Truông Bồn huyền thoại và chuyện tình trên tuyến lửa

Di ảnh anh Hòa, chị Tâm. Gặp nữ Tiểu đội trưởng Trần Thị Thông Đã gần 54 năm kể từ ngày 13 chiến sĩ TNXP Nghệ An hy sinh trên tuyến lửa Truông Bồn khi đang san lấp hố bom, mở đường cho xe ra tiền tuyến ở xã Mỹ Sơn, huyện Đô Lương, Nghệ An, bà Trần Thị Thông, Tiểu đội trưởng Tiểu đội 2, Đại đội 317 Đội N65 Tổng đội TNXP Nghệ An, người may mắn sống sót sau trận máy bay Mỹ trút bom vẫn còn nhớ như in nét mặt, nụ cười và ánh mắt của từng đồng đội mình. Bà Thông nghẹn lòng nhắc lại kỷ niệm với đồng đội: "Giá như hôm đó không có ngày 31/10 thì đâu có đau thương mất mát thế này. Kế hoạch trọng đại trong cuộc đời của những người TNXP tuổi mười chín, đôi mươi ấy đã vĩnh viễn không trở thành hiện thực!".Nói đến đây, bà Thông nghẹn lại, lấy tay gạt những dòng lệ chảy hai bên gò má, kể tiếp: "Tối 30 tháng 10 năm 1968, đơn dự liên hoan chia tay cho anh chị em hết thời gian tham gia TNXP hỏa tuyến đợt một Tiểu đội 2 gồm: Trần Thị Doãn, Hà Thị Đang, Nguyễn Thị Phúc đã cầm trên tay giấy báo nhập học của Trường Trung cấp Y Hà Nội. Các bạn Đàm Thị Bốn, Đinh Thị Vinh, Phan Thị Dung, Vũ Thị Hiên... đã có quyết định chuyển ngành. Riêng anh Cao Ngọc Hòa và chị Nguyễn Thị Tâm theo dự định, sáng 31 tháng 10, họ sẽ từ Truông Bồn về quê chị Tâm ở xã Hợp Thành, huyện Yên Thành. Nó bảo, nay mai em và anh Hòa tổ chức hôn lễ tại quê, chị phải hát mừng cho chúng em 4 bài chị nhé… Nói rồi nó ôm tôi gục đầu vào vai cười”... Thế nhưng, những dự định trọng đại của cuộc đời của những người TNXP tuổi mười chín, đôi mươi ấy đã vĩnh viễn không trở thành hiện thực...Đại đội 317 là đơn vị chủ lực cơ động được điều động đi ứng cứu, vận chuyển, sơ tán hàng hóa, san lấp hố bom, rà phá bom mìn tại những trọng điểm giao thông như cầu Cấm, cầu Bùng, cầu Bến Thuỷ trên quốc lộ 1A.... Ngày 19/2/1967, đơn vị được lệnh chuyển đến Truông Bồn, đây là trọng điểm máy bay Mỹ đánh phá ác liệt nhất. Với tinh thần “tim có thể ngừng đập, nhưng đường không thể tắc”; “sống anh dũng bám cầu bám đường, chết kiên cường dũng cảm”, 14 chiến sĩ Tiểu đội 2 (gồm 12 nữ, 2 nam) thuộc Đại đội 317 ngày đêm bám đường san lấp hố bom, đêm đêm làm cọc tiêu sống cho những đoàn xe chở vũ khí, lương thực, thực phẩm, thuốc men chi viện chiến trường miền Nam.“Ban ngày san lấp đường, ban đêm các cô gái ở Tiểu đội 2 cùng nhau làm nhiệm vụ dẫn đường cho ô tô đi qua. Do đêm tối, thời gian đầu, các cô gái của "tiểu đội thép" nghĩ ra cách dùng bẹ chuối rải trên đường để xe nhận biết lối đi”, bà Thông kể.Khoảng 08 giờ tối ngày 30/10/1968, Tổng đội trưởng Lê Lượng nhận được lệnh hỏa tốc, tối mật do đồng chí Nguyễn Sỹ Hòa, Phó Chủ tịch, kiêm Trưởng Ban đảm bảo giao thông ký, nội dung lệnh: "00 giờ ngày 01 tháng 11 năm 1968 Mỹ ngừng ném bom"; "07 giờ sáng ngày 31/10 (nhằm 10/9/1968 năm Mậu Thân - PV) có đoàn xe quân sự đi qua, các đơn vị đóng quân trên tuyến đường 30 nâng cao cảnh giác, sẵn sàng làm nhiệm vụ, chiến đấu. Khẩn trương sửa chữa cầu đường, san lấp hố bom, bảo vệ an toàn cho đoàn xe chở vũ khí, lương thực vào Nam vượt qua". Ban chỉ huy Tổng đội cử Hồ Minh Đàn, Nguyễn Văn Thân kỹ sư giao thông, cán bộ quân sự, y tá, y sĩ xuống hiện trường cùng đơn vị trực tiếp chỉ huy các đơn vị làm nhiệm vụ. Nhận lệnh, Ban chỉ huy phân công đơn vị làm nhiệm vụ. Tiểu đội 2 nhận được lệnh: "Bằng mọi giá phải mở con đường máu để đoàn xe của bộ đội đi qua trước khi trời sáng...". 04 giờ sáng 31/10/1968, ăn sáng xong, toàn đơn vị tập trung san lấp hố bom cho đoàn xe quân sự vượt qua Truông Bồn. Đến 6 giờ 10 phút cùng ngày, khi công việc sắp hoàn thành thì bất ngờ máy bay Mỹ xuất hiện thả hàng trăm quả bom xuống con đường đắc địa, thuộc xã Mỹ Sơn, huyện Đô Lương - nơi 14 TNXP thuộc Tiểu đội 2 đang làm nhiệm vụ. 13 TNXP đã hy sinh mà không kịp nói với nhau lời cuối, trong đó có anh Hòa và chị Tâm. Sau tiếng bom, bộ đội, TNXP và người dân xã Mỹ Sơn lao vào đào bới đất đá tìm kiếm 14 người của Tiểu đội 2, tuổi mười tám, đôi mươi trong khói bụi và nồng nặc mùi thuốc bom. Những người bị thương đã được khẩn trương đưa đi bệnh viện cấp cứu, thi hài các đồng chí đã hy sinh còn nguyên là các chị Hà Thị Đang, Đàm Thị Bốn, Nguyễn Thị Phúc, Trần Thị Doãn, Đinh Thị Vinh đưa về xã Mỹ Sơn khâm liệm. Còn lại 7 chiến sỹ thi thể không còn nguyên vẹn, Ban Chỉ huy Tổng đội và đơn vị tiếp tục tìm kiếm đào bới nhặt những phần còn lại chia 7 phần để mai táng, trong đó có anh Hòa, chị Tâm.Theo bà Thông, việc bà còn sống là điều vô cùng may mắn, bởi trong lúc mọi người tuyệt vọng tìm kiếm đã thấy phần nòng súng nhô lên trên mặt đất. Đào xuống, mọi người phát hiện bà bị vùi sâu dưới lớp đất đá. Bà Thông sau đó được đưa về nhà mẹ Nguyễn Thị Thởm ở xã Mỹ Sơn, huyện Đô Lương trong tình trạng bất tỉnh, áo quần bê bết bùn đất, hơi thở rất yếu. Tiểu đội trưởng “Tiểu đội thép” Trần Thị Thông.