"Trước lúc đi, anh Mạc hứa hẹn sau chiến dịch này anh sẽ về mua đất xây nhà để làm tổ ấm riêng của vợ chồng..."

​Lời hẹn ước chân thành ấy được Thiếu úy Hoàng Thọ Mạc trao lại cho người vợ trẻ Tô Thị Khuy vào lúc 3 giờ sáng một ngày đầu tháng 4 năm 1975. Chẳng ai ngờ, buổi chia ly đầy trăn trở ấy lại là lần gặp mặt cuối cùng.

​Đầu tháng 6 năm 1975, ở quê nhà có tin anh đã hy sinh, nhưng chị Khuy nhất quyết không tin bởi vừa nhận được thư chồng gửi về. Bức thư được viết vội trên hai tờ giấy rời, mở đầu bằng dòng chữ: "Bình Dương, ngày 29-4-1975". Trong thư, anh hào hứng kể rằng anh và đồng đội đã vào gần tới Sài Gòn, bộ đội đi tới đâu là giải phóng tới đó, hai bên đường người dân cầm cờ hoa vẫy chào vui lắm. Anh còn động viên chị an tâm, xong trận này anh sẽ trở về. Nhưng sự thật vô cùng đau đớn! Giấy báo tử gửi về sau đó ghi rõ anh hy s.inh đúng ngày 30/4/1975, khiến người vợ trẻ quỵ ngã, tưởng chừng không thể gượng dậy nổi.

​Theo lời kể của đồng đội, sáng 30/4/1975, sau khi đánh chiếm Lái Thiêu, tiêu diệt 1 xe tăng M41 và 2 pháo tự hành 175mm của địch, chiếc xe thiết giáp K63 mang số hiệu 454 do Thiếu úy Hoàng Thọ Mạc – Đại đội trưởng Đại đội 3, Tiểu đoàn 66, Trung đoàn Bộ binh cơ giới 202 chỉ huy đã vọt lên dẫn đầu đội hình thọc sâu của Quân đoàn 1 tiến về cầu Vĩnh Bình. Cây cầu bắc qua sông Sài Gòn trên Quốc lộ 13, cách trung tâm thành phố chỉ 5 km, là tử huyệt chiến lược. Chiếm và giữ được cầu Vĩnh Bình chính là mở toang cánh cửa phía Bắc cho các cánh quân ta thần tốc tiến thẳng vào sào huyệt cuối cùng của địch.

​Tại đây, cuộc đụng độ diễn ra vô cùng khốc liệt. Khi xe bị hỏng nặng, Hoàng Thọ Mạc lập tức xông xuống mặt cầu, tay cầm chắc khẩu K54 trực tiếp chỉ huy đơn vị b.ắn trả. Dù bị thương nhiều lần, m.áu thấm đỏ quân phục, anh vẫn kiên cường bám trụ và hô lớn chỉ huy đồng đội tiến lên. Khoảnh khắc bi tráng nhất ập đến khi anh phát hiện một chiến sĩ trẻ rơi vào tầm ngắm nguy hiểm của hỏa lực địch. Không một chút do dự, Hoàng Thọ Mạc lao tới lấy trọn vẹn thân mình làm tấm mành che chắn. Quả đ.ạn nổ tung, người chiến sĩ trẻ được cứu sống, còn người Đại đội trưởng quả cảm anh dũng hy s.inh.

​Anh ngã xuống vào khoảng 10 giờ sáng ngày 30 tháng 4 năm 1975 – chỉ một giờ đồng hồ trước khi miền Nam hoàn toàn được giải phóng. Lời hẹn trở về mua đất xây nhà vĩnh viễn nằm lại ở ngưỡng cửa của hòa bình.

​Hoàng Thọ Mạc sinh năm 1947 tại xã Xuân Vinh, huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định trong một gia đình giàu truyền thống cách mạng (cha anh là liệt sĩ chống Pháp). Năm 1965, vừa tròn 18 tuổi, anh gia nhập Thanh niên xung phong Trường Sơn, đến tháng 6/1967 chuyển sang bộ đội chủ lực và nhanh chóng trưởng thành thành một cán bộ chỉ huy xuất sắc.

​Với thành tích đặc biệt xuất sắc trong chiến đấu, ngày 12/9/1975, Nhà nước đã truy tặng liệt sĩ Hoàng Thọ Mạc danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân và Huân chương Quân công Giải phóng hạng Ba. Sau 34 năm nằm lại giữa lòng đất mẹ phương Nam, đến tháng 4/2009, hài cốt của anh mới được đồng đội và gia đình quy tập, đưa về an nghỉ tại quê nhà Nam Định.

​Hôm nay, tại Bảo tàng Lực lượng Tăng thiết giáp, khẩu súng K54 ngả màu thời gian – kỷ vật cùng anh đi qua trận đánh cuối cùng – vẫn nằm đó tĩnh lặng. Nó không chỉ là chứng nhân lịch sử, mà còn lưu giữ tinh thần bất tử về một người anh hùng đã dâng hiến trọn vẹn tuổi xuân cho ngày vui trọn vẹn của dân tộc.

​Cuộc đời và sự hy s.inh của Anh hùng Hoàng Thọ Mạc là một khúc ca bi tráng về lòng yêu nước và tinh thần đồng đội thiêng liêng. Nhìn lại hành trình 28 năm tuổi trẻ của anh, chúng ta nhận ra những giá trị vô cùng sâu sắc. Đó là bài học về trách nhiệm và tình đồng chí, khi khoảnh khắc anh không một chút do dự lấy thân mình che đ.ạn cứu chiến sĩ trẻ đã định nghĩa trọn vẹn thế nào là bản lĩnh của người chỉ huy, là tình đồng đội vượt lên trên cả sự sống và cái ch.ết. Đó còn là bài học về sự hy s.inh và gánh nặng nỗi đau của hậu phương, bởi sự mất mát không chỉ diễn ra nơi chiến trường khói lửa, mà còn kéo dài suốt hàng thập kỷ nơi quê nhà — nơi những người phụ nữ như chị Khuy đã gạt nước mắt, nén đau thương để tiếp tục sống, giữ trọn nghĩa tình và ký ức đẹp đẽ về người đã khuất. Qua đó, thế hệ hôm nay càng thấu hiểu sâu sắc bài học về giá trị của Độc lập - Hòa bình, rằng mỗi tấc đất quê hương, mỗi niềm vui trọn vẹn của ngày hôm nay đều được đánh đổi bằng m.áu, bằng những bức thư dở dang và những lời hẹn ước không bao giờ thực hiện được của cả một thế hệ anh hùng.

​Xin nghiêng mình kính cẩn tri ân Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân, Liệt sĩ Hoàng Thọ Mạc cùng hàng triệu người con ưu tú đã ngã xuống vì độc lập, tự do của Tổ quốc!

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng những câu chuyện lịch sử bằng m.áu và hoa như thế này vẫn luôn cần được lan toả và c.hia sẻ. H.ãy theo dõi và đồng hành cùng Thanh Tân để tiếp tục khám phá những trang lịch sử vẻ vang của dân tộc ta!