TRƯỚC KHI THÀNH LẬP XÃ DƯƠNG TƠ TRƯỚC CÁCH MẠNG THÁNG TÁM NĂM 1945

Những năm đầu thế kỷ XX, thực dân Pháp đẩy mạnh việc khai thác thuộc địa. Nhiều nhà tư bản Pháp ra sức khai thác đất đai, tài nguyên thiên nhiên để hưởng lợi. Thời gian này ở An Thới, chúng lập đồn điền Cây Dừa; đưa nhân công từ miền Bắc vào làm công nhân. Công nhân bị bóc lột sức lao động, lương không đủ sống; cuộc sống hết sức khổ cực, lại bị bọn cai ăn chặn tiền lương, nên họ vô cùng phẫn uất. Những năm 1932-1936 một vài cuộc nổi dậy đấu tranh tự phát của công nhân xảy ra ở đồn điền Cây Dừa, mục đích chủ yếu là đòi quyền sống, vì lợi ích kinh tế gia đình. Nhưng do chưa có sự thống nhất về mặt tổ chức, đấu tranh còn riêng lẻ nên không có sức mạnh thực sự; tuy vậy cũng tạo được những tiếng vang khơi dậy sự phản ứng của dân chúng đối với bọn thực dân Pháp. Sự kiện này ít nhiều có tác động đến ý thức, tư tưởng đấu tranh của nhân dân An Thới, Dương Tơ.
Lúc này giặc Pháp đóng một đồn quân sự ở cạnh núi Ông Hanh, bà con thường gọi là bót Cây Dừa. Bót nằm bên cạnh khu vực đồn điền của tên chủ người Pháp (GrandJean). Về thực chất, đây là hình thức liên kết quân sự - kinh tế để bảo vệ lợi ích của chủ Pháp và răn đe, đàn áp công nhân đồn điền Cây Dừa và nhân dân trong vùng An Thới.
Cũng như các làng khác, nhân dân Dương Tơ cũng không tránh khỏi những cơ cực dưới ách thống trị của thực dân Pháp; kế đó là phát xít Nhật. Nhân dân thiếu thuốc trị bệnh, lương thực không đủ ăn, hàng hoá khan hiếm và giá cả đắt đỏ; điều kiện học hành hầu như rất hiếm. Tình cảnh đời sống như vậy, lại thường bị bọn hội tề, lính bảo an theo chân Pháp, Nhật đến cướp phá, khiến nhân dân Dương Tơ hết sức căm thù bọn cướp nước và tay sai; nhen nhóm, âm ỉ trong lòng ngọn lửa đấu tranh, chờ cơ hội bùng lên.
Thời kỳ này, An Thới - Dương Tơ vẫn còn thuộc làng Dương Đông. Giữa tháng 3/1945 phát xít Nhật đảo chính thực dân Pháp; đưa quân vào xâm chiếm nước ta. Chúng sử dụng lại bộ máy hương chức, hội tề cũ của thực dân Pháp. Nhân dân ta phải chịu cảnh “một cổ, đôi tròng”, vừa của phát xít Nhật, vừa của thực dân Pháp. Phát xít Nhật đã đưa quân đến Phú Quốc tiếp quản bộ máy chính quyền từ tay thực dân Pháp. Chúng ra sức vơ vét tài lực trên đảo, cướp bóc, hãm hiếp... hành động còn hung bạo hơn bọn thực dân Pháp trước đó; gây nhiều đau khổ cho nhân dân.
Cuối tháng 8/1945, nhân dân ta nhiều nơi trong cả nước, vùng lên giành chính quyền từ trong tay phát xít Nhật. Khi được tin phát xít Nhật đầu hàng quân đồng minh, bọn lính Nhật tại Phú Quốc cuốn cờ rời khỏi đảo. Bấy giờ tại Dương Đông đã hình thành tổ chức Thanh niên Tiền phong và lôi cuốn được nhiều người tham gia các cuộc mít tinh, tuần hành đã đảo Nhật-Pháp, khí thế rất sôi nổi. Thanh niên Tiền phong đã tổ chức một cuộc mít tinh, tập trung hàng ngàn người tại Dương Đông. Hoà trong dòng người này có đông đảo thanh niên và nhân dân từ Dương Tơ, Bàng Quỳ, Suối Đá... tham gia. Đây có thể nói là cuộc biểu dương lực lượng cách mạng đầu tiên của nhân dân trên đảo.


