Trương Định: "Bình Tây Đại Nguyên Soái" và lời thề giữ đất Gò Công
Trương Định: "Bình Tây Đại Nguyên Soái" và lời thề giữ đất Gò Công
Lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc Việt Nam ghi danh biết bao vị anh hùng, nhưng có một nhân vật mà quyết định của ông đã làm rung động lòng người, trở thành biểu tượng cao đẹp nhất cho sự gắn kết giữa lòng dân và nghĩa khí quân tử. Người đó chính là Trương Định – vị "Bình Tây Đại Nguyên Soái" lừng lẫy đất Gò Công (Tiền Giang).
Trương Định sinh năm 1820 tại làng Trương Quang Trọng, huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi. Năm 1844, ông theo cha vào Nam Kỳ, chiêu mộ dân nghèo khai hoang lập ấp tại vùng Gò Công. Nhờ tài năng và uy tín, ông được triều đình nhà Nguyễn phong chức Quản cơ. Khi quân Pháp đánh chiếm thành Gia Định (1859), Trương Định không ngần ngại chiêu mộ nghĩa binh, biến vùng đất Gò Công thành trung tâm kháng Pháp mạnh mẽ nhất Nam Kỳ thời bấy giờ.
Năm 1862 là một cột mốc đầy cay đắng. Triều đình nhà Nguyễn ký Hiệp ước Nhâm Tuất, nhượng 3 tỉnh miền Đông Nam Kỳ cho Pháp, đồng thời ra lệnh cho Trương Định phải bãi binh và đi nhận chức Lãnh binh ở An Giang. Đứng trước hai con đường: Hoặc tuân lệnh vua để giữ an toàn bản thân, hoặc cãi lệnh vua để ở lại sát cánh cùng nhân dân đánh giặc – Trương Định đã trải qua những đêm dằn xé nội tâm đau đớn.
Và rồi, tiếng kêu khóc của nhân dân Gò Công, những ánh mắt tha thiết của nghĩa quân đã chiến thắng. Hàng ngàn vạn người dân và nghĩa binh đã vây quanh ông, dâng áo gấm và suy tôn ông làm "Bình Tây Đại Nguyên Soái". Trương Định gạt lệ, dõng dạc tuyên bố: "Triều đình thua giặc chứ nhân dân không chịu thua giặc!". Ông chọn ở lại, chọn đứng về phía nhân dân, nhận lấy trách nhiệm lịch sử đè nặng lên vai.
Từ căn cứ Tân Hòa (Gò Công), Trương Định tổ chức lại lực lượng, xây dựng hệ thống đồn bốt, kho tàng và chiến lũy đám lá dừa nổi tiếng. Với chiến thuật du kích linh hoạt, nghĩa quân Trương Định đã giội những đòn sấm sét vào quân Pháp tại Mỹ Tho, Chợ Lớn, Tân An. Quân Pháp kiệt sức và hoảng sợ trước những trận đánh bất ngờ của "người chỉ huy áo vải".
Nhưng kịch bản đau thương lại đến. Ngày 20 tháng 8 năm 1864, do có kẻ phản bội chỉ điểm, quân Pháp đã huy động lực lượng khổng lồ bất ngờ bao vây căn cứ Tân Phước. Trong cuộc chiến đấu không cân sức giữa đêm tối, Trương Định bị trúng đạn gãy cột sống. Quyết không để rơi vào tay giặc, không để kẻ thù xúc phạm danh dự của một nguyên soái lòng dân, ông đã rút gươm tự sát, khép lại cuộc đời hào hùng ở tuổi 44.
Sự hy sinh của Trương Định đã làm chấn động toàn bộ Nam Kỳ. Nhà thơ Nguyễn Đình Chiểu đã khóc ông bằng những câu văn tế xé lòng: "Thà chịu chết mà phó cho lịch sử, quyết không hàng để sống với hèn nhát".
Hôm nay, đi trên con đường rợp bóng cây của đất Tiền Giang, ghé thăm Đền thờ Trương Định tại Gò Công, thế hệ trẻ chúng tôi tràn ngập niềm tự hào và lòng kính cẩn sâu sắc. Trương Định đã dạy cho chúng tôi bài học lớn nhất về lòng trung thành với Nhân dân. Tên tuổi "Bình Tây Đại Nguyên Soái" sẽ mãi mãi là ngọn đuốc soi đường, là niềm tự hào bất tận của vùng đất Gò Công anh hùng.
