Trung tướng Nguyễn Văn Cốc - Chim cắt số 2

Anh hùng Nguyễn Văn Cốc là phi công huyền thoại của Không quân Việt Nam, nổi tiếng với biệt danh "Chim cắt số 2", người duy nhất trên thế giới lái MiG-21 bắn rơi 9 máy bay Mỹ, được phong tặng Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân năm 1969, sau này là Trung tướng, Chánh Thanh tra Bộ Quốc phòng

1.Quê hương và tuổi thơ hun đúc ý chí

Nguyễn Văn Cốc sinh năm 1942 tại thôn Đồn Lương, xã Bích Sơn, huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang (nay thuộc phường Việt Yên, tỉnh Bắc Ninh). Ông lớn lên trong gia đình giàu truyền thống cách mạng: cha là Chủ tịch Mặt trận Việt Minh của huyện, chú ruột cũng tham gia hoạt động Việt Minh. Từ nhỏ, ông đã sống trong không khí yêu nước và tinh thần dấn thân vì độc lập dân tộc.

Năm 1947, giặc tràn về làng. Cha và chú ông nghi binh để anh em Việt Minh kịp rút lui an toàn, rồi bị địch bắt, sát hại và ném xuống giếng làng. Nỗi đau quá lớn khiến bà ông qua đời, mẹ phải gánh hai con lên Thái Nguyên sơ tán. Trở về quê, ký ức mất mát hun đúc trong ông ý chí mạnh mẽ. Khi học lớp 8, gặp đoàn tuyển phi công, ông quyết tâm dự tuyển và trúng chọn.

2.“Chim cắt số 2"

Năm 1967, Nguyễn Văn Cốc lập nhiều chiến công khi bay MiG-21 trong biên đội, thường ở vị trí số 2 vốn chỉ làm nhiệm vụ yểm trợ. Trong trận 30/4, phối hợp cùng Nguyễn Ngọc Độ, ông nhanh chóng quan sát, rút ngắn cự ly và phóng tên lửa hạ F-105. Từ đó, ông liên tiếp lập công nhờ lối đánh táo bạo, chớp thời cơ cực nhanh nhưng chính xác. Trong 9 máy bay Mỹ bị bắn rơi, có 6 chiếc ông hạ khi ở vị trí số 2. Cách đánh sáng tạo, hiệu quả cao khiến đồng đội đặt cho ông biệt danh “chim cắt số 2 ”.

3.Lần gặp Bác và lời chúc của Bác

Năm 1969, tại Đại hội Anh hùng – chiến sĩ thi đua Quân chủng Phòng không – Không quân, Nguyễn Văn Cốc vinh dự được gặp Bác Hồ. Khi Bác bước vào hội trường, dáng cao gầy, cả không gian như lắng lại trong xúc động. Sau phần báo cáo, Bác ân cần gọi: “Chú Cốc đâu, lên Bác gặp”. Ông bối rối bước lên lễ đài. Bác hỏi: “Chú đã bắn được mấy máy bay rồi?”. Ông kính cẩn đáp: “Dạ thưa Bác, cháu bắn được 9 cái ạ”. Bác hỏi tiếp: “Thế chú được tặng mấy huy hiệu của Bác rồi?”. Ông trả lời: “Dạ thưa Bác, 9 chiếc ạ”. Bác nắm tay ông giơ cao, trìu mến nói: “Năm mới, Bác chúc cho Quân chủng Phòng không – Không quân có nhiều Cốc hơn nữa”. Khoảnh khắc ấy trở thành niềm tự hào thiêng liêng theo ông suốt cuộc đời.

4.Những điều còn dang dở

Cả cuộc đời, Trung tướng Nguyễn Văn Cốc gần như gắn bó với buồng lái. Không biết bao nhiêu lần ông cất cánh rồi hạ cánh, đi chiến đấu và trở về an toàn — điều mà với mỗi phi công luôn là niềm hạnh phúc lớn lao. Ông đã xuất kích nhiều lần, trực tiếp tham gia không dưới mười trận không chiến ác liệt, viết nên những chiến công giữa bầu trời Tổ quốc. Thế nhưng khi trở về với cuộc sống đời thường, sau ca phẫu thuật dạ dày, sức khỏe ông dần yếu đi. Cuối năm 2004, một cú ngã cầu thang khiến người từng làm chủ bầu trời phải gắn bó với giường bệnh và xe lăn. Ông có kể rằng trước khi bị ngã cầu thang, ông đang viết lại những kinh nghiệm của các trận đánh để xuất bản thành sách,khi nào khỏi ông sẽ viết tiếp.. vậy mà đến nay đã hơn 20 năm, cuốn sách của ông vẫn chưa thể hoàn thiện xuất bản.

5.Ánh sáng không bao giờ tắt

Sau hơn bốn mươi năm, tôi - một nhà báo từng có dịp gặp gỡ Trung tướng Cốc trước đây mới có cơ hội ghé thăm ông. Trước mắt tôi là một thân hình gầy gò, tiều tụy, khiến lòng không khỏi chùng xuống. Nhưng khi câu chuyện xưa được nhắc lại, ánh mắt ông bỗng sáng lên, vẫn sắc sảo, tinh anh như ánh nhìn của người phi công năm nào trên bầu trời Hà Nội. Đó là ánh sáng từng khiến B52, F105, F4 phải khiếp sợ. Nắm bàn tay to, dày và ấm của ông, tôi hiểu rằng: dù nằm trên giường bệnh, người anh hùng ấy vẫn không bao giờ khuất phục hoàn cảnh.