TRUNG ÚY NGUYỄN HỮU PHÓ – NGƯỜI GIỮ CHẶT CẦU NGỌC HỒI

Nguyễn Hữu Phó sinh năm 1925 tại Thanh Trì, Hà Nội, trong một gia đình bần nông luôn đau đáu nỗi mất nước. Ngay từ khi Cách mạng tháng Tám thành công, ông đã tình nguyện gia nhập Vệ quốc đoàn và được phân về Trung đoàn Thủ đô. Với bản lĩnh kiên định, Nguyễn Hữu Phó nhanh chóng được bồi dưỡng trở thành tiểu đội trưởng, rồi trung đội phó. Đến năm 1950, ông được thăng cấp Trung úy, giữ chức Đại đội phó Đại đội 3, Trung đoàn 48.

Trong chiến tranh, Nguyễn Hữu Phó nổi bật với trận phòng ngự cầu Ngọc Hồi năm 1951 – một vị trí chiến lược giữ đường tiếp vận xuống phía nam Hà Nội. Địch tung tiểu đoàn lê dương cùng xe cơ giới nhằm chiếm cầu, cắt đứt liên lạc của ta. Dù quân số chỉ bằng một phần ba đối phương, đại đội của ông vẫn trụ vững trong 12 giờ chiến đấu liên tiếp.

Nguyễn Hữu Phó trực tiếp chỉ huy tổ pháo 12,7mm, liên tục thay đổi vị trí để tránh hỏa lực đối phương. Khi hỏa lực địch áp đảo, ông quyết định tung tổ cảm tử đánh thẳng vào đoàn xe bọc thép. Ông dẫn đầu, mang theo 4 chiến sĩ, áp sát chiếc xe bọc thép đi đầu và dùng bộc phá đánh sập, khiến cả đoàn xe hoảng loạn dừng lại. Lợi dụng thời cơ, bộ đội ta phản công dữ dội, đẩy lùi quân Pháp ra khỏi khu vực.

Trận đánh kết thúc, ta giữ được cầu Ngọc Hồi, phá hủy 3 xe bọc thép, tiêu diệt hơn 40 tên địch. Nguyễn Hữu Phó bị thương ở vai nhưng vẫn tiếp tục chỉ huy đến khi nhận lệnh rút. Chiến công ấy khiến ông được phong tặng danh hiệu Chiến sĩ thi đua cấp Liên khu III, được đồng đội gọi bằng cái tên “Phó thép Ngọc Hồi”.

Ngoài chiến đấu, Nguyễn Hữu Phó là người luôn tận tụy rèn luyện đơn vị. Ông nghiêm khắc trong huấn luyện nhưng gần gũi, hiểu tâm lý từng chiến sĩ. Ông thường nói: “Một đại đội mạnh không chỉ vì vũ khí, mà vì từng con người đứng trong đội hình”. Dưới sự dẫn dắt của ông, Đại đội 3 trở thành đơn vị kiên cường, lập nhiều chiến công.

Năm 1953, ông tham gia chiến dịch Thượng Lào, góp phần bảo vệ căn cứ địa cách mạng và mở rộng thế liên minh với quân đội bạn. Đến chiến dịch Điện Biên Phủ, Nguyễn Hữu Phó được điều lên làm Phó đại đội trưởng hỏa lực, góp phần chi viện cho chiến hào tiến công cứ điểm 206. Mặc dù không trực tiếp xung kích, hỏa lực do ông chỉ huy đã tiêu diệt nhiều ổ đề kháng, mở đường cho bộ binh thọc sâu.

Sau chiến thắng 1954, Trung úy Nguyễn Hữu Phó trở thành cán bộ huấn luyện của Trung đoàn 48, tiếp tục đào tạo lớp chiến sĩ mới. Đồng đội đánh giá ông là người “ít nói nhưng làm nhiều”, sống giản dị, trung kiên, luôn đặt lợi ích của tập thể lên trên bản thân.

Nguyễn Hữu Phó là hình ảnh tiêu biểu của lớp sĩ quan xuất thân từ nông dân: bình dị, quả cảm, gắn bó với nhân dân và chiến thắng bằng cả trí tuệ lẫn lòng kiên cường. Những đóng góp của ông giữ một phần quan trọng trong việc bảo vệ vùng ven Hà Nội, góp sức vào thắng lợi chung của kháng chiến.