TRUNG TƯỚNG NGUYỄN SƠN

Đồng chí Nguyễn Sơn tên khai sinh là Vũ Nguyên Bác, sinh ngày 01 tháng 10 năm 1908 trong một gia đình có truyền thống yêu nước. Từ nhỏ, đồng chí được học tập tại Hà Nội, sớm tiếp thu tư tưởng tiến bộ và có tinh thần đấu tranh chống thực dân.

Năm 1925, khi mới 17 tuổi, đồng chí được tổ chức Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên lựa chọn sang Quảng Châu (Trung Quốc) học tập. Tại đây, đồng chí được lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc trực tiếp giáo dục, bồi dưỡng về lý luận cách mạng và đổi tên thành Lý Anh Tự. Sau khi hoàn thành lớp huấn luyện chính trị, đồng chí được cử học tại Trường Quân sự Hoàng Phố, một trong những trường quân sự nổi tiếng của Trung Quốc thời bấy giờ.

Năm 1927, sau khi tốt nghiệp Trường Quân sự Hoàng Phố, đồng chí tham gia Đảng Cộng sản Trung Quốc và trực tiếp tham gia cuộc Khởi nghĩa Quảng Châu. Sau khi cuộc khởi nghĩa thất bại, đồng chí tiếp tục hoạt động cách mạng, xây dựng lực lượng và tuyên truyền vận động quần chúng.

Năm 1929, đồng chí trở lại Trung Quốc, gia nhập Hồng quân Công nông Trung Quốc với tên mới là Hồng Thủy. Trong quá trình hoạt động cách mạng, đồng chí lần lượt đảm nhiệm nhiều chức vụ như Chính trị viên đại đội, Chính ủy tiểu đoàn, Chính ủy trung đoàn, Chủ nhiệm chính trị sư đoàn và giảng viên Trường Quân chính Trung ương của Hồng quân. Đồng chí cũng là một trong những người sáng lập đoàn văn công đầu tiên của Hồng quân, góp phần xây dựng đời sống văn hóa trong quân đội.

Từ năm 1934 đến năm 1935, đồng chí tham gia cuộc Vạn lý Trường chinh lịch sử của Hồng quân Trung Quốc. Đây là một trong những sự kiện quân sự đặc biệt của thế kỷ XX. Nguyễn Sơn là người Việt Nam duy nhất tham gia và hoàn thành cuộc hành quân kéo dài hơn 9.000 km này, vượt qua vô vàn khó khăn, thử thách và nhiều trận chiến ác liệt. Quá trình ấy đã rèn luyện bản lĩnh chính trị, năng lực chỉ huy và ý chí kiên cường của đồng chí.

Trong thời kỳ kháng chiến chống phát xít Nhật tại Trung Quốc, đồng chí tiếp tục giữ nhiều trọng trách trong Hồng quân và Quân giải phóng nhân dân Trung Quốc. Đồng chí vừa trực tiếp chỉ huy chiến đấu, vừa tham gia công tác chính trị, huấn luyện cán bộ và xây dựng lực lượng cách mạng.

Sau thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, đồng chí được Chủ tịch Hồ Chí Minh và Trung ương Đảng triệu tập trở về Việt Nam tham gia xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam. Với vốn kiến thức quân sự phong phú và nhiều năm kinh nghiệm chiến đấu, đồng chí nhanh chóng đảm nhận nhiều nhiệm vụ quan trọng trong quân đội.

Cuối năm 1946, đồng chí được giao làm Hiệu trưởng Trường Lục quân Trần Quốc Tuấn, ngôi trường đào tạo sĩ quan đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam. Trên cương vị này, đồng chí trực tiếp xây dựng chương trình đào tạo, huấn luyện cán bộ quân đội và truyền đạt nhiều kinh nghiệm quân sự hiện đại tích lũy được trong quá trình hoạt động ở Trung Quốc.

Năm 1947, đồng chí được giao giữ chức Cục trưởng Cục Quân huấn, phụ trách công tác huấn luyện toàn quân. Đồng chí đã có nhiều đóng góp quan trọng trong việc xây dựng nền nếp huấn luyện, đào tạo cán bộ và nâng cao chất lượng chiến đấu của Quân đội nhân dân Việt Nam trong những năm đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.

Cùng năm, đồng chí được cử làm Khu trưởng Khu IV, trực tiếp chỉ đạo lực lượng vũ trang và nhân dân các tỉnh Bắc Trung Bộ tiến hành kháng chiến. Trong thời gian công tác tại đây, đồng chí luôn quan tâm xây dựng lực lượng vũ trang địa phương, chăm lo đời sống nhân dân, đồng thời phát triển các hoạt động văn hóa, văn nghệ phục vụ kháng chiến.

Năm 1948, trong đợt phong quân hàm đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam, đồng chí Nguyễn Sơn được Chủ tịch Hồ Chí Minh ký quyết định phong quân hàm Thiếu tướng. Đây là sự ghi nhận những đóng góp to lớn của đồng chí đối với sự nghiệp xây dựng và chiến đấu của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Năm 1950, theo yêu cầu của cách mạng, đồng chí trở lại Trung Quốc tiếp tục công tác. Đến năm 1955, đồng chí được phong quân hàm Thiếu tướng Quân Giải phóng nhân dân Trung Quốc. Nguyễn Sơn trở thành vị tướng duy nhất trong lịch sử được phong quân hàm cấp tướng của cả Quân đội nhân dân Việt Nam và Quân Giải phóng nhân dân Trung Quốc, vì vậy được gọi là "Lưỡng quốc tướng quân".

Không chỉ là một vị tướng tài năng, đồng chí Nguyễn Sơn còn là người có kiến thức sâu rộng về văn hóa, nghệ thuật và giáo dục. Đồng chí quan tâm xây dựng đời sống văn hóa trong quân đội, khuyến khích hoạt động văn nghệ, sáng tác và đào tạo cán bộ. Những đóng góp của đồng chí đã góp phần hình thành bản sắc văn hóa của Quân đội nhân dân Việt Nam trong những năm đầu xây dựng.

Ngày 21 tháng 10 năm 1956, đồng chí Nguyễn Sơn từ trần tại Hà Nội sau một thời gian lâm bệnh nặng, hưởng dương 48 tuổi.

Trong suốt hơn ba mươi năm hoạt động cách mạng, đồng chí Nguyễn Sơn đã cống hiến trọn đời cho sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc của Việt Nam và cách mạng Trung Quốc. Đồng chí để lại dấu ấn sâu sắc trên nhiều lĩnh vực: quân sự, chính trị, giáo dục, văn hóa và xây dựng quân đội.

Những đóng góp to lớn của đồng chí được Đảng, Nhà nước Việt Nam và Trung Quốc ghi nhận. Tên tuổi của Trung tướng Nguyễn Sơn luôn được nhắc đến như một trong những vị tướng tài năng, nhà quân sự lỗi lạc và là biểu tượng của tình đoàn kết chiến đấu giữa nhân dân Việt Nam và nhân dân Trung Quốc trong thế kỷ XX.