TRUNG TƯỚNG PHAN HOAN – NGƯỜI CHỈ HUY KIÊN TRUNG CỦA CHIẾN TRƯỜNG KHU 5

Trong lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc và bảo vệ Tổ quốc, Quân khu 5 luôn là một trong những chiến trường ác liệt nhất, nơi hun đúc nên biết bao vị tướng tài ba, những người chỉ huy kiên cường và bản lĩnh. Trong số đó, Trung tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Phan Hoan là một gương mặt tiêu biểu. Hơn nửa thế kỷ hoạt động cách mạng và phục vụ quân đội, ông đã để lại dấu ấn sâu đậm trên nhiều cương vị, từ người cán bộ thanh niên cứu quốc, người chỉ huy chiến trường đến Tư lệnh Quân khu 5 – một trong những địa bàn chiến lược quan trọng của đất nước.

Phan Hoan sinh ngày 15 tháng 5 năm 1927 tại xã Điện Nam, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam, nay thuộc phường Điện Bàn Đông, thành phố Đà Nẵng. Sinh ra trên vùng đất giàu truyền thống yêu nước và cách mạng, ông sớm giác ngộ lý tưởng cách mạng ngay từ tuổi thiếu niên.

Năm 1945, khi Cách mạng Tháng Tám bùng nổ, chàng thanh niên Phan Hoan đã tích cực tham gia phong trào cách mạng tại quê hương. Sau khi chính quyền cách mạng được thành lập, ông được giao nhiều nhiệm vụ quan trọng như Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân cách mạng lâm thời xã Điện Nam, Bí thư Thanh niên Cứu quốc xã và Phó Bí thư Thanh niên tổng Thanh Quyết.

Điều đặc biệt ở người cán bộ trẻ tuổi ấy là sự khiêm nhường và trung thực. Dù trực tiếp tham gia giành chính quyền trong những ngày Tổng khởi nghĩa Tháng Tám năm 1945, ông không kê khai thành tích cá nhân để được công nhận là cán bộ tiền khởi nghĩa như nhiều người khác. Đó là nét đẹp trong nhân cách của một người cộng sản suốt đời đặt lợi ích của cách mạng lên trên bản thân mình.

Năm 1946, khi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp bùng nổ, ông nhập ngũ và theo học tại Trường Lục quân Khu 5. Từ đây bắt đầu hành trình quân ngũ kéo dài hơn nửa thế kỷ của người chiến sĩ quê Quảng Nam.

Trong những năm kháng chiến chống Pháp, Phan Hoan liên tục trưởng thành qua thực tiễn chiến đấu. Ông từng đảm nhiệm các chức vụ Trung đội trưởng Biệt động đội vùng Điện Bàn, Huyện đội phó huyện Điện Bàn, Chính trị viên Tiểu đoàn 17 Quảng Nam, Chính trị viên Trung đoàn 60, Trung đoàn 95 thuộc Sư đoàn 324.

Ở bất kỳ cương vị nào, ông cũng thể hiện phẩm chất của người cán bộ vừa có bản lĩnh chính trị vững vàng, vừa gần gũi với chiến sĩ và nhân dân. Chính những năm tháng chiến đấu gian khổ ấy đã rèn luyện nên một vị tướng tương lai của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Sau Hiệp định Genève năm 1954, ông được cử đi học tập và đào tạo nâng cao. Năm 1956, ông sang Liên Xô học tại Học viện Thông tin quân sự. Đây là giai đoạn quan trọng giúp ông tiếp cận những kiến thức quân sự hiện đại, đặc biệt trong lĩnh vực thông tin liên lạc – yếu tố giữ vai trò sống còn trong chiến tranh hiện đại.

Trở về nước, ông giữ nhiều chức vụ quan trọng trong công tác đào tạo cán bộ thông tin quân sự, góp phần xây dựng lực lượng thông tin liên lạc của Quân đội nhân dân Việt Nam ngày càng chính quy và hiện đại.

Khi cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước bước vào giai đoạn quyết liệt, năm 1965, Phan Hoan tình nguyện trở lại chiến trường miền Nam. Trên mặt trận Tây Nguyên và Khu 5 đầy khốc liệt, ông lần lượt đảm nhiệm các chức vụ Trưởng ban Thông tin Mặt trận B3, Trung đoàn trưởng Trung đoàn 24, Tham mưu phó Mặt trận B3 Tây Nguyên.

Những năm tháng chiến đấu ở chiến trường Tây Nguyên đã chứng minh năng lực tổ chức, chỉ huy và sự dũng cảm của ông trước những thử thách khắc nghiệt nhất.

Từ năm 1971 đến năm 1975, ông được giao nhiều trọng trách quan trọng như Chỉ huy trưởng Mặt trận Quảng Đà, Chỉ huy trưởng Tỉnh đội Quảng Nam – Đà Nẵng, tham gia lãnh đạo cuộc đấu tranh giải phóng quê hương cho đến ngày toàn thắng mùa Xuân năm 1975.

Sau khi đất nước thống nhất, Trung tướng Phan Hoan tiếp tục đảm nhận nhiều vị trí lãnh đạo quan trọng trong quân đội. Ông từng là Chỉ huy trưởng tỉnh đội Đắk Lắk, Chỉ huy trưởng tỉnh đội Quảng Nam – Đà Nẵng, Phó Tư lệnh Binh chủng Thông tin và Phó Tư lệnh Quân khu 5.

Năm 1987, ông được bổ nhiệm giữ chức vụ Tư lệnh Quân khu 5 kiêm Bí thư Đảng ủy Quân khu 5. Đây là giai đoạn đất nước bước vào thời kỳ đổi mới, đặt ra nhiều yêu cầu mới đối với nhiệm vụ quốc phòng, an ninh.

Trên cương vị người đứng đầu lực lượng vũ trang Quân khu 5, ông đã có nhiều đóng góp quan trọng trong xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân, củng cố lực lượng vũ trang địa phương và giữ vững ổn định chính trị trên địa bàn chiến lược miền Trung – Tây Nguyên.

Ông cũng từng trực tiếp đảm nhiệm cương vị Tư lệnh Mặt trận 579, thực hiện nhiệm vụ quốc tế giúp nhân dân Campuchia bảo vệ thành quả cách mạng và xây dựng hòa bình sau chiến tranh.

Sau hơn 50 năm cống hiến cho Đảng, quân đội và nhân dân, Trung tướng Phan Hoan nghỉ hưu năm 1998. Dù không còn đảm nhiệm chức vụ, ông vẫn luôn quan tâm, theo dõi sự phát triển của quê hương và lực lượng vũ trang.

Ghi nhận những cống hiến đặc biệt xuất sắc trong sự nghiệp cách mạng, năm 2012, Nhà nước phong tặng ông danh hiệu cao quý Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng, ông còn được trao tặng nhiều phần thưởng cao quý như Huân chương Độc lập hạng Nhì, Huân chương Quân công hạng Nhất, Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Nhất cùng nhiều huân, huy chương cao quý khác của Đảng, Nhà nước và Quân đội.

Ngày 23 tháng 6 năm 2014, Trung tướng Phan Hoan từ trần tại thành phố Đà Nẵng, hưởng thọ 87 tuổi. Sự ra đi của ông để lại niềm tiếc thương sâu sắc đối với đồng chí, đồng đội và nhân dân cả nước.