Trung tướng Nguyễn Bình - Nhà quân sự tài năng, một lòng kiên trung với sự nghiệp cách mạng

Trung tướng Nguyễn Bình - Nhà quân sự tài năng, một lòng kiên trung với sự nghiệp cách mạng

30/07/2023 11:01

Quân dân Nam Bộ những ngày đầu kháng chiến - Ảnh tư liệu

1. Nguyễn Bình - Vị tướng có tài thao lược quân sự

Từ một người yêu nước, từng tham gia Việt Nam Quốc dân Đảng và rời bỏ con đường cách mạng cực đoan, cải lương để lựa chọn và phụng sự lý tưởng cộng sản, Nguyễn Bình đã vận dụng những kiến thức học tập được, để không chỉ tuân thủ mà phát triển sáng tạo đường lối quân sự của Đảng và lãnh đạo, chỉ đạo thành công chiến tranh du kích, chiến tranh nhân dân ở miền Bắc trong những năm trước và trong Cách mạng Tháng Tám năm 1945 và tại Nam Bộ giai đoạn đầu cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược. Không chỉ hội tụ đủ những phẩm chất và tài năng của một người cộng sản chân chính, Nguyễn Bình còn luôn bản lĩnh, quyết đoán, linh hoạt, khoa học và sắc sảo trong lãnh đạo, chỉ đạo các hoạt động quân sự.

Nói về Trung tướng Nguyễn Bình, là nhắc đến những trận đánh gắn liền với tên tuổi của đồng chí ở Hưng Yên, Đông Triều, Chí Linh, Tràng Bạch, Mạo Khê, Uông Bí, Bí Chợ… Đó là sự mưu trí, dũng cảm, tài cải trang, với sự phối hợp từ trong ra ngoài đã giúp đồng chí cùng đồng đội táo bạo, bất ngờ tấn công đồn Bần Yên Nhân (Hưng Yên) tối ngày 12-3-1945, bắt sống toàn bộ trung đội địch mà không không tốn nhiều sức lực, tịch thu các loại vũ khí, đạn dược.Đại tướng Võ Nguyên Giáp khẳng định đây là “Trận đánh du kích kiểu mẫu ở đồng bằng Bắc Bộ”⁽¹⁾. Cách đánh du kích bất ngờ, mưu trí, có sự phối hợp giữa các lực lượng được Nguyễn Bình sử dụng nhiều lần để tấn công quân Pháp.

Đó là đánh trại Bạch Thái Tông - một trại huấn luyện quân sự của Nhật ở Bắc Bộ (tháng 5-1945); tham gia chỉ huy đội vũ trang Đông Triều diệt 4 đồn địch (Đông Triều, Mạo Khê, Tràng Bạch, Chí Linh (tháng 6-1945), phá kho thóc của giặc chia cho nhân dân và thành lập Chiến khu Đông Triều (sau đổi tên là Chiến khu Trần Hưng Đạo).

Sau Tổng khởi nghĩa Tháng Tám năm 1945, Ủy ban quân sự cách mạng Chiến khu Trần Hưng Đạo đổi thành Ủy ban quân sự liên tỉnh miền Duyên hải Đông Bắc và Nguyễn Bình được cử làm Tư lệnh. Cũng trong tháng 6-1945, Nguyễn Bình tiếp tục chỉ huy trận phục kích trên sông Kinh Thầy, chặn thuyền vận tải địch, thu nhiều lương thực và vũ khí; tiến công đồng loạt vào 5 đồn địch: Thanh Hà, Kinh Môn, Thủy Nguyên, Uông Bí, Bí Chợ, thu nhiều vũ khí, tạo điều kiện để phát triển lực lượng vũ trang của Chiến khu Trần Hưng Đạo.

Thắng lợi liên tiếp của Chiến khu Trần Hưng Đạo đã tạo sự lan tỏa mạnh mẽ. Ngày 16-7-1945, Nguyễn Bình chỉ huy các trung đội du kích tiến đánh Quảng Yên. Chỉ trong một đêm, quân ta đã làm chủ hoàn toàn tỉnh lỵ Quảng Yên và huyện Yên Hưng (Quảng Ninh). Đây cũng là địa phương đầu tiên ở miền Bắc được giải phóng trước Cách mạng Tháng Tám năm 1945.

Tháng 8-1945, đồng chí dẫn đầu lực lượng về tham gia khởi nghĩa giành chính quyền tại thành phố Hải Phòng, Đồ Sơn, Kiến An, Hải Dương, Tiên Yên, Ba Chẽ, Hòn Gai, Cẩm Phả, Cát Bà…

Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công, đất nước độc lập chưa được bao lâu, ngày 23-9-1945, thực dân Pháp nổ súng tái xâm lược nước ta tại Nam Bộ. Lúc này, tình hình chiến sự và lực lượng kháng chiến ở Nam Bộ không chỉ gặp nhiều khó khăn trước sự tiến công ác liệt của thực dân Pháp, mà còn có nguy cơ tan rã bởi dù có nhiều lực lượng kháng Pháp, nhưng các đơn vị hoạt động nhỏ lẻ, không có cơ sở trong nhân dân; nhiều tổ chức vũ trang phức tạp, không có sự chỉ huy thống nhất, toàn diện. Vì thế, Nguyễn Bình - Người có tài cầm quân, bản lĩnh, quyết đoán, sáng tạo trong hoạt động quân sự, đánh trận trên chiến trường, giỏi công tác vận động quần chúng, công tác binh vận đã được Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng lựa chọn trao trọng trách vào miền Nam để “chỉ huy” thống nhất các lực lượng, cùng quân dân miền Nam “Thành đồng Tổ quốc” trụ vững trước sự tấn công của kẻ thù.

Tại Nam Bộ, tư duy quân sự và những quyết định lịch sử vừa kịp thời, đầy sức thuyết phục, vừa mang tầm chiến lược của Nguyễn Bình lại tỏa sáng. Khi đến chiến trường miền Nam, trong bối cảnh cực kỳ khó khăn, phức tạp, Nguyễn Bình thực hiện thành công việc nắm bắt tình hình và tìm mọi cách tập hợp, thống nhất các lực lượng kháng chiến dưới sự chỉ huy chung, đồng thời, nhanh chóng tổ chức các lực lượng, tập trung cho cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Đó là triệu tập, tổ chức các đơn vị vũ trang của các lực lượng về họp tại An Phú (ngày 20-11-1945) để thống nhất nhận thức, tổ chức và chỉ huy; khắc phục tình trạng cát cứ kiểu “lãnh chúa”, “xưng bá” của các nhóm, phái, với nhiều màu sắc chính trị, tôn giáo (bộ đội Bình Xuyên, Hòa Hảo, Cao đài) nhằm tránh sự phân hóa, tan rã của các lực lượng chống Pháp, gây bất lợi cho sự nghiệp kháng chiến. Tại cuộc họp này, tâm, tầm và uy tín của một người có nhiều kinh nghiệm trong hoạt động, đánh trận, xây dựng lực lượng trên nhiều địa bàn ở miền Bắc; từng là Tư lệnh Chiến khu Trần Hưng Đạo, Chiến khu Duyên hải Đông Bắc; người được Chủ tịch Hồ Chí Minh, Đảng ta lựa chọn, đã phân tích tình hình, nhấn mạnh những nguy cơ đối với vận mệnh của Nam Bộ khi các lực lượng vừa nhỏ lẻ, tự phát, vừa không thích ai chỉ huy mình... đã đi đến thống nhất các lực lượng theo sự chỉ đạo của Trung ương và Chủ tịch Hồ Chí Minh với tên chung là “Giải phóng quân”. Hội nghị đã thống nhất bầu Nguyễn Bình làm Tư lệnh Giải phóng quân Nam Bộ.

Với tài năng, tính cách nghĩa hiệp, Nguyễn Bình đã thu phục được các thủ lĩnh giang hồ Bảy Viễn (Lê Văn Viễn), Mười Trí, Bá Dương, Tám Mạnh, Năm Hà...; đã đem quân Bình Xuyên kết hợp với Quân đội quốc gia Việt Nam để cùng chiến đấu chống thực dân Pháp xâm lược. Nhờ đó, lực lượng vũ trang cách mạng tại Nam Bộ có sự phát triển mạnh mẽ. Việc bỏ qua những dị biệt nhỏ, giữ vững cái tương đồng lớn là yêu nước, đoàn kết và thống nhất các lực lượng vũ trang dưới sự lãnh đạo của Đảng để tập trung chống thực dân Pháp, suy nghĩ, tinh thần, quyết định, lời tuyên thệ trước Hội nghị: “Tôi Nguyễn Bình, Đặc phái viên của Trung ương và Bác Hồ, Tư lệnh, xin thề đem hết tinh thần và nghị lực cùng các đồng chí và đồng bào quyết tâm đến cùng đánh đuổi giặc Pháp ra khỏi Nam Bộ - mảnh đất thân yêu của Tổ quốc”⁽²⁾ đã thể hiện bản lĩnh và sự quyết đoán của đồng chí.