Trung tướng Vũ Xuân Vinh: “Chuyên môn tốt chưa đủ mà còn cần phải giỏi”

Hồi đó, dù tuổi đã cao nhưng ông vẫn rất khỏe, minh mẫn. Cùng với những kỷ niệm của chính bản thân, ông còn nhiệt tình giới thiệu và kết nối cho tôi được gặp nhiều nhân chứng quan trọng từng góp phần làm nên chiến thắng lịch sử.  

Nhân duyên “đối ngoại”

Tốt nghiệp tú tài Trường Bưởi (nay là Trường THPT Chu Văn An) năm 1944, lại giỏi tiếng Pháp nên Vũ Xuân Vinh nhanh chóng hòa nhập với cuộc kháng chiến khi được cử đi học tại Trường Võ bị Trần Quốc Tuấn khóa 1. Năm 1954, trong đội hình Đại đoàn 308, ông có mặt trong chiến dịch Điện Biên Phủ lịch sử. Khi chiến dịch kết thúc thắng lợi, tháng 7-1954, trong khi ở Geneva (Thụy Sĩ) phái đoàn ta bước vào cuộc đấu trí trên bàn đám phán tại Hội nghị Geneva thì ở trong nước, Hội nghị Quân sự Trung Giã bàn về trao trả tù binh và việc thực thi Hiệp định Geneve cũng diễn ra.

Tham mưu trưởng Trung đoàn 36, Đại đoàn 308 Vũ Xuân Vinh được cấp trên tin tưởng cử làm sĩ quan liên lạc kiêm thư ký trong phái đoàn của ta do đồng chí Văn Tiến Dũng làm trưởng đoàn. Nhận xét về ông, cố Đại tá Lưu Văn Lợi, nguyên Trưởng ban biên giới Chính phủ, là phiên dịch tại Hội nghị quân sự Trung Giã từng nói: “Anh Vinh là người quân sự, được đào tạo bài bản lại kinh qua thực tế chiến đấu nhưng khi làm công tác ngoại giao cũng rất chuyên nghiệp. Ngay từ những ngày ấy, tôi đã tin rằng sĩ quan liên lạc Vũ Xuân Vinh sau này sẽ phát triển theo con đường ngoại giao”.

Cục trưởng Cục Đối ngoại Vũ Xuân Vinh trong một lần cùng lãnh đạo Bộ Quốc phòng tiếp khách. Ảnh do gia đình nhân vật cung cấp. 

Phải hơn 20 năm sau, lời “tiên đoán” của nhà ngoại giao lão thành Lưu Văn Lợi mới trở thành hiện thực. Bởi khi hoàn thành nhiệm vụ tại Hội nghị Quân sự Trung Giã, Vũ Xuân Vinh trở lại đơn vị, được cử đi học tại Trường Sĩ quan Pháo binh, rồi sang Liên Xô đào tạo chuyên ngành tên lửa. Ông giữ nhiều cương vị quan trọng ở các đơn vị thuộc Quân chủng Phòng không-Không quân (PK-KQ). “Chiến dịch Hà Nội, Điện Biên Phủ trên không” kết thúc thắng lợi có phần đóng góp không nhỏ của Phó tham mưu trưởng Quân chủng PK-KQ  Vũ Xuân Vinh trong vai trò chỉ đạo tổ chức nghiên cứu, xây dựng tập tài liệu mang tên “Cuốn sách đỏ”-Cẩm nang về cách đánh B-52 của Bộ đội PK-KQ.

Nhớ lại những năm tháng ấy, Đại tá Nguyễn Xuân Minh, nguyên Hiệu trưởng Trường Trung cấp Kỹ thuật PK-KQ (sống tại phường Khương Mai, quận Thanh Xuân, TP Hà Nội), một thành viên tổ biên soạn cuốn sách kể: “Nhiệm vụ rất khẩn trương, anh Vinh chỉ đạo chúng tôi rất sát sao đồng thời yêu cầu tổ tranh thủ ý kiến của các chuyên gia Liên Xô và các cơ quan chức năng Bộ Quốc phòng. Kết quả áp dụng thực tế thành công, Bộ tư lệnh Quân chủng tiếp tục giao cho anh phụ trách “gánh hát rong” đến huấn luyện bổ sung cho các đơn vị tên lửa bảo vệ Hà Nội. Chúng tôi hoàn thành nhiệm vụ trên giao trong thời gian gấp rút như vậy có đóng góp không nhỏ của đồng chí Vũ Xuân Vinh”…