TRƯƠNG CHÍ CƯƠNG – NGƯỜI TRINH SÁT 200 LẦN VƯỢT SÔNG BẾN HẢI

Giữa những năm tháng giới tuyến quân sự tạm thời tại Vĩnh Linh luôn căng thẳng, có một người trinh sát đã nhiều lần bí mật vượt sông Bến Hải, xây dựng cơ sở, đưa đón cán bộ và chuyển tài liệu giữa hai bờ. Đó là Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Trương Chí Cương, còn gọi là Trương Xà.

Trương Chí Cương sinh năm 1935, quê xã Hương Xuân, huyện Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên Huế. Xuất thân trong một gia đình nông dân nghèo, lớn lên trên vùng đất có truyền thống đấu tranh cách mạng, ông sớm hình thành ý chí kiên cường. Năm 1953, ông nhập ngũ.

Sau năm 1954, Trương Chí Cương được phân công công tác tại lực lượng bảo vệ khu vực giới tuyến Vĩnh Linh. Đây là một địa bàn đặc biệt phức tạp, nơi các hoạt động tình báo, gián điệp và thám báo thường xuyên diễn ra qua khu vực sông Bến Hải.

Trên cương vị cán bộ trinh sát, ông vừa nghiên cứu đối tượng, lập hồ sơ, vừa tham gia giữ gìn an ninh khu vực giới tuyến.

Nhưng từ 1963 đến 1966, nhiệm vụ của Trương Chí Cương trở nên đặc biệt nguy hiểm: bí mật hoạt động ở phía nam giới tuyến.

Khu vực này có hệ thống đồn bốt và lực lượng canh phòng dày đặc. Nhiều cơ sở cách mạng trước đó bị phá vỡ, phong trào quần chúng gặp khó khăn. Muốn nối lại liên lạc, phải có những người đủ bản lĩnh vượt qua Bến Hải trong đêm, len lỏi qua các khu vực kiểm soát để đưa cán bộ và tài liệu đến nơi an toàn.

Trương Chí Cương được giao phụ trách tổ giao thông liên lạc.

Trước mỗi chuyến đi, ông nghiên cứu kỹ địa hình, dòng chảy, đường tuần tra và quy luật hoạt động của đối phương. Sau mỗi lần trở về, cả tổ lại rút kinh nghiệm để chuyến sau an toàn hơn.

Nhờ vậy, chỉ trong một năm, tổ của ông đã vượt sông Bến Hải khoảng 200 lần.

Có những đợt, họ phải vượt sông 5-6 đêm liên tiếp.

Mỗi chuyến đi đều tiềm ẩn nguy hiểm. Chỉ cần bị phát hiện giữa dòng sông hay trên đường tiếp cận là toàn bộ mạng lưới liên lạc có thể bị lộ.

Vì thế, những nhiệm vụ khó nhất Trương Chí Cương thường nhận đi đầu.

Ông không chỉ bảo đảm đường đi mà còn trực tiếp đưa đón cán bộ, chuyển công văn, mệnh lệnh và giữ liên lạc giữa lực lượng trinh sát với cấp trên. Chính sự cẩn trọng và kinh nghiệm ấy giúp nhiều chuyến công tác hoàn thành an toàn.

Nhưng hoạt động của Trương Chí Cương không dừng ở nhiệm vụ giao thông liên lạc.

Ông còn trực tiếp tham gia vận động quần chúng, phá thế kìm kẹp và xây dựng lại cơ sở cách mạng.

Một trong những nhiệm vụ tiêu biểu là tại ấp chiến lược Cao Xá năm 1964.

Đây là khu vực được xây dựng kiên cố, hệ thống kiểm soát chặt chẽ. Trương Chí Cương cùng tổ nhiều lần bí mật thâm nhập để nghiên cứu tình hình.

Đêm hành động, tổ của ông đột nhập vào Cao Xá, phá các chướng ngại, treo 100 lá cờ Mặt trận, rải khoảng 3.000 tờ truyền đơn, đồng thời tạo tiếng súng gây tác động tâm lý rồi rút lui an toàn.

Hoạt động ấy làm đối phương hoang mang, đồng thời tạo điều kiện để cơ sở cách mạng từng bước được củng cố.

Một nhiệm vụ khác còn nguy hiểm hơn.

Trong số các đối tượng bị theo dõi có một tên gián điệp tên Nghi, được mô tả là rất xảo quyệt và có nhiều hoạt động gây hại cho nhân dân.

Để tiếp cận mục tiêu, Trương Chí Cương cải trang thành cảnh sát của chính quyền Sài Gòn.

Bộ cảnh phục giúp ông qua các khu vực kiểm soát mà không gây nghi ngờ. Nhờ chuẩn bị kỹ và có sự hỗ trợ của quần chúng, tổ công tác tiếp cận được nơi ở của đối tượng.

Khi bị phát hiện, phía bên kia chống trả quyết liệt. Tuy nhiên, lực lượng của Trương Chí Cương vẫn hoàn thành nhiệm vụ và rút lui an toàn.

Theo tư liệu được cung cấp, tổ của ông đã xử lý 4 đối tượng gián điệp, thám báo nguy hiểm, góp phần làm giảm hoạt động chống phá tại địa bàn.

Qua nhiều năm hoạt động trong điều kiện bí mật, Trương Chí Cương luôn được đồng đội đánh giá cao bởi sự bình tĩnh, mưu trí, chủ động và tinh thần trách nhiệm.

Ông cũng đặc biệt coi trọng việc rút kinh nghiệm sau mỗi nhiệm vụ, bởi với trinh sát ngoại tuyến, sai một lần có thể phải trả giá bằng cả mạng lưới.

Khi được tuyên dương Anh hùng, Trương Chí Cương mang quân hàm Trung úy, giữ chức Đội trưởng Đội trinh sát ngoại tuyến thuộc Ban Trinh sát, Công an Nhân dân vũ trang khu Vĩnh Linh.

Ông có 3 năm liên tục là Chiến sĩ thi đua, được tặng 13 bằng khen, giấy khen và Huân chương Chiến công hạng Nhì.

Ngày 1-1-1967, Trương Chí Cương được Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Câu chuyện của ông là câu chuyện về một dạng chiến đấu rất đặc biệt: không phải lúc nào cũng có tiếng súng vang lên, nhưng mỗi bước chân đều diễn ra ngay sát hiểm nguy.

Trong bóng tối hai bờ Bến Hải, người trinh sát ấy đã hàng trăm lần đi qua giới tuyến, giữ cho mạch liên lạc, cơ sở cách mạng và những con đường bí mật không bị đứt đoạn.