TRUNG TƯỚNG VƯƠNG THỪA VŨ – NGƯỜI CHỈ HUY MẶT TRẬN HÀ NỘI VÀ HÀNH TRÌNH CỦA VỊ TƯỚNG GẮN BÓ VỚI THỦ ĐÔ - PHẦN III

Người chỉ huy mặt trận Hà Nội trong những ngày đầu toàn quốc kháng chiến

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, chính quyền cách mạng phải đối mặt với nhiều khó khăn. Nền độc lập vừa giành được đứng trước nguy cơ bị đe dọa; thực dân Pháp tìm cách quay trở lại chiếm nước ta. Trong tình hình ấy, việc xây dựng lực lượng vũ trang, tổ chức huấn luyện cán bộ và chuẩn bị phương án bảo vệ chính quyền trở thành nhiệm vụ cấp thiết.

Nguyễn Văn Đồi được giao mở lớp bồi dưỡng cán bộ cấp trung đội và đại đội tại Ba Thá, khu vực giáp ranh các huyện Chương Mỹ, Mỹ Đức và Ứng Hòa, thuộc địa bàn Hà Nội ngày nay. Công việc không đơn giản bởi lớp học cần có nơi ăn ở, tài liệu và sự hỗ trợ của địa phương. Ông chủ động phối hợp với chính quyền, vận động nhân dân cùng chăm lo cho lớp huấn luyện. Sau khi hoàn thành nhiệm vụ, ông được điều về Sơn Tây làm huấn luyện viên Trường Võ bị Trần Quốc Tuấn.

Ngày 15 tháng 10 năm 1946, ông được giao làm Khu trưởng Khu 11, phụ trách Hà Nội. Đây là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng trong bối cảnh quan hệ Việt – Pháp ngày càng căng thẳng. Hà Nội vừa là trung tâm chính trị của cả nước, vừa là nơi tập trung nhiều cơ quan đầu não và lực lượng quân sự của đối phương. Nếu chiến tranh bùng nổ, quân và dân Thủ đô phải vừa chiến đấu bảo vệ thành phố, vừa tạo điều kiện để Trung ương và Chính phủ chuyển lên căn cứ an toàn, chuẩn bị kháng chiến lâu dài.

Khi cuộc kháng chiến toàn quốc bùng nổ đêm 19 tháng 12 năm 1946, Vương Thừa Vũ giữ cương vị Chỉ huy trưởng mặt trận Hà Nội. Ông cùng các cán bộ chỉ huy phải tổ chức một lực lượng còn non trẻ, trang bị hạn chế, đối đầu với quân Pháp có ưu thế về vũ khí và phương tiện chiến tranh.

Nhiệm vụ đặt ra không phải là giữ Hà Nội bằng mọi giá trong một cuộc chiến ngắn ngày. Điều quan trọng là chiến đấu đủ lâu để bảo vệ các cơ quan đầu não, tiêu hao một bộ phận lực lượng địch, đồng thời giữ gìn lực lượng của ta để bước vào cuộc kháng chiến trường kỳ.

Trong quá trình chuẩn bị và tổ chức chiến đấu, Vương Thừa Vũ đề xuất phương án tác chiến thường được gọi là “trong đánh, ngoài vây”, hay “trùng độc chiến”. Theo phương án này, lực lượng chiến đấu trong nội thành tổ chức đánh địch từ bên trong, trong khi các lực lượng ở những khu vực bên ngoài phối hợp tiến công, gây sức ép và buộc đối phương phải phân tán lực lượng. Cách đánh ấy đòi hỏi sự phối hợp giữa các đơn vị, sự linh hoạt trong tổ chức chiến đấu và sự tham gia của đông đảo nhân dân.

Cuộc chiến diễn ra trên từng con phố, từng khu nhà. Quân dân Hà Nội dựng chiến lũy, đào chiến hào, mở đường cơ động qua các ngôi nhà và tổ chức những trận đánh bất ngờ. Lực lượng tự vệ, bộ đội và nhân dân phối hợp, tận dụng địa hình đô thị để hạn chế ưu thế về vũ khí của quân Pháp.

Trong hoàn cảnh ấy, vai trò của người chỉ huy không chỉ nằm ở việc đưa ra phương án tác chiến mà còn ở khả năng tổ chức lực lượng, giữ vững tinh thần chiến đấu và điều chỉnh cách đánh theo diễn biến thực tế. Vương Thừa Vũ cùng Bộ chỉ huy mặt trận phải giải quyết đồng thời nhiều yêu cầu: đánh địch, bảo vệ các khu vực trọng yếu, giữ liên lạc giữa các đơn vị và tìm cách bảo toàn lực lượng khi đối phương tăng cường bao vây.

Cuộc chiến đấu 60 ngày đêm của quân dân Hà Nội đã tiêu hao, tiêu diệt một bộ phận sinh lực địch và giam chân lực lượng quân Pháp đông khoảng 6.500 binh sĩ trong thành phố suốt gần hai tháng. Kết quả ấy tạo điều kiện để Trung ương và Chính phủ chuyển lên chiến khu, đồng thời giúp cả nước có thêm thời gian chuẩn bị cho cuộc kháng chiến lâu dài.

Một sự kiện có ý nghĩa đặc biệt là cuộc rút quân của Trung đoàn Thủ đô khỏi Liên khu I trong tình thế bị bao vây. Rút lui trong chiến đấu không có nghĩa là từ bỏ nhiệm vụ; đó là yêu cầu bảo toàn lực lượng để tiếp tục chiến đấu ở những giai đoạn sau. Cuộc rút quân thể hiện sự kết hợp giữa tinh thần quyết chiến và yêu cầu giữ gìn lực lượng, một vấn đề quan trọng đối với quân đội cách mạng trong những năm đầu kháng chiến.

Nhìn lại những ngày tháng ấy, tên tuổi Vương Thừa Vũ gắn liền với một trong những mặt trận tiêu biểu của cuộc kháng chiến toàn quốc. Giá trị của cuộc chiến đấu không chỉ nằm ở số trận đánh hay những tổn thất mà quân Pháp phải chịu, mà còn ở việc quân dân Hà Nội đã hoàn thành nhiệm vụ chiến lược: góp phần bảo vệ cơ quan lãnh đạo kháng chiến và tạo điều kiện cho cả nước bước vào cuộc chiến lâu dài.