Trương Đình Dụ, cây đại thụ của ngành Thủy lợi Việt Nam
Giáo sư Trương Đình Dụ là nhà khoa học tiên phong của ngành Thủy lợi, với nhiều sáng chế góp phần kiểm soát nguồn nước và phát triển nông nghiệp. Ông được trao Giải thưởng Nhà nước năm 2000 và Giải thưởng Hồ Chí Minh năm 2012.
Trương Đình Dụ sinh ngày 14 tháng 7 năm 1938 tại xã Xuân Lộc, huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh. Năm 1959, ông theo học chuyên ngành Thủy lợi tại khoa Xây dựng, Trường Đại học Bách khoa Hà Nội, và đến năm 1963 tốt nghiệp đại học rồi về công tác tại Ty Thủy lợi Hà Tĩnh.
Năm 1968, ông được cơ quan cử sang Liên Xô làm nghiên cứu sinh tại Đại học Xây dựng Moskva. Đến năm 1972, ông bảo vệ thành công luận án Phó tiến sĩ về tổn thất cột nước ở lưới chắn rác của nhà máy thủy điện, mở đầu cho con đường nghiên cứu lâu dài của mình.
Sau khi trở về nước, ông công tác tại Viện Khoa học Thủy lợi, từng giữ chức Trưởng phòng Nghiên cứu thủy lực công trình, rồi Phó Viện trưởng và Bí thư Đảng ủy Viện. Ông được phong Phó Giáo sư năm 1984 và Giáo sư năm 1992.
Trong giai đoạn 1981–1985, ông chủ trì nghiên cứu cấu trúc và phương pháp tính cửa van tự động thủy lực cống vùng triều. Từ kết quả này, ông đề xuất năm loại cửa van cho các cống ven biển, trong đó loại cửa van cánh tự động được ứng dụng rộng rãi ở nhiều công trình, và công trình đã được cấp bằng độc quyền sáng chế năm 1991.
Tiếp đó, ông chủ nhiệm đề tài ứng dụng công nghệ tìm giải pháp tạo nguồn nước ngọt cho vùng ven biển, đề xuất hai công nghệ mới là đập trụ đỡ và đập xà lan. Hai giải pháp này đã được áp dụng ở nhiều công trình lớn từ Bắc chí Nam, góp phần điều tiết nguồn nước cho nhiều vùng đất canh tác.
Cụm công trình "Đập trụ đỡ và đập xà lan" được trao Giải thưởng Hồ Chí Minh năm 2012, giải thưởng đầu tiên trong lĩnh vực xây dựng hạ tầng cơ sở. Ông cũng là một trong số ít nhà khoa học Việt Nam nhận cả Giải thưởng Nhà nước và Giải thưởng Hồ Chí Minh.
Cuộc đời và sự nghiệp của Giáo sư Trương Đình Dụ là bài học về tinh thần tìm tòi, sáng tạo và tâm huyết với đất nước. Với thế hệ đoàn viên, thanh niên hôm nay, hình ảnh người kỹ sư miệt mài đi tìm lời giải cho những bài toán của quê hương là nguồn cảm hứng để tiếp tục học tập, lao động và cống hiến.
Nguồn tham khảo: Wikipedia tiếng Việt – "Trương Đình Dụ" (https://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%C3%ACnh_D%E1%BB%A5), nội dung được biên soạn lại theo giấy phép CC BY-SA 4.0.
