Trung tướng Vương Thừa Vũ: Người chỉ huy Hà Nội 60 ngày đêm và Tư lệnh Đại đoàn Quân tiên phong

Trung tướng Vương Thừa Vũ (1910 – 1980), tên thật là Nguyễn Văn Đánh, quê tại làng Mậu Lương, xã Kiến Hưng, thị xã Hà Đông (nay thuộc quận Hà Đông, Hà Nội), là một tướng lĩnh tài năng, nhà chỉ huy quân sự kiệt xuất của Quân đội Nhân dân Việt Nam. Ông là người trực tiếp chỉ huy cuộc chiến đấu 60 ngày đêm bảo vệ Thủ đô Hà Nội cuối năm 1946 – đầu năm 1947 và là Đại đoàn trưởng đầu tiên của Đại đoàn 308 (Đại đoàn Quân tiên phong).

Tham gia hoạt động cách mạng từ thập niên 1930, ông từng bị chính quyền thực dân Pháp bắt giam và đày qua các nhà tù Hà Giang, Nghĩa Lộ. Tại đây, ông tích cực học tập, nghiên cứu lý luận quân sự và tham gia cuộc vượt ngục Nghĩa Lộ năm 1945 để trở về xây dựng lực lượng vũ trang cách mạng.

Trong bối cảnh Kháng chiến toàn quốc bùng nổ vào tháng 12 năm 1946, Vương Thừa Vũ được giao giữ chức Chỉ huy trưởng Mặt trận Hà Nội (Mặt trận Khu XI). Bằng tư duy quân sự sáng tạo, ông đã chỉ đạo lực lượng Vệ quốc đoàn và Tự vệ Thủ đô áp dụng chiến thuật "đường phố", "độc lập tác chiến", biến từng ngôi nhà, góc phố thành pháo đài vững chắc. Lực lượng của ông đã giam chân quân Pháp suốt 60 ngày đêm, vượt xa chỉ tiêu 2 tuần do Trung ương đề ra, bảo vệ an toàn cho Trung ương Đảng, Chính phủ và Bác Hồ rút lên căn cứ địa Việt Bắc an toàn.

Năm 1949, khi Đại đoàn 308 — đại đoàn chủ lực đầu tiên của Quân đội Nhân dân Việt Nam — được thành lập, ông được bổ nhiệm làm Đại đoàn trưởng kiêm Chính ủy. Dưới sự chỉ huy của ông, Đại đoàn 308 đã tham gia và lập nhiều chiến công hiển hách trong các chiến dịch lớn như Biên giới (1950), Trung do, Đường 18, Hòa Bình, Tây Bắc và đỉnh cao là Chiến dịch Điện Biên Phủ (1954). Sáng ngày 10 tháng 10 năm 1954, ông chính thức dẫn đầu các đơn vị thuộc Đại đoàn 308 tiến về tiếp quản Thủ đô Hà Nội trong niềm reo hò của hàng vạn nhân dân.

Sau năm 1954, ông được phong hàm Trung tướng (1955) và đảm nhiệm nhiều trọng trách cao cấp trong quân đội: Tư lệnh Quân khu Hữu Ngạn, Phó Tổng Tham mưu trưởng Quân đội Nhân dân Việt Nam, Giám đốc Học viện Quân sự. Ông qua đời năm 1980 tại Hà Nội, hưởng thọ 70 tuổi.

Trung tướng Vương Thừa Vũ được lịch sử ghi nhận là vị tướng tài ba, người đã gắn liền tên tuổi của mình với những mốc lịch sử sinh tử của Thủ đô Hà Nội và sự trưởng thành vượt bậc của lực lượng quân sự chủ lực Việt Nam.