Trung tướng Nguyễn Bình: Vị Tướng độc nhãn và sứ mệnh thống nhất vũ trang Nam Bộ (1908 - 1951)
Trong lịch sử Quân đội Nhân dân Việt Nam, Trung tướng Nguyễn Bình (tên thật là Nguyễn Phương Thảo, quê ở Hưng Yên) là một huyền thoại mang đậm chất "kỳ tướng". Cuộc đời ông là một chuỗi những biến cố thăng trầm vô cùng đặc biệt. Xuất thân là một đảng viên của Việt Nam Quốc dân Đảng, ông từng bị thực dân Pháp bắt đày ra Côn Đảo. Tại đây, do một sự hiểu lầm và mâu thuẫn nội bộ, ông bị những người cùng tổ chức ám sát hụt, dẫn đến việc bị hỏng vĩnh viễn một con mắt. Tuy nhiên, chính tại chốn "địa ngục trần gian" này, ông đã được giác ngộ lý tưởng Cộng sản và trở thành một người chiến sĩ mác-xít kiên trung.
Cách mạng tháng Tám năm 1945 thành công nhưng miền Nam nhanh chóng rơi vào cảnh thù trong giặc ngoài, lực lượng vũ trang phân tán thành "thập nhị sứ quân" (các giáo phái Cao Đài, Hòa Hảo, Bình Xuyên và vô số thủ lĩnh giang hồ cát cứ). Nhận thấy tình hình vô cùng rối ren, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đích thân cử Nguyễn Bình vào Nam với một chỉ thị ngắn gọn nhưng mang sức nặng ngàn cân: "Bác giao miền Nam cho chú". Bằng uy tín cá nhân, bản lĩnh thép, sự dũng cảm và một khí phách trượng phu hiếm có, vị tướng độc nhãn ấy đã đi sâu vào tận sào huyệt của các lực lượng vũ trang tự phát. Ông dùng ân uy tịnh thi, vừa thuyết phục, thu phục nhân tâm, vừa mạnh tay trừng trị những kẻ lưu manh phản trắc.
Chỉ trong một thời gian ngắn, Nguyễn Bình đã làm nên một kỳ tích: thống nhất toàn bộ các lực lượng vũ trang rời rạc tại Nam Bộ về một mối dưới lá cờ của Việt Minh, tạo thành một đội quân chính quy thiện chiến. Nhờ công lao vĩ đại này, năm 1948, ông được Chủ tịch Hồ Chí Minh sắc phong hàm Trung tướng, trở thành vị Trung tướng đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Đau xót thay, vào cuối năm 1951, trên đường hành quân ra Bắc để báo cáo tình hình, ông đã lọt vào ổ phục kích của quân Pháp tại tỉnh Stung Treng (Campuchia) và hy sinh anh dũng. Nguyễn Bình ngã xuống ở tuổi 43, nhưng hình ảnh vị tướng chột mắt mang súng xông pha giữa bưng biền đã trở thành biểu tượng bất tử cho sự thống nhất của lực lượng vũ trang Nam Bộ.
