Trung tướng Nguyễn Đức Sơn và ký ức những ngày lửa đạn

Hơn 40 năm quân ngũ, trải qua nhiều cương vị công tác trong Quân đội nhưng với Trung tướng Nguyễn Đức Sơn, nguyên Bí thư Đảng ủy, Chủ nhiệm Chính trị Bộ Tổng Tham mưu-Cơ quan Bộ Quốc phòng, những năm tháng thử lửa trên chiến trường chống Mỹ mãi mãi là ký ức không quên. Ở đó luôn ngời sáng nghĩa tình, trong gian khổ, hiểm nguy họ sẵn sàng nhận việc khó, thậm chí là cả sự hy sinh về mình để đồng chí, đồng đội được sống.

Tháng 3-1967, chưa tròn 18 tuổi, chàng thành niên Nguyễn Đức Sơn rời quê hương Phú Xuyên (Hà Nội) tình nguyện nhập ngũ, trở thành chiến sĩ Trung đoàn 165, Sư đoàn 312 (nay thuộc Quân đoàn 12). Những năm sau đó, ông lần lượt đi qua chiến trường Lào, Thành cổ Quảng Trị rồi cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc của Tổ quốc…

Hàng chục năm đã trôi qua, nhưng mỗi khi trái gió trở trời, mảnh đạn còn nằm trong cơ thể vẫn khiến ông nhói đau. Những cơn đau ấy không kéo ông trở về với những vết thương của riêng mình mà đưa ký ức trở lại điểm cao Măng Mô, nơi người đồng đội thân thiết Nguyễn Văn Vịnh đã mãi mãi nằm lại vào một ngày cuối năm 1969.

Trung tướng Nguyễn Đức Sơn (bên trái) cùng đồng đội trong lần trở lại Cánh đồng Chum. 

Theo hồi ức của vị tướng đã ở tuổi xưa nay hiếm, bấy giờ sau khi lực lượng Vàng Pao cùng quân đội Thái Lan, dưới sự chi viện của Mỹ, lấn chiếm Cánh Đồng Chum - Xiêng Khoảng (Lào), Trung đoàn 165 được giao tham gia Chiến dịch 139 phản công giành lại địa bàn chiến lược. Sau khi giải phóng thị xã Xiêng Khoảng, đơn vị tiếp tục nhận nhiệm vụ đánh các điểm cao vòng ngoài, trong đó có Măng Mô.

Sau khi trinh sát, chỉ huy đại đội của ông quyết định lựa chọn phương án "mật tập", bí mật tiếp cận mục tiêu theo lối đánh đặc công. Người trực tiếp đi trinh sát là trung đội trưởng, nhưng trước giờ nổ súng lại được giao làm nhiệm vụ phía sau. Khi ấy, ông là trung đội phó, được giao chỉ huy một mũi tiến công dù chưa trực tiếp nắm địa hình. Mũi tiến công của ông nhanh chóng đánh chiếm được hai lô cốt đầu cầu. Xạ thủ B40 Nguyễn Văn Vịnh (cùng tuổi và là đồng hương Phú Xuyên) bắn trúng miệng hầm địch, tạo điều kiện để đơn vị tràn lên. Nhưng các hướng khác không phát triển được, quân địch lập tức dồn hỏa lực về vị trí mũi tiến công của ông.

 Trung tướng Nguyễn Đức Sơn (thứ hai từ phải sang) trong một chương trình gặp mặt truyền thống. Ảnh do nhân vật cung cấp

Do xác định đánh mật tập nên lượng đạn mang theo của mỗi chiến sĩ không nhiều, trong khi quân địch đông hơn nhiều so với dự tính ban đầu. Sau một thời gian cầm cự, đạn gần cạn, thương vong bắt đầu xuất hiện. Ông buộc phải ra lệnh cho anh em rút lui, còn mình cùng xạ thủ Nguyễn Văn Vịnh ở lại chặn địch. Đến khi hai quả đạn B40 cuối cùng rời nòng, Nguyễn Văn Vịnh bị đạn bắn trúng mặt.

Trung tướng Nguyễn Đức Sơn bồi hồi nhớ lại: "Lúc đó, Vịnh bị thương rất nặng. Tôi không thể để anh ấy nằm lại mà đi xuống một mình được. Tôi vừa kéo Vịnh, vừa đánh trả địch để rút lui. Đoạn đường từ trên xuống chân đồi chỉ hơn 100m nhưng phải mất hàng giờ đồng hồ. Vịnh mê man, thỉnh thoảng lại hét lên trong vô thức. Mỗi lần như vậy, địch lại tập trung ném lựu đạn, bắn xối xả về phía chúng tôi. Khi gặp được lực lượng đón phía dưới, cũng là lúc tôi lịm đi vì mệt và mất quá nhiều máu. Còn đồng đội Nguyễn Văn Vịnh đã không qua khỏi”.