TRƯỜNG CHINH – NGƯỜI VIẾT “KHÁNG CHIẾN NHẤT ĐỊNH THẮNG LỢI”

1. Từ một người thanh niên yêu nước đến nhà lãnh đạo cách mạng

Trường Chinh, tên thật là Đặng Xuân Khu, sinh ngày 9/2/1907 tại Nam Định. Ông trưởng thành trong bối cảnh đất nước đang chịu sự thống trị của thực dân Pháp và nhiều phong trào yêu nước đang tìm kiếm con đường mới.

Từ khi còn trẻ, Đặng Xuân Khu đã tham gia các hoạt động yêu nước và nhanh chóng đến với phong trào cách mạng. Ông tham gia Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên, sau đó trở thành một trong những cán bộ của phong trào cộng sản. Những năm tháng hoạt động bí mật và bị tù đày đã rèn luyện ông về tổ chức cũng như lý luận.

Năm 1941, tại Hội nghị Trung ương lần thứ tám, ông được bầu làm Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng. Đây là thời điểm cách mạng Việt Nam đang chuyển sang một giai đoạn mới: chuẩn bị lực lượng để giành chính quyền khi thời cơ xuất hiện.

2. Những năm tháng chuẩn bị cho Cách mạng tháng Tám

Trong thời kỳ này, Trường Chinh cùng Trung ương Đảng tập trung xây dựng lực lượng chính trị, lực lượng vũ trang và căn cứ địa. Việt Minh được củng cố và mở rộng. Cao Bằng, Bắc Kạn, Lạng Sơn và các vùng căn cứ Việt Bắc trở thành những địa bàn quan trọng của cách mạng.

Ngày 9/3/1945, Nhật đảo chính Pháp ở Đông Dương. Trước tình hình mới, Ban Thường vụ Trung ương Đảng ra Chỉ thị “Nhật – Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta”. Trường Chinh là người trực tiếp chủ trì và chỉ đạo việc xây dựng bản chỉ thị.

Chỉ thị nhận định cuộc đảo chính đã tạo ra một cuộc khủng hoảng chính trị sâu sắc và xác định nhiệm vụ trước mắt là phát động cao trào kháng Nhật cứu nước, chuẩn bị điều kiện tiến tới tổng khởi nghĩa. Đây là một bước chuẩn bị quan trọng cho thắng lợi của Cách mạng tháng Tám.

3. Thời cơ đến và quyết định tổng khởi nghĩa

Tháng 8/1945, Nhật đầu hàng Đồng minh. Chính quyền Nhật và bộ máy tay sai ở Đông Dương rơi vào tình trạng khủng hoảng. Đây chính là thời cơ mà cách mạng đã chuẩn bị từ nhiều năm.

Tại Tân Trào, Hội nghị toàn quốc của Đảng họp từ ngày 13 đến 15/8/1945. Hội nghị quyết định phát động Tổng khởi nghĩa giành chính quyền trong cả nước. Trường Chinh tham gia lãnh đạo và trực tiếp cùng Trung ương đưa ra những quyết định quan trọng trong thời điểm lịch sử ấy.

Sau đó, Đại hội Quốc dân Tân Trào họp và tán thành chủ trương Tổng khởi nghĩa. Chỉ trong thời gian ngắn, chính quyền cách mạng lần lượt giành được tại nhiều địa phương. Hà Nội giành chính quyền ngày 19/8, Huế ngày 23/8 và Sài Gòn ngày 25/8.

4. Người viết về một cuộc chiến tranh chưa bắt đầu

Sau khi Cách mạng tháng Tám thành công, tình hình đất nước tiếp tục vô cùng phức tạp. Thực dân Pháp quay trở lại Đông Dương, trong khi chính quyền cách mạng còn non trẻ phải đối mặt với nhiều lực lượng chính trị và quân sự.

Cuối năm 1946, nguy cơ chiến tranh với Pháp trở nên rõ ràng. Trong bối cảnh ấy, Trường Chinh viết tác phẩm “Kháng chiến nhất định thắng lợi”, một văn kiện quan trọng trình bày quan điểm về cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.

Tác phẩm phân tích tương quan lực lượng, đặc điểm của cuộc chiến tranh và những điều kiện để Việt Nam có thể tiến hành một cuộc kháng chiến lâu dài. Trường Chinh nhấn mạnh rằng Việt Nam tuy yếu hơn về trang bị và kinh tế nhưng có những lợi thế quan trọng: chính nghĩa, lòng dân, địa hình, khả năng huy động toàn dân và khả năng tiến hành chiến tranh lâu dài.

5. Tư tưởng chiến tranh nhân dân

Một trong những nội dung quan trọng của “Kháng chiến nhất định thắng lợi” là quan điểm về toàn dân kháng chiến. Theo đó, cuộc chiến không chỉ là nhiệm vụ của quân đội mà là sự nghiệp của toàn dân.

Nhân dân tham gia sản xuất, vận chuyển, liên lạc, xây dựng căn cứ và trực tiếp chiến đấu. Quân đội là lực lượng nòng cốt, nhưng sức mạnh của cuộc kháng chiến đến từ sự tham gia rộng rãi của toàn xã hội.

Trường Chinh cũng phân tích tính chất lâu dài của cuộc chiến. Việt Nam không thể kỳ vọng đánh bại một đối phương mạnh hơn trong thời gian ngắn. Vì vậy, phải vừa chiến đấu vừa xây dựng lực lượng, từng bước thay đổi tương quan lực lượng.

Những quan điểm ấy sau này trở thành một phần quan trọng trong đường lối kháng chiến chống Pháp của Việt Nam.

6. Từ những ngày đầu gian khổ đến Điện Biên Phủ

Cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân Pháp bắt đầu ngày 19/12/1946. Quân dân Việt Nam bước vào cuộc chiến tranh kéo dài gần chín năm.

Những năm đầu, lực lượng cách mạng phải vừa chiến đấu vừa rút lui chiến lược để bảo toàn lực lượng. Việt Bắc trở thành căn cứ địa của cuộc kháng chiến. Chiến dịch Việt Bắc Thu – Đông 1947, Biên giới 1950 và các chiến dịch sau đó từng bước làm thay đổi cục diện chiến trường.

Trường Chinh tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong lãnh đạo chính trị và xây dựng đường lối. Trong khi quân đội tiến hành các chiến dịch lớn, công tác chính trị, tổ chức và huy động sức dân được duy trì trên toàn quốc.

Đến năm 1954, Chiến dịch Điện Biên Phủ giành thắng lợi. Ngày 7/5/1954, tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ bị tiêu diệt. Thắng lợi ấy buộc Pháp phải ký Hiệp định Geneva về Đông Dương.

7. Một nhà lãnh đạo gắn với những bước ngoặt

Trường Chinh là một trong những nhân vật có mặt tại nhiều thời điểm bước ngoặt của cách mạng Việt Nam: từ cao trào giải phóng dân tộc, Cách mạng tháng Tám, những ngày đầu kháng chiến toàn quốc đến chiến thắng Điện Biên Phủ.

Điều đáng chú ý là ông không chỉ hoạt động với tư cách một nhà lãnh đạo chính trị mà còn để lại nhiều công trình lý luận. “Kháng chiến nhất định thắng lợi” là một ví dụ tiêu biểu, bởi tác phẩm được viết trong lúc cuộc chiến mới bắt đầu nhưng đã đặt ra những vấn đề căn bản về cách tiến hành một cuộc chiến tranh lâu dài.

Lịch sử sau đó đã chứng minh nhiều nhận định quan trọng của ông: cuộc kháng chiến thực sự diễn ra lâu dài, toàn dân tham gia và tương quan lực lượng từng bước thay đổi theo thời gian.