Trường Chinh – Nhà lãnh đạo kiệt xuất, nhà văn hóa lớn của Cách mạng Việt Nam

Trường Chinh – tên thật là Đặng Xuân Khu (1907-1988) – không chỉ là một nhà lãnh đạo kiệt xuất của Đảng mà còn mang trong mình một câu chuyện dòng tộc rất đặc biệt: ông là hậu duệ đời thứ 11 của cụ Đặng Chính Pháp, thuộc dòng tộc đổi họ từ Đức thánh Trần Hưng Đạo Trần Quốc Tuấn. Kỳ lạ hơn nữa, ngày ông đi xa (20 tháng Bảy âm lịch năm Mậu Thìn, tức 30/9/1988) cũng trùng đúng với ngày mất của Hưng Đạo Đại vương 688 năm trước đó.

Sự ra đi của ông diễn ra rất bất ngờ sau một sự cố ngã cầu thang tại nhà riêng ở số 3 Nguyễn Cảnh Chân (Hà Nội). Nhưng điều khiến những người thân cận xúc động nhất khi thu dọn đồ đạc của ông là cuốn sổ tiết kiệm nằm trong ngăn kéo.

Trong cuốn sổ ấy chỉ vỏn vẹn còn đúng 3.000 đồng.

Đó là số tiền còn sót lại từ khoản nhuận bút viết sách, bài báo của ông sau khi đã chia phần lớn làm quà cho các cơ sở cách mạng cũ, bạn bè, đồng chí thư ký và một chút ít cho gia đình.

Để hiểu 3.000 đồng thời điểm tháng 9/1988 bé đến mức nào, Giáo sư Đặng Xuân Kỳ – con trai ông – từng nhớ lại: Lúc đó ông đi học tại Trường Đảng Cao cấp Nguyễn Ái Quốc, mỗi tháng học viên được hỗ trợ thêm khoản phụ cấp 5.200 đồng (khoảng 200 đồng/ngày). Số tiền phụ cấp cả tháng ấy tính ra cũng chỉ vừa đủ mua tầm 20 gói mì tôm (260 đồng/gói). Nghĩa là toàn bộ gia tài tiền mặt còn lại của một vị cựu Tổng Bí thư Đảng thậm chí còn chưa mua nổi... 12 gói mì tôm.

Con số 3.000 đồng khiêm tốn ấy đã khiến bất kỳ ai biết chuyện thời đó cũng phải nghẹn ngào. Nhưng di sản thực sự mà bác Trường Chinh để lại cho gia đình và đất nước thì lại vô cùng đồ xộ: một đời liêm chính, hai lần đứng mũi chịu sào gánh vác trọng trách Tổng Bí thư qua các thời kỳ lịch sử gian khó nhất của dân tộc.

Đến nay, những con đường, ngôi trường mang tên Trường Chinh trên khắp mọi miền Tổ quốc chính là lời nhắc nhở sâu sắc về một nhân cách lớn, giản dị mà thanh cao.