TRUNG ÚY, CỰU CHIẾN BINH NGUYỄN ĐỨC THỌ – NGƯỜI BẮN PHÁT B40 MỞ MÀN TRẬN CẦU RẠCH CHIẾC

Có những trận đánh chỉ diễn ra trong vài ngày nhưng ký ức về nó theo người lính suốt cả cuộc đời. Với Trung úy, cựu chiến binh Nguyễn Đức Thọ, những ngày cuối tháng 4/1975 tại cầu Rạch Chiếc là một phần ký ức không thể nào quên. Ông là người được giao nhiệm vụ bắn phát B40 đầu tiên vào tháp canh, làm hiệu lệnh mở màn trận đánh chiếm và bảo vệ cây cầu quan trọng ở cửa ngõ phía Đông Sài Gòn.

Nguyễn Đức Thọ sinh năm 1955, quê tại xã Quảng Yên, huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa. Năm 1972, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ đang diễn ra ác liệt, ông tình nguyện nhập ngũ bằng huyết thư. Sau đó, ông được tuyển vào lực lượng đặc công nước và trải qua một năm huấn luyện tại khu vực Cát Hải, Hải Phòng và Quảng Ninh.

Năm 1973, sau thời gian huấn luyện, đơn vị hành quân theo đường Trường Sơn vào chiến trường miền Nam, đến căn cứ Trung ương Cục miền Nam tại Tây Ninh. Tại đây, Nguyễn Đức Thọ được phân công về Z23, Lữ đoàn Đặc công biệt động 316, thuộc Bộ Tham mưu Miền.

Ban đầu, Z23 được giao nhiệm vụ chuẩn bị đánh Bộ Tư lệnh Hải quân của chính quyền Sài Gòn tại khu vực Bến Bạch Đằng. Để chuẩn bị cho nhiệm vụ, các chiến sĩ phải bí mật trinh sát, tiếp cận mục tiêu và xây dựng phương án tác chiến trong điều kiện vô cùng nguy hiểm.

Tháng 4/1975, chiến trường miền Nam chuyển biến rất nhanh. Sau những thất bại liên tiếp, lực lượng đối phương co cụm về Sài Gòn và tăng cường phòng thủ các tuyến đường quan trọng. Cầu Rạch Chiếc là một trong những vị trí có ý nghĩa đặc biệt, bởi đây là tuyến giao thông quan trọng ở cửa ngõ phía Đông, trên hướng tiến quân vào Sài Gòn.

Đến ngày 25/4/1975, nhiệm vụ của Z23 được thay đổi. Thay vì đánh Bộ Tư lệnh Hải quân, Z23 cùng Z22 và Tiểu đoàn 81 (D81) thuộc Lữ đoàn 316 được giao đánh chiếm và bảo vệ cầu Rạch Chiếc, tạo điều kiện cho các đơn vị chủ lực tiến vào Sài Gòn. Theo tư liệu TTXVN, phương án tác chiến được thống nhất, trong đó D81 đánh đầu cầu phía Nam, còn Z22 và Z23 đảm nhiệm đầu cầu phía Bắc.

Đây là nhiệm vụ đặc biệt khó khăn. Đặc công vốn quen với cách đánh bí mật, bất ngờ, nhưng lần này phải trực tiếp chiếm giữ một mục tiêu quan trọng trong thời gian dài và bảo vệ cây cầu không để đối phương phá hủy.

Trong phương án tác chiến, Nguyễn Đức Thọ được giao sử dụng khẩu B40 tiêu diệt hỏa điểm trên tháp canh ở đầu cầu phía Bắc. Đây cũng là phát súng hiệu lệnh để các mũi tiến công đồng loạt nổ súng.

Khi giờ nổ súng tới, ông nằm sát mé nước, đưa khẩu B40 lên ngắm mục tiêu rồi bóp cò. Phát đạn đầu tiên không trúng đích. Ngay lúc đó, người đồng đội Trần Đình Lạc hô lớn: “Bắn tiếp Thọ ơi!”. Ông đứng thẳng dậy, nhanh chóng bắn quả thứ hai. Lần này, đạn đánh trúng tháp canh, làm một góc tháp sụp xuống và khẩu đại liên im bặt.

Ngay sau đó, các mũi tiến công đồng loạt sử dụng thủ pháo, lựu đạn và các loại hỏa lực đánh vào lô cốt, công sự. Trận đánh bắt đầu trong thế bất ngờ đối với lực lượng phòng thủ.

Sau khi chiếm được khu vực cầu, nhiệm vụ của các chiến sĩ đặc công chưa kết thúc. Họ phải bám trụ, bảo vệ cây cầu và chờ các đơn vị chủ lực tiến vào.

Lực lượng đối phương nhanh chóng tổ chức phản kích bằng bộ binh, xe tăng, tàu chiến và trực thăng. Sau nhiều đợt tiến công không thành, đối phương tăng cường pháo kích, trong đó có loại đạn nổ trên không gây nhiều thương vong cho lực lượng giữ cầu. Trận chiến ngày càng ác liệt, đạn dược của ta dần cạn, nhiều chiến sĩ hy sinh và các đơn vị có thời điểm phải rút về khu vực rừng dừa nước để củng cố lực lượng.

Theo TTXVN, trong trận đánh bảo vệ cầu Rạch Chiếc, 52 cán bộ, chiến sĩ Lữ đoàn 316 đã hy sinh. Riêng Z23, theo lời kể của ông Thọ với Báo Tin tức, có 14 chiến sĩ hy sinh. Những con số ấy cho thấy sự khốc liệt của trận đánh ngay trước thời khắc đất nước thống nhất.

Dù tổn thất lớn, lực lượng Z22 và Z23 tiếp tục tập hợp, củng cố đội hình và chuẩn bị cho trận đánh cuối cùng. Những người còn lại hiểu rằng nhiệm vụ giữ cầu phải được hoàn thành bằng mọi giá.

Đêm 29/4/1975, các đơn vị tiếp tục nhận lệnh quay lại đánh chiếm và bảo vệ cầu Rạch Chiếc. Sáng sớm 30/4, lực lượng đặc công đồng loạt nổ súng. Khi ấy, quân số của các đơn vị đã giảm mạnh, nhưng tinh thần chiến đấu vẫn rất quyết liệt.

Các chiến sĩ từ dưới nước tiến lên, bám sát chân cầu và tiếp tục chiến đấu. Đến sáng 30/4, khi các đơn vị chủ lực tiến qua cầu về phía Sài Gòn, Lữ đoàn 316 hoàn thành nhiệm vụ bảo vệ tuyến đường quan trọng này. Cầu Rạch Chiếc được giữ lại, tạo điều kiện để lực lượng tiến vào trung tâm thành phố.

Với những người lính đặc công, đó là khoảnh khắc vừa vui mừng vừa đau xót. Họ đã hoàn thành nhiệm vụ, nhưng nhiều đồng đội đã nằm lại dưới sông nước, bùn đất và những trận địa quanh cầu.

Sau ngày đất nước thống nhất, Nguyễn Đức Thọ nhiều lần trở lại chiến trường xưa để tìm kiếm đồng đội. Công việc rất khó khăn bởi trận đánh diễn ra trong điều kiện khốc liệt, nhiều chiến sĩ hy sinh nhưng chưa được quy tập đầy đủ.

Sau chiến tranh ông đã tìm được một số đồng đội và đưa về nghĩa trang liệt sĩ Thủ Đức. Ông vẫn đau đáu với những người chưa tìm thấy, bởi với ông, đó là những người từng cùng chiến đấu, cùng chia sẻ hiểm nguy và đã hy sinh ngay trong những ngày cuối cùng của chiến tranh.

Mỗi khi trở lại cầu Rạch Chiếc, ký ức về những ngày tháng Tư năm 1975 lại ùa về. Đó là ký ức về những người lính trẻ, về những giờ phút chiến đấu căng thẳng và về những đồng đội đã không kịp nhìn thấy ngày hòa bình.

Nửa thế kỷ đã trôi qua. Cầu Rạch Chiếc hôm nay đã thay đổi nhiều, trở thành một phần của hệ thống giao thông hiện đại của Thành phố Hồ Chí Minh. Nhưng với Nguyễn Đức Thọ, nơi đây vẫn là một phần ký ức sâu đậm của cuộc đời người lính.

Ở đó có những ngày tháng chiến đấu gian khổ, có phát B40 mở màn trận đánh, có những người lính đã chiến đấu đến những giờ phút cuối cùng và có những đồng đội mãi mãi nằm lại.

Chiến tranh đã lùi xa, những người lính năm xưa cũng đã bước vào tuổi cao. Nhưng ký ức về cầu Rạch Chiếc vẫn còn đó, không chỉ như một dấu mốc của những ngày cuối Chiến dịch Hồ Chí Minh, mà còn như một câu chuyện về lòng dũng cảm, sự hy sinh và tình đồng đội.

Năm tháng có thể làm thay đổi cây cầu và cảnh vật nơi đây, nhưng ký ức về những người lính đã chiến đấu, hy sinh để giữ cầu Rạch Chiếc sẽ còn mãi trong lịch sử và trong lòng những người trở về.