Trung tướng Nguyễn Đệ – Vị thủ lĩnh miền Tây

Nguyễn Đệ (1928–1998), tên thường gọi Ba Trung, là một vị tướng tiêu biểu của Quân đội nhân dân Việt Nam, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, Tư lệnh Quân khu IX, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Ông là người con của xã Võ Liệt, huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An. Cuộc đời hoạt động cách mạng của ông gắn liền với những năm tháng chiến đấu gian khổ trong kháng chiến chống thực dân Pháp, kháng chiến chống Mỹ và nhiệm vụ bảo vệ biên giới Tây Nam.

Nguyễn Đệ sinh năm 1928 trong một gia đình nghèo ở xã Võ Liệt, huyện Thanh Chương, Nghệ An. Cha ông từng tham gia Tự vệ đỏ trong phong trào Xô viết Nghệ – Tĩnh 1930–1931 và qua đời khi ông mới 4 tuổi. Tuổi thơ của Nguyễn Đệ trải qua nhiều cơ cực. Ông từng đi ở, chăn bò, làm thuê và theo mẹ vào Nam kiếm sống. Chính những năm tháng thiếu thốn, gian khổ đã rèn luyện cho ông nghị lực, sự chịu đựng và ý chí vươn lên mạnh mẽ.

Đến với cách mạng

Tháng 4 năm 1945, Nguyễn Đệ được vận động tham gia Thanh niên Tiền phong, làm nhiệm vụ rải truyền đơn và liên lạc cho Mặt trận Việt Minh. Ngày 13 tháng 8 năm 1945, ông chỉ huy đoàn biểu tình của huyện Long Thành về Sài Gòn tham gia Tổng khởi nghĩa.

Sau Cách mạng Tháng Tám, Nguyễn Đệ được tuyển chọn vào lực lượng Vệ Quốc đoàn. Đầu năm 1946, ông chiến đấu tại Bà Rịa – Vũng Tàu và được giao làm Đội trưởng Đội Quyết tử. Trong một lần hoạt động ở vùng địch hậu, ông bị bắt và chịu nhiều đòn tra tấn nhưng vẫn kiên cường, không khai báo. Sau đó, ông cùng đồng đội tìm cách vượt ngục và trở về tiếp tục chiến đấu.

Cuối năm 1946, Nguyễn Đệ được cử đi học tại Trường Võ bị Trần Quốc Tuấn ở Sơn Tây. Sau đó, ông tiếp tục hoạt động tại chiến trường Nam Bộ và Tây Nguyên, tham gia xây dựng cơ sở cách mạng, tổ chức giao liên và trực tiếp chỉ huy nhiều trận đánh.

Người chiến sĩ mưu trí trên chiến trường Nam Bộ

Từ năm 1947 đến năm 1954, Nguyễn Đệ đảm nhiệm nhiều cương vị khác nhau tại chiến trường Bà Rịa. Ông trực tiếp chỉ huy nhiều trận đánh, góp phần phá hệ thống đồn bốt của quân Pháp, mở rộng vùng căn cứ cách mạng.

Sau Hiệp định Giơ-ne-vơ năm 1954, ông tập kết ra Bắc và tiếp tục học tập, công tác trong quân đội. Trước tình hình Mỹ và chính quyền Việt Nam Cộng hòa tăng cường đàn áp phong trào cách mạng ở miền Nam, Nguyễn Đệ luôn mong muốn được trở lại chiến trường.

Tháng 4 năm 1960, ông cùng 53 cán bộ, chiến sĩ được cử trở lại miền Nam. Sau hơn bốn tháng vượt Trường Sơn, ông được Trung ương Cục miền Nam phân công về Quân khu IX, bắt đầu một chặng đường chiến đấu lâu dài tại miền Tây Nam Bộ.

Vị “thủ lĩnh” miền Tây

Tại Quân khu IX, Nguyễn Đệ lần lượt đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ quan trọng, từng giữ chức Tham mưu trưởng Quân khu, đồng thời trực tiếp hoạt động tại nhiều địa bàn trọng điểm như Cà Mau, Vĩnh Trà, Cần Thơ, Rạch Giá và Sóc Trăng.

Trong những năm chiến tranh chống Mỹ, ông nổi bật bởi khả năng tổ chức, chỉ huy và sự mưu trí trên chiến trường. Tháng 10 năm 1963, trong một trận đánh tại Đầm Dơi, ông bị thương nặng nhưng sau khi hồi phục vẫn trở lại chiến trường.

Trong Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân năm 1968, Nguyễn Đệ là Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 306, Chỉ huy phó Mặt trận Vĩnh Trà, trực tiếp tham gia chỉ huy lực lượng đánh chiếm thị xã Vĩnh Long.

Ngày 30 tháng 4 năm 1975, khi miền Nam được giải phóng, Nguyễn Đệ giữ cương vị Tư lệnh tiền phương Quân khu IX, kiêm Chỉ huy trưởng Mặt trận Vĩnh Trà. Trước tình hình tỉnh trưởng Vĩnh Long quyết cố thủ, ông đã sử dụng biện pháp vận động đầu hàng, góp phần giúp thị xã nhanh chóng được giải phóng, hạn chế thương vong và tổn thất.

Những năm tháng sau ngày đất nước thống nhất

Sau năm 1975, Nguyễn Đệ tiếp tục đảm nhiệm nhiều trọng trách trong quân đội. Ông từng là Tỉnh đội trưởng kiêm Chính ủy Tỉnh đội Hậu Giang, Sư đoàn trưởng Sư đoàn 330 và Phó Tư lệnh Quân khu IX.

Từ năm 1986 đến năm 1996, ông giữ chức Tư lệnh Quân khu IX, đồng thời chỉ huy các lực lượng làm nhiệm vụ bảo vệ biên giới Tây Nam và giúp nhân dân Campuchia xây dựng lực lượng.

Với những đóng góp trong sự nghiệp cách mạng, năm 1978, Nguyễn Đệ được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Năm 1988, ông được phong quân hàm Trung tướng và là Ủy viên Trung ương Đảng khóa VII.

Nguyễn Đệ qua đời năm 1998, hưởng thọ 70 tuổi.

Người con ưu tú của quê hương Nghệ An

Cuộc đời Trung tướng Nguyễn Đệ là hành trình từ một cậu bé nghèo, mồ côi cha ở quê hương Thanh Chương trở thành một vị tướng trưởng thành qua chiến đấu. Gần như cả cuộc đời ông gắn với những chiến trường ác liệt, đặc biệt là chiến trường Nam Bộ và miền Tây.

Ông là tấm gương về lòng yêu nước, ý chí vượt qua nghịch cảnh, tinh thần kiên cường, mưu trí và trách nhiệm với Tổ quốc. Những đóng góp của ông góp phần làm nên truyền thống vẻ vang của Quân đội nhân dân Việt Nam và là niềm tự hào của quê hương Thanh Chương, Nghệ An.

Thông điệp: Câu chuyện về Trung tướng Nguyễn Đệ nhắc nhở thế hệ trẻ hôm nay biết trân trọng hòa bình, ghi nhớ sự hy sinh của các thế hệ đi trước, đồng thời không ngừng rèn luyện ý chí, trách nhiệm và tinh thần cống hiến cho quê hương, đất nước.