Trương Định – Bình Tây Đại Nguyên Soái
Giữa những ngày hè đỏ lửa của vùng đất Gò Công, khi mây đen của cuộc xâm lăng bắt đầu che phủ bầu trời Nam Bộ, có một người đàn ông đã chọn đứng lại giữa dòng thác lũ của lịch sử để làm một điểm tựa tinh thần cho cả một dân tộc. Trương Định hiện lên không phải với tư thế của một vị quan tuân thủ triều đình một cách máy móc, mà là hình ảnh một "Bình Tây Đại Nguyên soái" bước ra từ lòng dân, người đã đặt thanh gươm của mình vào tay nhân dân để bảo vệ lẽ phải và chủ quyền thiêng liêng.
Điểm đặc sắc và sâu lắng nhất trong cuộc đời ông chính là sự chọn lựa đầy bi tráng giữa "trung quân" và "ái quốc". Khi triều đình hạ lệnh bãi binh, ông đã đứng trước một ngã rẽ nghiệt ngã: tuân lệnh vua để bảo toàn danh vọng cá nhân hay nghe theo tiếng gọi xé lòng của đồng bào đang bị giày xéo. Và ông đã chọn nhân dân. Cách ông bảo vệ đất nước không chỉ là những chiến lũy bùn đất ở đám lá tối trời, mà là việc khẳng định một chân lý vĩnh cửu: quyền độc lập của dân tộc không thể bị đánh đổi bằng bất cứ văn bản hòa ước nào. Ông đã biến những người nông dân chân lấm tay bùn thành những nghĩa quân anh dũng, dùng lòng tự tôn làm vũ khí để đối đầu với đại bác, tàu đồng.
Sự hy sinh của ông mang một vẻ đẹp lộng lẫy của sự tận hiến. Ông không chỉ hy sinh mạng sống khi rút gươm tự tiết để giữ trọn khí tiết, mà ông đã hy sinh cả con đường thăng tiến, danh gia vọng tộc để chấp nhận thân phận của một kẻ sĩ "ngoài vòng pháp luật" vì đại nghĩa. Lòng biết ơn mà chúng con dành cho ông là sự thành kính trước một nhân cách đã dám vượt qua mọi rào cản của thời đại để sống và chết cho khát vọng tự do. Chúng con biết ơn ông vì đã giữ lửa cho phong trào kháng Pháp những ngày đầu, để nỗi uất hận không trở thành sự tuyệt vọng, mà trở thành nguồn sức mạnh cuộn trào chảy mãi trong dòng máu người Việt.
Đối với thế hệ trẻ hôm nay, Trương Định là bài học lớn về sự kiên định và lòng dũng cảm. Biết ơn ông, chúng con hiểu rằng giá trị của một con người được đo bằng việc họ đã đứng về phía nào trong những thời khắc gian nan nhất của quê hương. Ông đã đi vào cõi vĩnh hằng, nhưng tinh thần "thà thua chứ không chịu hàng" của ông vẫn luôn vang vọng trong gió biển Gò Công, trong những rặng dừa nước bát ngát. Nhìn về ông, chúng con thấy mình cần phải sống mạnh mẽ hơn, biết đặt lợi ích của cộng đồng lên trên cái tôi nhỏ bé, để xứng đáng với dòng máu nghĩa khí mà ông và những người nghĩa binh năm xưa đã thấm đẫm vào từng tấc đất quê nhà.
