Trung úy Quách Minh Sơn và câu nói: “Tự do, hòa bình không phải dễ có được cố gắng mà giữ

Trung úy Quách Minh Sơn và câu nói: “Tự do, hòa bình không phải dễ có được cố gắng mà giữ.”

Giữa không gian thanh bình của hôm nay, khi những ngày học trò vang tiếng cười được đến trường, khi ánh mặt trời dịu dàng và những ngày lễ diễu binh Giải Phóng Miền Nam, Thống nhất đất nước 30/04 và Quốc Khánh 2/9 của 2025 vừa qua đi, đầy không khí từ hào khi mình là người Việt Nam. Tôi bỗng nhớ tới lời của Trung úy Quách Minh Sơn – người lính trinh sát đã từng vượt rừng, băng núi, len lỏi phía sau tuyến địch trong chiến dịch Tây Nguyên – lời nói giản dị mà thấm thía: “Tự do, hòa bình không phải dễ có được cố gắng mà giữ.” Có lẽ, chỉ những ai đã từng ở giữa lằn ranh giữa sống và chết, mới hiểu hết giá trị của hai chữ “hòa bình” như ông. Quách Minh Sơn đã từng là một phần trong lực lượng của Sư đoàn 320 (nay thuộc Quân đoàn 3) đơn vị đã dấn thân trong trận đánh lớn mùa Xuân 1975 để giải phóng miền Nam và từ chính những ngày tháng khốc liệt ấy, ông thấu hiểu rằng tự do và hòa bình không thể chỉ là lời nói, mà là hành động nghiêm túc, là trách nhiệm của từng người đang sống trong thời bình.

Hành trình của ông đi qua những rừng khộp Tây Nguyên, qua những cung đường cheo leo, nơi chúng tôi – thế hệ hôm nay – chỉ cần vài cú nhấp chuột hoặc vài thao tác là hình ảnh hiện ra. Nhưng với ông, đó là năm tháng trải qua mồ hôi, nước mắt và cả sinh mạng. Chính vì vậy, khi ông nói “cố gắng mà giữ”, đó không phải là một lời nói suông, mà là lời nhắn gửi thấm đậm từ trái tim – rằng đừng coi hòa bình là điều đương nhiên, đừng để tự do bị lãng quên bởi lối sống vô tư, thiếu trách nhiệm.

Trong chương trình truyền hình đặc biệt của Đài Truyền hình Việt Nam mang tên Chiến dịch mùa Xuân (do Trung tâm Tin tức VTV24 thực hiện) chương trình gồm 15 tập, khai thác những trận đánh lớn trong ba chiến dịch lịch sử: Tây Nguyên, Huế-Đà Nẵng và Hồ Chí Minh – có một tập phỏng vấn trực tiếp những nhân chứng lịch sử trong đó có ông Quách Minh Sơn. Tại đó, ông phát biểu: “Tự do, hòa bình không phải dễ có được có được bây giờ, cố gắng mà giữ.” Lời nói ấy vang lên trong chương trình, không chỉ như một câu kết mà còn là lời nhắc nhở nghiêm túc dành cho mỗi người rằng hòa bình cần được gìn giữ, được bảo vệ từng ngày.

Khi nghe lại lời của ông trong chương trình ấy, ánh mắt rưng rưng, giọng nói run run tôi như được chạm vào và cảm nhận: hình ảnh người lính trinh sát len lỏi trong rừng, ánh lửa lập lòe giữa rừng khô, tiếng giày đạp mảnh đất đỏ… rồi đến khoảnh khắc ông trở về, trong trái tim mang đầy dấu ấn chiến tranh nhưng vẫn hướng tới một tương lai bình an cho thế hệ sau. Vì thế câu nói ấy không chỉ là lời nói của một người, mà là tiếng lòng của cả một thế hệ chiến sĩ, thế hệ đã dấn thân vì Tổ quốc, vì tự do và vì hòa bình cho muôn đời sau.

Giờ đây, khi tôi giảng bài cho các em nhỏ, các bạn học sinh với niềm hồn nhiên và ước mơ bay cao, tôi thường kể về những vị anh hùng ấy, dạy các em về lòng biết ơn và ý thức giữ gìn hòa bình. Tôi nói với các em rằng: mỗi khi các em đến trường, được học bài, được chơi đùa, đó là vì có những người anh hùng trong đó có cả ông đã bước qua rừng sâu, đã nghe tiếng súng nổ, đã nhìn thấy đồng đội nằm xuống để cho chúng ta có ngày hôm nay. Và mỗi khi các em cười, chúng ta hãy nhớ rằng: hòa bình thật quý, và cần được gìn giữ bằng cách sống đẹp, sống tử tế, sống có trách nhiệm với bản thân và với cộng đồng.

Câu nói “Tự do, hòa bình không phải dễ có được cố gắng mà giữ” vì vậy vang lên như một lời nhắc nhở: cho chúng ta biết rằng tự do không phải là món quà được trao dễ dàng, mà là thành quả của biết bao người đổ mồ hôi, đổ xương máu. Và hòa bình không phải là trạng thái thụ động, mà là hành động tích cực – muốn giữ hòa bình, chúng ta phải yêu thương lẫn nhau, giúp đỡ nhau, sống có kỷ luật và tôn trọng cuộc sống của người khác.

Nhưng hơn thế nữa, tôi nghĩ rằng lời nói ấy cũng mở ra một cơ hội cho chính chúng ta – để suy ngẫm rằng mỗi người, dù nhỏ bé như một cô giáo dạy trẻ, một học sinh, đều có thể góp phần giữ gìn hòa bình. Bằng cách không tranh chấp vô nghĩa, bằng lòng biết ơn, bằng việc chia sẻ với người khác và bằng việc sống hòa hợp. Khi tôi nhìn vào ánh mắt các em học sinh, tôi mong rằng các em sẽ cảm được bài học từ lịch sử, cảm được rằng mình đang may mắn được sống trong thời bình và từ đó sẽ mang trong mình trách nhiệm: giữ gìn hòa bình như giữ gìn một viên ngọc quý.

Và cuối cùng, tôi luôn giữ trong lòng mình hình ảnh ông – người lính trinh sát ngày ấy với mái tóc bạc, ánh mắt vẫn sáng, kể lại chiến trường với giọng run run nhưng đầy niềm tự hào và trách nhiệm. Hình ảnh đó nhắc tôi rằng: tự do hôm nay là món quà lớn. Hòa bình hôm nay là nhiệm vụ lớn. Và mỗi ngày chúng ta sống bước đi, nói chuyện, dạy học, yêu thương đều có thể là cách để giữ gìn món quà ấy. Như lời ông đã nói trong chương trình “Chiến dịch mùa Xuân”: “Tự do, hòa bình không phải dễ có được có đ