TRUNG TƯỚNG NGUYỄN BÌNH – NGƯỜI ANH CẢ CỦA KHÁNG CHIẾN NAM BỘ
Trong lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc của Việt Nam, có những con người đã trở thành huyền thoại ngay từ khi còn sống bởi tài năng, khí phách và những cống hiến đặc biệt xuất sắc đối với đất nước. Trung tướng Nguyễn Bình là một trong những nhân vật như thế. Ông không chỉ là vị Trung tướng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam mà còn là người đặt nền móng cho sự nghiệp kháng chiến ở Nam Bộ trong những năm tháng cam go nhất của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.
Nguyễn Bình tên khai sinh là Nguyễn Phương Thảo, sinh ngày 30 tháng 7 năm 1908 tại thôn Yên Phú, nay thuộc xã Nguyễn Văn Linh, tỉnh Hưng Yên. Sinh ra trong một gia đình nông dân yêu nước, từ khi còn trẻ ông đã sớm mang trong mình tinh thần đấu tranh chống áp bức và khát vọng giải phóng dân tộc.
Thuở thanh niên, ông lên Hải Phòng làm thủy thủ trên những chuyến tàu viễn dương. Chính môi trường lao động cùng những trải nghiệm thực tế đã giúp ông tiếp xúc với các tư tưởng cách mạng tiến bộ. Được nhà cách mạng Trần Huy Liệu giác ngộ, Nguyễn Phương Thảo tham gia Việt Nam Quốc dân đảng và phụ trách công tác quân sự.
Sau thất bại của cuộc khởi nghĩa Yên Bái năm 1930, ông bị thực dân Pháp bắt giam và đày ra Côn Đảo. Những năm tháng lao tù không làm lung lay ý chí của người chiến sĩ yêu nước. Trái lại, chính trong hoàn cảnh khắc nghiệt ấy, ông càng thể hiện bản lĩnh kiên cường. Ông từng bị những phần tử cực đoan trong tù hành hung đến mức hỏng một mắt nhưng vẫn giữ vững khí tiết và niềm tin vào con đường cứu nước.
Năm 1936, được trả tự do, ông trở về hoạt động cách mạng tại Hải Phòng. Cũng trong giai đoạn này, ông đổi tên thành Nguyễn Bình với khát vọng lớn lao về một ngày đất nước được độc lập, nhân dân được sống trong hòa bình, hạnh phúc.
Khi phong trào cách mạng phát triển mạnh mẽ, Nguyễn Bình trở thành một trong những người sáng lập và lãnh đạo Chiến khu Đông Triều – một căn cứ cách mạng quan trọng ở vùng Đông Bắc. Trong những ngày sôi sục của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, ông chỉ huy lực lượng vũ trang giành chính quyền tại nhiều địa phương, góp phần vào thắng lợi chung của dân tộc.
Sau khi thực dân Pháp quay trở lại xâm lược Nam Bộ, tình hình chiến trường miền Nam vô cùng phức tạp. Trước yêu cầu cấp bách của cách mạng, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tin tưởng giao cho Nguyễn Bình trọng trách đặc biệt vào Nam Bộ tổ chức và lãnh đạo kháng chiến. Câu nói nổi tiếng của Người: “Bác giao Nam Bộ cho chú!” chính là sự ghi nhận sâu sắc đối với tài năng và bản lĩnh của ông.
Nhận nhiệm vụ trong bối cảnh Nam Bộ tồn tại nhiều lực lượng vũ trang khác nhau với những khuynh hướng chính trị, tôn giáo và địa phương riêng biệt, Nguyễn Bình đã thể hiện tài năng tổ chức và năng lực lãnh đạo xuất sắc. Ông từng bước thống nhất các lực lượng kháng chiến, xây dựng hệ thống chỉ huy thống nhất, đưa các đơn vị vũ trang vào khuôn khổ của lực lượng Vệ quốc đoàn.
Dưới sự lãnh đạo của ông, phong trào kháng chiến Nam Bộ dần vượt qua tình trạng phân tán, trở thành một lực lượng chiến đấu có tổ chức và sức mạnh đáng kể. Ông cũng là người đặt nền móng cho lực lượng biệt động, công tác thành và các hoạt động đặc biệt ngay trong lòng đô thị Sài Gòn, góp phần tạo nên những chiến công vang dội sau này.
Không chỉ là người cầm quân xuất sắc, Nguyễn Bình còn đặc biệt quan tâm đến công tác đào tạo cán bộ. Ông trực tiếp chỉ đạo việc thành lập Trường Quân chính Khu 7, đào tạo những cán bộ quân sự đầu tiên cho chiến trường Nam Bộ. Trong điều kiện thiếu thốn đủ bề, nhiều học viên phải học bằng súng gỗ nhưng tinh thần học tập và ý chí chiến đấu vẫn luôn được hun đúc mạnh mẽ.
Ngày 20 tháng 1 năm 1948, Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa phong quân hàm Trung tướng cho Nguyễn Bình. Ông trở thành vị Trung tướng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam. Đây là sự ghi nhận đối với những đóng góp đặc biệt xuất sắc của ông trong việc xây dựng và lãnh đạo chiến trường Nam Bộ.
Là người chỉ huy nổi tiếng quyết đoán, mưu lược và gan dạ, Nguyễn Bình luôn có mặt ở những nơi khó khăn, nguy hiểm nhất. Ông được đồng đội kính trọng bởi tinh thần trách nhiệm, sự nghiêm minh trong kỷ luật và lòng tận tụy với cách mạng. Nhiều nhà nghiên cứu quân sự đánh giá ông là một trong những vị tướng tài năng nhất của Việt Nam trong giai đoạn đầu kháng chiến chống Pháp.
Năm 1951, theo yêu cầu của Trung ương, Trung tướng Nguyễn Bình lên đường ra Bắc nhận nhiệm vụ mới. Trên hành trình xuyên qua chiến trường đầy hiểm nguy, ngày 29 tháng 9 năm 1951, ông anh dũng hy sinh trong một trận phục kích của quân Pháp tại vùng đất Campuchia khi mới 43 tuổi.
Sự ra đi của ông là tổn thất lớn đối với cách mạng Việt Nam và chiến trường Nam Bộ. Để ghi nhận những công lao to lớn ấy, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã truy tặng ông Huân chương Quân công hạng Nhất – phần thưởng cao quý mà ông là người đầu tiên trong quân đội được nhận. Sau này, Nhà nước tiếp tục truy tặng ông Huân chương Hồ Chí Minh và danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Hơn bảy thập kỷ đã trôi qua kể từ ngày Trung tướng Nguyễn Bình hy sinh, nhưng tên tuổi và sự nghiệp của ông vẫn sống mãi trong lòng nhân dân. Ông là biểu tượng của tinh thần quả cảm, ý chí thống nhất lực lượng cách mạng và tài năng quân sự xuất chúng. Cuộc đời ông là minh chứng cho một thế hệ những người con ưu tú đã hiến dâng trọn đời mình cho độc lập, tự do của dân tộc.
