Truông buồng - được tìm thấy và còn sống là điều kì diệu

Nhân chứng : Trần Thị Thông.

* Năm sinh: 1946 (Năm 1965 tròn 19 tuổi).

* Quê quán/Nơi ở: Quê ở xã Thọ Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An; sau này sinh sống tại phường Vinh Tân (trước là Thành Vinh), thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An.

* Chức vụ/Vai trò trong kháng chiến: Nguyên Tiểu đội trưởng Tiểu đội 2, Đại đội 317, Tổng đội Thanh niên xung phong (TNXP) chống Mỹ cứu nước tỉnh Nghệ An. Bà là nhân chứng sống duy nhất còn sống sót sau trận oanh tạc khốc liệt ngày 31/10/1968 tại tọa độ chết Truông Bồn.

* Khen thưởng: Được Nhà nước trao tặng danh hiệu cao quý Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân (năm 2011)

Nội dung câu chuyện:

Năm 1965, khi vừa tròn 19 tuổi, cô gái nhỏ nhắn Trần Thị Thông nghe theo tiếng gọi của Tổ quốc đã rời quê hương Yên Thành để gia nhập lực lượng TNXP. Trong hai năm đầu, bà cùng đồng đội kiên cường bám trụ tại nhiều điểm nóng giao thông khốc liệt như cầu Cấm, rú Đụn, Rào Gang, bất kể ngày đêm san đường mở lối để đảm bảo mạch máu giao thông cho những đoàn xe ra tiền tuyến.

Cuối năm 1966, bà được điều động về Truông Bồn và giữ chức vụ Tiểu đội trưởng Tiểu đội 2, Đại đội 317. Tại "tọa độ chết" này, quy luật hoạt động của tiểu đội diễn ra vô cùng căng thẳng: ban ngày tránh máy bay Mỹ ném bom tầm cao, ban đêm các chị em lại lập tức ra đường làm nhiệm vụ. Bên cạnh công việc san lấp hố bom mở đường, tiểu đội của bà còn đảm nhận trọng trách dẫn đường cho xe bộ đội. Khó khăn bủa vây nhưng những người con gái tuổi đôi mươi luôn sáng tạo ra nhiều cách thức độc đáo: khi thì dựng cọc rải lá chuối làm dấu, lúc đỉnh điểm lại dũng cảm đứng làm "cọc sống" chỉ đường trong đêm tối, rồi nhanh chóng rải lá xóa sạch vết bánh xe để tránh bị tình báo địch phát hiện.

Định mệnh ập xuống vào lúc 6 giờ sáng ngày 31 tháng 10 năm 1968, chỉ vẹn vẹn một ngày trước khi Mỹ tuyên bố ngừng ném bom hoàn toàn miền Bắc Việt Nam. Tiểu đội 2 nhận lệnh khẩn cấp ra mở đường để thông xe cho đoàn chi viện lớn. Giữa bầu trời trong vắt, máy bay địch bất ngờ gầm rú áp sát và trút những trận mưa bom thảm khốc xuống Truông Bồn. Sau khi dứt tiếng nổ, lực lượng cứu hộ và người dân xung quanh lao vào tìm kiếm nhưng trong biển đất đá hoang tàn, họ bàng hoàng nhận ra 13 chiến sĩ trong tiểu đội đã mãi mãi nằm lại. Những người lính ấy đều còn rất trẻ, có người vừa nhận giấy báo nhập học đại học, có người đã định sẵn ngày cưới nhưng tất cả đã hóa thành bất tử.

Khi công tác tìm kiếm gần như rơi vào tuyệt vọng, mọi người bỗng tình cờ phát hiện một phần nòng súng nhô lên khỏi lớp bùn đất ngổn ngang. Cật lực đào sâu xuống, họ tìm thấy Tiểu đội trưởng Trần Thị Thông đang bị vùi lấp sâu dưới lòng đất, cơ thể đã bất tỉnh nhân sự nhưng may mắn vẫn còn thoi thóp thở. Bà được đưa gấp về nhà dân chăm sóc, và nhờ có hai người bộ đội hành quân ngang qua kịp thời dùng các biện pháp y tế cứu chữa, bà đã hồi sinh từ cõi chết một cách kỳ diệu.

Đến năm 1969, do sức khỏe yếu sau trận bom, bà được chuyển ngành về học nghề may. Một năm sau, bà bén duyên và kết hôn với ông Lê Hải Diên – một chiến sĩ bộ đội Trường Sơn năm xưa. Những năm tháng còn khỏe mạnh, cứ vào dịp ngày Thương binh - Liệt sĩ 27/7 và ngày giỗ chung của tiểu đội 31/10, bà lại được con cháu đưa về chiến trường xưa Truông Bồn để thắp hương cho 13 đồng đội cũ. Giờ đây khi tuổi đã cao, sức đã yếu, tâm nguyện lớn nhất của người nhân chứng sống duy nhất ấy là có đủ sức khỏe để hằng năm vẫn có thể tự tay về thắp cho mỗi người đồng đội năm xưa một nén hương thơm.

Chiến tranh đã đi qua, nhưng những con số tại Truông Bồn vẫn khiến thế hệ sau phải nghiêng mình kính cẩn: Chỉ tính từ năm 1964 đến 1968, đế quốc Mỹ đã ném xuống mảnh đất này 18.936 quả bom các loại, và 1.240 cán bộ, chiến sĩ đã anh dũng hy sinh để giữ vững mạch máu giao thông của dân tộc.

(Nguồn tham khảo chính: Báo Tiền Phong, bài viết "Truông Bồn - Thời hoa lửa: Được tìm thấy và còn sống là điều kỳ diệu" của tác giả Ngọc tú)