Trung tướng Trần Duy Anh và quyết định y khoa táo bạo
Hơn 40 năm quân ngũ, từ làm chuyên môn đến khi đảm nhiệm công tác quản lý, giữ trọng trách đứng đầu bệnh viện tuyến cuối của toàn quân, tôi cho rằng mình đã hoàn thành tốt các phân vai. Công việc nhiều, kỷ niệm cũng không ít. Song có lẽ với tôi chương trình áp dụng phác đồ kháng sinh dự phòng cho phẫu thuật sạch và sạch nhiễm có hiệu quả tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 là một trong những dấu ấn đáng nhớ nhất”.
Tại nhà riêng bên Hồ Tây một ngày cuối thu, Trung tướng, PGS, TS, Thầy thuốc Nhân dân Trần Duy Anh, nguyên Giám đốc Bệnh viện (giai đoạn 2008-2014) chia sẻ với chúng tôi về hành trình thực hiện chương trình y khoa mà chỉ sau một thời gian ngắn triển khai đã mang lại kết quả ấn tượng, có giá trị đến tận hôm nay.Từ thực tiễn và những cơ sở khoa họcBắt đầu câu chuyện, để giúp chúng tôi hiểu rõ cơ sở thực tiễn và khoa học của chương trình này, Trung tướng Trần Duy Anh phân tích: Tự nhiên, bất kỳ một cơ thể sống nào cũng có bản năng sinh tồn. Do quy luật cạnh tranh, những cá thể yếu có thể chết nhưng một nhóm mạnh nhất trong loài sẽ dần thích nghi với môi trường và tồn tại. Vi khuẩn cũng vậy. Y học phát minh và sử dụng kháng sinh để tiêu diệt vi khuẩn khỏi cơ thể người bệnh, chúng cũng “tìm cách” tự biến đổi, chống lại kháng sinh để sống, để tồn tại. Đó chính là những vi khuẩn kháng kháng sinh. Trong nhiều nguyên nhân làm cho vi khuẩn kháng kháng sinh thì việc lạm dụng sử dụng kháng sinh là một tác nhân.
Trung tướng, PGS, TS, Thầy thuốc nhân dân Trần Duy Anh.Nhiều thập niên qua, tình trạng kháng kháng sinh đã được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) với hàng nghìn nhà khoa học hàng đầu nghiên cứu, tìm giải pháp để hạn chế đến mức tối đa. Trong đó sử dụng kháng sinh dự phòng cho các bệnh nhân được phẫu thuật sạch và sạch nhiễm là một trong những biện pháp khi áp dụng đã đạt được kết quả tốt. Những ca phẫu thuật sạch (là phẫu thuật tiến hành theo kế hoạch hay mổ phiên, mọi công tác chuẩn bị được thực hiện kỹ càng rồi mới đưa bệnh nhân đi mổ. Phẫu thuật sạch được phân thành 2 loại: Sạch hoàn toàn (ví dụ như mổ cơ, mổ tim...); sạch nhiễm (như mổ dạ dày, đại tràng…), nếu bệnh nhân chuẩn bị tốt theo quy trình thì sau khi mổ (hậu phẫu) không cần dùng kháng sinh. Các phẫu thuật viên áp dụng phác đồ này, chỉ dùng kháng sinh 3 lần: Trước mổ, khi mở vết mổ và khi kết thúc ca phẫu thuật.Trên thế giới, nhất là ở các nước phương Tây có nền y học hiện đại, chương trình này đã được áp dụng tại các bệnh viện như là một việc đương nhiên. Nhưng ở Việt Nam, chúng ta và một số nước đang phát triển cho đến năm 2009 chưa có tiền lệ. Nguyên nhân thì rất nhiều, nhưng tôi xin nêu 3 yếu tố lớn nhất ngăn cản, ảnh hưởng đến việc sử dụng phác đồ điều trị này.Thứ nhất, các bác sĩ của chúng ta có thói quen sử dụng kháng sinh khi phẫu thuật và điều trị cho bệnh nhân mới yên tâm. Dùng kháng sinh như một sự đảm bảo bởi ai cũng lo sợ về mức độ thành công cho cuộc phẫu thuật của mình. Thứ hai là điều kiện môi trường bệnh viện ở nước ta dù sao cũng không bằng các nước tiên tiến nên nguy cơ nhiễm khuẩn bệnh viện là rất lớn. Thứ ba, không kém phần quan trọng là tác động của kinh tế thị trường. Khi bác sĩ kê đơn thuốc cho bệnh nhân thì họ sẽ được hưởng những lợi ích nhất định từ các hãng dược phẩm và các nhà cung cấp. Hạn chế sử dụng thuốc kháng sinh tất nhiên sẽ ảnh hưởng đến quyền lợi kinh tế...“Chính vì vậy, để hiện thực hóa ý tưởng này là vô cùng khó. Thế nhưng, khó khăn và chưa có tiền lệ không có nghĩa là không làm được. Bản thân tôi, nhận thấy rằng: Tất cả quy trình, quy định thực hiện đã có hướng dẫn của Tổ chức Y tế thế giới và trong triển khai thực hiện các nước đi trước đã đúc rút được rất nhiều kinh nghiệm mà ta có thể học tập được. Tôi tin chắc rằng nếu làm là thành công” - Trung tướng Trần Duy Anh khẳng định.Đến hành trình biến ý tưởng thành chương trình hiệu quả, thiết thựcXuất phát từ suy nghĩ trên, ngay khi nhận nhiệm vụ là Giám đốc Bệnh viện năm 2008, TS Trần Duy Anh bắt đầu nung nấu quyết tâm đưa chương trình trên áp dụng tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108. Ông bảo, lúc đó khó nhất là làm sao có được niềm tin của mọi người, trước hết là trong Đảng ủy, Ban Giám đốc.
Trung tướng, PGS, TS, Thầy thuốc nhân dân Trần Duy Anh.Nhiều thập niên qua, tình trạng kháng kháng sinh đã được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) với hàng nghìn nhà khoa học hàng đầu nghiên cứu, tìm giải pháp để hạn chế đến mức tối đa. Trong đó sử dụng kháng sinh dự phòng cho các bệnh nhân được phẫu thuật sạch và sạch nhiễm là một trong những biện pháp khi áp dụng đã đạt được kết quả tốt. Những ca phẫu thuật sạch (là phẫu thuật tiến hành theo kế hoạch hay mổ phiên, mọi công tác chuẩn bị được thực hiện kỹ càng rồi mới đưa bệnh nhân đi mổ. Phẫu thuật sạch được phân thành 2 loại: Sạch hoàn toàn (ví dụ như mổ cơ, mổ tim...); sạch nhiễm (như mổ dạ dày, đại tràng…), nếu bệnh nhân chuẩn bị tốt theo quy trình thì sau khi mổ (hậu phẫu) không cần dùng kháng sinh. Các phẫu thuật viên áp dụng phác đồ này, chỉ dùng kháng sinh 3 lần: Trước mổ, khi mở vết mổ và khi kết thúc ca phẫu thuật.Trên thế giới, nhất là ở các nước phương Tây có nền y học hiện đại, chương trình này đã được áp dụng tại các bệnh viện như là một việc đương nhiên. Nhưng ở Việt Nam, chúng ta và một số nước đang phát triển cho đến năm 2009 chưa có tiền lệ. Nguyên nhân thì rất nhiều, nhưng tôi xin nêu 3 yếu tố lớn nhất ngăn cản, ảnh hưởng đến việc sử dụng phác đồ điều trị này.Thứ nhất, các bác sĩ của chúng ta có thói quen sử dụng kháng sinh khi phẫu thuật và điều trị cho bệnh nhân mới yên tâm. Dùng kháng sinh như một sự đảm bảo bởi ai cũng lo sợ về mức độ thành công cho cuộc phẫu thuật của mình. Thứ hai là điều kiện môi trường bệnh viện ở nước ta dù sao cũng không bằng các nước tiên tiến nên nguy cơ nhiễm khuẩn bệnh viện là rất lớn. Thứ ba, không kém phần quan trọng là tác động của kinh tế thị trường. Khi bác sĩ kê đơn thuốc cho bệnh nhân thì họ sẽ được hưởng những lợi ích nhất định từ các hãng dược phẩm và các nhà cung cấp. Hạn chế sử dụng thuốc kháng sinh tất nhiên sẽ ảnh hưởng đến quyền lợi kinh tế...“Chính vì vậy, để hiện thực hóa ý tưởng này là vô cùng khó. Thế nhưng, khó khăn và chưa có tiền lệ không có nghĩa là không làm được. Bản thân tôi, nhận thấy rằng: Tất cả quy trình, quy định thực hiện đã có hướng dẫn của Tổ chức Y tế thế giới và trong triển khai thực hiện các nước đi trước đã đúc rút được rất nhiều kinh nghiệm mà ta có thể học tập được. Tôi tin chắc rằng nếu làm là thành công” - Trung tướng Trần Duy Anh khẳng định.Đến hành trình biến ý tưởng thành chương trình hiệu quả, thiết thựcXuất phát từ suy nghĩ trên, ngay khi nhận nhiệm vụ là Giám đốc Bệnh viện năm 2008, TS Trần Duy Anh bắt đầu nung nấu quyết tâm đưa chương trình trên áp dụng tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108. Ông bảo, lúc đó khó nhất là làm sao có được niềm tin của mọi người, trước hết là trong Đảng ủy, Ban Giám đốc.
