Trương Định (1820–1864)

Trương Định sinh năm 1820, quê gốc ở miền Trung, sau đó vào Nam Bộ sinh sống và lập nghiệp. Ông tham gia khai khẩn đất đai, xây dựng cơ sở kinh tế và có quan hệ gần gũi với cư dân địa phương.

Khi thực dân Pháp mở rộng xâm lược Nam Kỳ, Trương Định tập hợp nghĩa quân, tham gia chống lại các cuộc tiến công của quân Pháp. Ông trở thành một thủ lĩnh có uy tín tại vùng Gò Công và các khu vực lân cận.

Điểm nổi bật của Trương Định là khả năng huy động sự ủng hộ của người dân. Nghĩa quân được hỗ trợ về lương thực, nơi trú ẩn và thông tin, nhờ đó duy trì hoạt động trong điều kiện đối phương có ưu thế về vũ khí và tổ chức quân sự.

Năm 1862, triều đình nhà Nguyễn kí Hòa ước Nhâm Tuất với Pháp, nhượng một số tỉnh miền Đông Nam Kỳ và yêu cầu các lực lượng kháng chiến chấp hành thỏa thuận. Trương Định đứng trước lựa chọn khó khăn giữa mệnh lệnh của triều đình và nguyện vọng tiếp tục chiến đấu của nghĩa quân, nhân dân địa phương.

Nhiều người dân mong muốn ông ở lại lãnh đạo kháng chiến. Ông quyết định tiếp tục cuộc đấu tranh tại Gò Công, được các nghĩa quân tôn làm Bình Tây Đại nguyên soái.

Quyết định này phản ánh mâu thuẫn giữa đường lối của triều đình và phong trào kháng chiến ở địa phương. Trương Định trở thành hình ảnh tiêu biểu của một thủ lĩnh đặt nguyện vọng bảo vệ quê hương và sự ủng hộ của nhân dân lên vị trí quan trọng.

Sau năm 1862, thực dân Pháp tập trung lực lượng đàn áp nghĩa quân. Trương Định tổ chức căn cứ, duy trì lực lượng và tiếp tục chống trả. Tuy nhiên, trước các chiến dịch truy quét ngày càng mạnh, phong trào gặp nhiều khó khăn.

Năm 1864, căn cứ của ông bị tiến công. Trương Định bị thương nặng và qua đời. Cuộc kháng chiến do ông lãnh đạo kết thúc, nhưng tinh thần đấu tranh tiếp tục được duy trì trong nhiều phong trào chống Pháp ở Nam Bộ.