Trung tướng Phan Thu trong cuộc chiến tranh điện tử với đế quốc Mỹ
Từ năm 1966, máy bay Mỹ tăng cường đánh phá miền Bắc hòng làm giảm sự chi viện cho chiến trường miền Nam. Chúng đưa cả “át chủ bài” máy bay ném bom chiến lược B-52 vào cuộc. Từ đây Quân đội ta bắt đầu một cuộc chiến tranh điện tử ở mức độ cao với Mỹ. Tên lửa, pháo mặt đất của ta bị địch gây nhiễu mạnh rất có thể bị “mù” khi phát hiện mục tiêu. Trước tình hình đó, ngày 10-1-1967, Bộ tư lệnh Quân chủng Phòng không-Không quân quyết định thành lập Đội Trinh sát nhiễu, Thượng úy Phan Thu được cử làm đội trưởng, kiêm Phó phòng Quân báo. Đội được Bộ tư lệnh giao nhiệm vụ vào Vĩnh Linh, đến tận khu vực Cà Ròn sát biên giới Lào lập trạm trinh sát nhiễu. Ban đầu Đội có 34 người, gồm trắc thủ, thợ sửa chữa ra-đa từ các đơn vị điều về. Nhiệm vụ là nắm tình hình gây nhiễu của địch, nghiên cứu tìm ra biện pháp chống nhiễu và phổ biến kinh nghiệm chống nhiễu trong toàn Quân chủng.
Phan Thu và La Văn Sàng là 2 người đầu tiên thực hiện việc chụp các ảnh nhiễu trên màn hiện sóng của các loại ra-đa tên lửa. Hai nhà “nhiếp ảnh không chuyên”, được nâng tay nghề từng ngày, ảnh đẹp dần, rõ dần qua từng trận. Nhiễu địch tung ra đủ kiểu, đủ loại, với những tên gọi khác nhau mà trắc thủ thường đặt cho theo hình dáng của chúng, như: Nhiễu quét, nhiễu giọt mưa, nhiễu xoắn thừng, nhiễu râu…
Những “nhiếp ảnh viên”, ngoài việc chụp những tấm ảnh chân thực, còn nghiên cứu tìm ra bản chất của sóng nhiễu mà tìm cách đối phó. Chẳng hạn, họ phải trả lời các câu hỏi: Tại sao lại có nhiễu quét? Nó quét vậy thì bám sát dải nhiễu vào đâu mới đúng? Tại sao có nhiễu râu? Với nhiễu râu thì đâu là tín hiệu phải bám sát, đâu là tín hiệu giả phải tránh? Cứ như vậy, Đội nhiễu phải giải thích cho được để làm rõ vì việc này rất hệ trọng, quyết định việc chọn phương pháp bắn và chọn điểm bám sát dải nhiễu để đánh bằng phương pháp “3 điểm”.
Bên cạnh tài liệu phân tích bản chất các dạng nhiễu trên màn hiện sóng ra-đa tên lửa, Đội nhiễu còn xây dựng một tập ảnh nhiễu trên màn hiện sóng các loại ra-đa cảnh giới, ra-đa đo cao, ra-đa cao xạ, ra-đa tên lửa. Tập ảnh này được sử dụng tại các hội nghị rút kinh nghiệm chiến đấu và được in ra nhiều bản gửi đến các đơn vị trong toàn Quân chủng làm tài liệu huấn luyện chiến đấu. Mấy năm đầu, Đội nhiễu hoạt động rất có hiệu quả và trước yêu cầu của thực tế chiến đấu phải mở rộng quy mô. Ngày 16-1-1970, Đội Trinh sát nhiễu được phát triển thành Tiểu đoàn Trinh sát nhiễu, lấy phiên hiệu là Tiểu đoàn 8 (D8), Đại úy Phan Thu được bổ nhiệm làm Tiểu đoàn trưởng.
Việc nghiên cứu nhiễu trên màn hiện sóng tên lửa đã góp phần quyết định vào việc xây dựng cách đánh địch. Đặc biệt là qua trận chiến đấu của Tiểu đoàn 84 trên Đường 20, ta phát hiện được B-52 ở cự ly 23km. Tuy chưa bắn rơi nó nhưng cũng cho ta một kết luận là, ra-đa của tên lửa Sam-2 hoàn toàn có thể bắt được B-52 khi chúng bay vào đến một cự ly nhất định, ngay trên nền nhiễu của bản thân nó. Sau này, Phan Thu và đồng đội còn nghiên cứu các loại máy gây nhiễu thu được từ các máy bay Mỹ bị bắn rơi; cải tiến kỹ thuật cho ra-đa pháo; cải tiến chống nhiễu rãnh đạn cho đạn SAM-2…
https://www.qdnd.vn/tuong-linh-viet-nam/trung-tuong-phan-thu-trong-cuoc-chien-tranh-dien-tu-voi-de-quoc-my-1013520
