàng nghìn kilômét.

Có những nghĩa trang với hàng trăm ngôi mộ chỉ ghi dòng chữ:

"Liệt sĩ chưa biết tên."

Một lần đến Nghĩa trang liệt sĩ Châu Thành (Tây Ninh).

Đứng trước những hàng mộ vô danh, ông lặng người.

Nén hương trên tay run nhẹ.

Rồi nước mắt người lính già lăn dài.

Ông khẽ nhắc lại câu nói năm xưa của đồng đội:

"Hòa bình rồi... nhớ đưa nhau về quê..."

Những người đi cùng đều nghẹn ngào.

Bởi họ hiểu.

Đó không chỉ là nỗi đau của riêng ông.

Mà là nỗi đau của hàng vạn gia đình vẫn mòn mỏi chờ tin người thân.

Suốt nhiều năm, ông cùng Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam kiên trì vận động xã hội hóa, hỗ trợ giám định ADN, tìm kiếm thông tin, kết nối nhân chứng và giúp nhiều gia đình tìm lại được hài cốt người thân.

Mỗi lần trao kết quả giám định ADN cho một gia đình liệt sĩ, ông luôn đứng rất lặng.

Ông bảo:

"Mỗi người trở về là thêm một lời hứa được thực hiện."

Ở tuổi đã cao, ông vẫn đi.

Đi đến những vùng quê xa.

Đến các nghĩa trang.

Đến từng gia đình liệt sĩ.

Có người hỏi:

"Sao bác còn vất vả thế?"

Ông chỉ cười:

"Đồng đội mình vẫn còn nằm ngoài kia."

Câu trả lời giản dị ấy khiến ai nghe cũng xúc động.

Bởi người lính ấy chưa bao giờ xem chiến tranh là chuyện của quá khứ.

Đối với ông.

Chiến tranh chỉ thật sự khép lại khi những người đã hy sinh được gọi đúng tên.

Được trở về với gia đình.

Được thắp một nén hương trên chính mảnh đất quê hương mình.

Đó cũng là cách ông giữ trọn lời hẹn của những người lính năm xưa.

Một lời hẹn được viết bằng máu.

Được gìn giữ bằng cả cuộc đời.