Trung tướng Phạm Kiệt - Tuổi 21 và lời thề với cách mạng

Năm 1931.

Quảng Ngãi những năm ấy vẫn chìm trong không khí ngột ngạt của chế độ thực dân. Những phong trào yêu nước liên tiếp diễn ra, nhưng cũng bị đàn áp khốc liệt. Trong những làng quê nghèo, người dân vẫn truyền cho nhau những câu chuyện về những người đi làm cách mạng, về những người bị bắt, bị tù đày nhưng không chịu khuất phục.

Giữa hoàn cảnh ấy có một thanh niên quê Sơn Tịnh tên là Phạm Quang Khanh.

Ông sinh năm 1910. Từ khi còn rất trẻ, Phạm Quang Khanh đã tham gia các hoạt động yêu nước. Năm 1925, khi mới khoảng 15 tuổi, ông đã bước vào phong trào thanh niên yêu nước. Những năm sau đó, ông tham gia xây dựng tổ chức Việt Nam Cách mạng Thanh niên ở Sơn Tịnh.

Đối với một thanh niên ở tuổi đôi mươi, đó là một lựa chọn đầy nguy hiểm.

Nhưng Phạm Quang Khanh đã lựa chọn.

Một thanh niên không muốn sống cuộc đời bình thường

Tuổi trẻ của Phạm Quang Khanh không gắn với những ước vọng riêng tư.

Ông lớn lên giữa một vùng quê có truyền thống chống ngoại xâm. Những câu chuyện về cảnh người dân bị áp bức, về những người yêu nước bị bắt bớ đã tác động mạnh đến nhận thức của người thanh niên.

Ông sớm hiểu rằng muốn thay đổi cuộc sống của người dân, không thể chỉ than thở trước cảnh nghèo khó.

Phải hành động.

Từ những hoạt động ban đầu, Phạm Quang Khanh dần được giao những nhiệm vụ quan trọng hơn. Ông tham gia gây dựng cơ sở, tuyên truyền, vận động thanh niên và kết nối những người cùng chí hướng.

Đó là công việc đòi hỏi sự kín đáo và lòng can đảm.

Một sơ suất nhỏ có thể dẫn đến bắt bớ.

Một người bị lộ có thể khiến cả cơ sở bị liên lụy.

Nhưng chính trong môi trường ấy, bản lĩnh của Phạm Quang Khanh từng bước được hình thành.

Ngày 17 tháng 1 năm 1931

Ngày 17 tháng 1 năm 1931, Phạm Quang Khanh được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương.

Ông khi ấy mới 21 tuổi.

Hai mươi mốt tuổi – một độ tuổi mà hôm nay nhiều người trẻ vẫn còn đang đứng trước rất nhiều lựa chọn của cuộc đời.

Còn Phạm Quang Khanh đã lựa chọn một con đường mà ông biết chắc sẽ đầy hiểm nguy.

Đó là con đường cách mạng.

Sự kiện ấy không chỉ là một dấu mốc trong lý lịch của một cán bộ. Nó là bước chuyển quan trọng trong nhận thức và cuộc đời của người thanh niên Quảng Ngãi.

Từ đây, ông không còn chỉ hoạt động theo tinh thần yêu nước tự phát.

Ông trở thành một người cộng sản, có tổ chức, có lý tưởng và có trách nhiệm với phong trào.

Cái giá của một lựa chọn

Trong những năm đầu thập niên 1930, chính quyền thực dân tăng cường đàn áp phong trào cách mạng.

Những người hoạt động cách mạng bị theo dõi, truy bắt.

Phạm Quang Khanh cũng không nằm ngoài sự truy lùng ấy.

Tháng 6 năm 1931, chỉ vài tháng sau khi được kết nạp Đảng, ông bị thực dân Pháp bắt.

Con đường mà người thanh niên 21 tuổi lựa chọn lập tức phải trả giá bằng tự do.

Nhưng nhà tù không phải là điểm kết thúc.

Đối với Phạm Quang Khanh, đó lại là một thử thách mới.

Ông lần lượt bị giam tại nhiều nơi, trong đó có Lao Bảo và Buôn Ma Thuột. Những nhà tù nổi tiếng khắc nghiệt ấy đã trở thành nơi thử thách ý chí của những người cách mạng.

Ở đó, những người tù phải sống trong điều kiện thiếu thốn, bị kiểm soát và đối mặt với nhiều hình thức đàn áp.

Nhưng chính trong những hoàn cảnh ấy, tinh thần của những người cộng sản lại càng được tôi luyện.

Phạm Quang Khanh cũng vậy.

Không khuất phục

Sau này, khi trở thành một vị tướng, Phạm Kiệt nổi tiếng là người thẳng thắn, quyết đoán và dám chịu trách nhiệm.

Những phẩm chất ấy không phải tự nhiên mà có.

Nó được hình thành qua hàng chục năm hoạt động cách mạng.

Bắt đầu từ tuổi trẻ.

Từ những ngày bí mật hoạt động ở Quảng Ngãi.

Từ ngày bước vào Đảng ở tuổi 21.

Và đặc biệt là từ những năm tháng bị tù đày.

Nhà tù có thể khóa cửa một con người, nhưng không thể khóa được niềm tin của họ.

Đó cũng là điều mà những người tù chính trị đã chứng minh bằng chính cuộc đời mình.

Từ người đảng viên trẻ đến người chỉ huy Ba Tơ

Sau những năm tháng tù đày, Phạm Quang Khanh tiếp tục hoạt động cách mạng.

Cuối năm 1943, ông bị đưa về Căng an trí Ba Tơ.

Đây là một bước ngoặt lớn.

Ba Tơ là vùng núi hiểm trở, cách xa các trung tâm chính trị. Thực dân Pháp đưa những người tù chính trị đến đây với mục đích cô lập họ.

Nhưng lịch sử lại diễn ra theo hướng ngược lại.

Tại Ba Tơ, những người tù chính trị đã tìm cách khôi phục tổ chức, xây dựng cơ sở và chuẩn bị lực lượng.

Phạm Quang Khanh trở thành một trong những cán bộ chủ chốt của phong trào.

Những kinh nghiệm tích lũy từ tuổi trẻ, từ hoạt động bí mật và những năm tháng tù đày giờ đây được vận dụng vào một nhiệm vụ lớn hơn.

Đó là chuẩn bị cho cuộc khởi nghĩa Ba Tơ.

Hai mươi mốt tuổi – một lựa chọn, một cuộc đời

Nhìn lại cuộc đời Phạm Kiệt, có một điều rất đáng suy ngẫm.

Nếu ngày 17 tháng 1 năm 1931, chàng thanh niên Phạm Quang Khanh không lựa chọn con đường cách mạng, có lẽ lịch sử cuộc đời ông đã khác.

Nhưng ông đã lựa chọn.

Và lựa chọn ấy kéo theo những năm tháng tù đày, những ngày sống giữa núi rừng, những cuộc chiến đấu, những lần đối mặt với hiểm nguy.

Đổi lại, ông đã trở thành một trong những người lãnh đạo cuộc Khởi nghĩa Ba Tơ, sau này là một vị tướng có nhiều đóng góp cho Quân đội nhân dân Việt Nam.

Từ một thanh niên Quảng Ngãi ở tuổi 21 đến Trung tướng Phạm Kiệt là một hành trình dài.

Nhưng điểm khởi đầu của hành trình ấy chính là lý tưởng.

Một lý tưởng được lựa chọn khi tuổi đời còn rất trẻ.

Một lựa chọn được thử thách bằng cả cuộc đời.

Và hơn chín thập kỷ sau, khi nhìn lại, người dân Quảng Ngãi vẫn có quyền tự hào về người thanh niên năm xưa – Phạm Quang Khanh, người sau này mang quân hàm Trung tướng Phạm Kiệt.

Tuổi 21 của ông đã mở ra một cuộc đời lớn.

Và từ cuộc đời ấy, lịch sử Ba Tơ có thêm một cái tên không thể quên.