TRUNG TƯỚNG TRẦN THỪA VŨ (Sinh năm 1910)

Đồng chí Vương Thừa Vũ, tên khai sinh là Nguyễn Văn Đồi, sinh ra trong một gia đình nghèo ở Hà Nội. Cha ông là thợ nề làm việc cho một công ty của Pháp. Năm 1915, vì mưu sinh, bố mẹ ông phải theo công ty sang Côn Minh (Trung Quốc), để lại con nhỏ cho ông ngoại chăm sóc. Vài năm sau, khi cuộc sống ổn định hơn, Nguyễn Văn Đồi được đón sang Côn Minh đoàn tụ với gia đình.

Tại đây, ông được giới thiệu vào học việc tại Nhà máy xe lửa Vân Nam. Nhờ chăm chỉ, thông minh và ham học hỏi, chỉ sau ba năm ông được nhận làm thợ phụ. Trong những năm lao động nơi đất khách, tình yêu quê hương, đất nước luôn cháy bỏng trong lòng người thanh niên trẻ. Ông vừa lao động, học tập, vừa say mê rèn luyện võ nghệ, nuôi khát vọng một ngày trở về góp sức đánh đuổi thực dân xâm lược.

Chứng kiến sự thất bại của nhiều phong trào yêu nước trong nước, Nguyễn Văn Đồi sớm nhận ra rằng: muốn giành độc lập dân tộc, không thể chỉ dựa vào lòng dũng cảm và võ nghệ, mà cần có kiến thức quân sự hiện đại. Với ý chí ấy, ông miệt mài học tập, dự thi và trúng tuyển vào Trường Quân sự Hoàng Phố – cái nôi đào tạo nhiều nhà quân sự cách mạng. Sau gần bốn năm học tập, tốt nghiệp ra trường, ông tìm cách liên lạc với các tổ chức cách mạng Việt Nam để chuẩn bị trở về nước hoạt động.

Năm 1941, trên đường về nước, ông bị thực dân Pháp bắt và giam tại căng Bá Vân (Thái Nguyên), sau đó chuyển về nhà tù Hỏa Lò, rồi tiếp tục bị đưa lên căng Nghĩa Lộ (Yên Bái). Trong lao tù, với tinh thần của người chiến sĩ cách mạng kiên cường, ông không khuất phục trước kẻ thù. Cùng các đồng chí, ông bí mật tổ chức hoạt động, tiến hành công tác binh vận, huấn luyện quân sự, chuẩn bị lực lượng chờ thời cơ khởi nghĩa. Nhờ tinh thông võ nghệ, ông nhiều lần bảo vệ anh em tù nhân trước sự đàn áp của lính canh, khiến quân địch khiếp sợ.

Ngày 9-3-1945, Nhật đảo chính Pháp. Tận dụng thời cơ, Nguyễn Văn Đồi cùng một số đồng chí tổ chức vượt ngục. Dù kế hoạch bị lộ, bằng sự nhanh trí và mưu trí, ông vẫn thoát khỏi vòng vây. Trong hành trình lẩn trốn, ông từng bị đồng bào dân tộc thiểu số bắt giữ, nhưng nhờ biết tiếng địa phương và ứng biến khéo léo, ông được họ che chở, giúp đỡ vượt rừng an toàn, thoát khỏi sự truy lùng của địch.

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, với trình độ quân sự bài bản và phẩm chất kiên trung, ông luôn được cấp trên tin tưởng giao phó nhiệm vụ quan trọng. Theo sự phân công của đồng chí Văn Tiến Dũng, ông mở lớp huấn luyện cán bộ trung đội, đại đội tại Ba Thá, góp phần đào tạo đội ngũ cán bộ quân sự cho kháng chiến. Sau đó, ông tiếp tục làm huấn luyện viên tại Trường Võ bị Trần Quốc Tuấn.

Ngày 15-10-1946, ông được Trung ương Đảng giao nhiệm vụ làm Khu trưởng Khu 11 (Hà Nội), trực tiếp chỉ huy cuộc chiến đấu bảo vệ Thủ đô khi thực dân Pháp nổ súng xâm lược. Thực hiện chỉ đạo của Trung ương và Tổng Tư lệnh Võ Nguyên Giáp, đồng chí Vương Thừa Vũ đã chỉ huy quân và dân Hà Nội chiến đấu anh dũng theo chiến thuật “trong đánh, ngoài vây”, kết hợp linh hoạt các hình thức chiến đấu đô thị như “cài then”, “xoáy trôn ốc”, đánh từ trên cao, từ đường ngầm, gây cho địch nhiều tổn thất nặng nề.

Dưới sự chỉ huy của ông, quân và dân Hà Nội đã giam chân hơn 6.500 quân Pháp trong suốt hai tháng, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ chiến lược: tiêu hao sinh lực địch, bảo toàn lực lượng ta, tạo điều kiện cho Trung ương Đảng và Chính phủ rút lên chiến khu an toàn, chuẩn bị cho cuộc kháng chiến lâu dài.

Sau khi rút khỏi Hà Nội, đồng chí Vương Thừa Vũ tiếp tục được giao giữ nhiều trọng trách quan trọng. Đặc biệt, ngày 28-8-1949, khi Đại đoàn 308 – Đại đoàn chủ lực đầu tiên của Quân đội Quốc gia Việt Nam được thành lập, ông được giao nhiệm vụ Đại đoàn trưởng kiêm Chính ủy. Đây là dấu mốc quan trọng, khẳng định vai trò và uy tín của ông trong quá trình xây dựng lực lượng chủ lực của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Cuộc đời và sự nghiệp của Vương Thừa Vũ là tấm gương tiêu biểu của một vị tướng xuất thân từ nhân dân, trưởng thành trong gian khổ, kiên trung với lý tưởng cách mạng, có đóng góp to lớn cho sự nghiệp kháng chiến và xây dựng quân đội cách mạng Việt Nam.

Nguồn: baotanglicsu.vn