Trung tướng Nguyễn Văn Trăm - Người lính trẻ trên tuyến lửa biên cương

Mỗi thế hệ người lính đều có một cuộc chiến của riêng mình.

Nếu cha anh đi qua Điện Biên Phủ và Đại thắng mùa Xuân 1975, thì lớp thanh niên cuối thập niên 1970 lại khoác ba lô lên đường bảo vệ từng tấc đất biên cương của Tổ quốc.

Trong số ấy có chàng trai Nguyễn Văn Trăm.

Ông sinh ra trên vùng đất giàu truyền thống cách mạng của tỉnh Thủ Dầu Một.

Tuổi thơ lớn lên giữa những năm tháng chiến tranh chống Mỹ ác liệt.

Khi đất nước vừa thống nhất chưa được bao lâu, cuộc sống còn nhiều thiếu thốn nhưng ai cũng tin vào một tương lai hòa bình.

Thế rồi, chiến sự lại bùng lên ở tuyến biên giới Tây Nam.

Tin đồng bào bị sát hại, biên giới bị xâm phạm liên tiếp truyền về.

Tháng 2 năm 1978, Nguyễn Văn Trăm viết đơn tình nguyện nhập ngũ.

Ngày chia tay gia đình, mẹ ông lặng lẽ chuẩn bị chiếc ba lô nhỏ.

Không có nhiều lời dặn dò.

Chỉ nắm chặt tay con trai và nói:

"Con đi giữ nước, mẹ ở nhà giữ niềm tin."

Lời dặn ấy theo ông suốt những năm tháng quân ngũ.

Sau thời gian huấn luyện, ông cùng đơn vị hành quân về biên giới Tây Nam.

Những cánh rừng biên giới mùa khô bụi đỏ.

Mùa mưa thì ngập nước.

Đường hành quân đầy bom mìn còn sót lại.

Ban ngày nắng gắt.

Ban đêm muỗi rừng và sốt rét luôn rình rập.

Nhưng điều gian khổ nhất không phải là thiên nhiên.

Mà là những trận đánh quyết liệt với lực lượng Khmer Đỏ liên tục tập kích vào các điểm dân cư và đồn biên phòng.

Người lính trẻ Nguyễn Văn Trăm nhanh chóng trưởng thành qua từng trận chiến.

Ông luôn xung phong nhận nhiệm vụ khó.

Có lần đơn vị phải hành quân xuyên đêm để chi viện cho một chốt bị vây ép.

Đường rừng tối đen.

Tiếng súng vọng lại từng hồi.

Ông cùng đồng đội vừa cơ động vừa động viên nhau:

"Còn đồng đội phía trước là mình còn phải đi."

Rạng sáng hôm sau, đơn vị kịp thời có mặt.

Cuộc phản kích thành công, giữ vững trận địa.

Nhìn những người đồng đội còn nguyên vẹn sau trận đánh, ông hiểu rằng giá trị lớn nhất của người chỉ huy là đưa được chiến sĩ trở về.

Cuối năm 1978, quân tình nguyện Việt Nam bước vào chiến dịch giúp nhân dân Campuchia thoát khỏi họa diệt chủng.

Nguyễn Văn Trăm tiếp tục cùng đơn vị làm nhiệm vụ quốc tế.

Những vùng đất hoang tàn hiện ra trước mắt.

Làng mạc tiêu điều.

Người dân đói khát.

Nhiều em nhỏ mồ côi lang thang sau chiến tranh.

Ông từng kể với đồng đội:

"Lúc ấy mới hiểu rằng người lính không chỉ cầm súng để chiến đấu, mà còn để bảo vệ sự sống."

Trong những tháng năm ấy, cán bộ, chiến sĩ Việt Nam vừa chiến đấu, vừa dựng lại trường học, sửa đường, giúp người dân cày cấy và chữa bệnh.

Mỗi lần nhìn thấy nụ cười của người dân Campuchia sau ngày được giải phóng, mọi gian khổ dường như tan biến.

Chiến tranh lùi xa.

Nguyễn Văn Trăm tiếp tục học tập, rèn luyện và trưởng thành qua nhiều cương vị từ cấp phân đội đến đơn vị chủ lực.

Đồng đội nhớ về ông như một người chỉ huy gần gũi.

Ông luôn có mặt ở nơi khó khăn nhất.

Khi kiểm tra đơn vị, việc đầu tiên ông hỏi không phải là thành tích.

Mà là:

"Anh em ăn ở có tốt không? Có ai đang gặp khó khăn không?"

Ông quan niệm:

"Muốn bộ đội vững mạnh thì trước hết phải chăm lo con người."

Nhiều năm sau, khi đảm nhiệm cương vị Tư lệnh Quân khu 7, ông vẫn giữ nguyên phong cách giản dị của người lính năm nào.

Trong các buổi gặp mặt cựu chiến binh, ông thường dành nhiều thời gian lắng nghe hơn là nói.

Mỗi câu chuyện về đồng đội hy sinh đều khiến ông trầm ngâm rất lâu.

Ông bảo:

"Những người còn sống phải có trách nhiệm kể lại để thế hệ sau hiểu hòa bình quý giá đến nhường nào."

Mỗi dịp trở lại các nghĩa trang liệt sĩ ở biên giới Tây Nam, ông đều lặng lẽ thắp hương cho những đồng đội đã nằm lại.

Đứng trước những hàng bia trắng, ông không nhắc đến quân hàm hay chức vụ.

Ông chỉ nhớ về những chàng trai tuổi đôi mươi đã gửi lại tuổi xuân nơi biên giới.

Đối với ông, đó mới là những người anh hùng thật sự.

Và cũng chính họ đã tiếp thêm sức mạnh để ông đi hết chặng đường binh nghiệp, từ một chiến sĩ trẻ năm 1978 đến vị tướng chỉ huy một quân khu trọng yếu của đất nước.