Trương Định - Một anh hùng dân tộc Việt Nam trong thế kỷ XIX

Trương Định (1820–1864) là một anh hùng dân tộc Việt Nam trong thế kỷ XIX, nổi tiếng với phong trào kháng Pháp ở Nam Kỳ sau Hiệp ước Nhâm Tuất (1862). Ông được xem là biểu tượng của tinh thần yêu nước và kháng chiến tự phát của nhân dân miền Nam chống thực dân Pháp.

Trương Định xuất thân trong một gia đình quan lại nhỏ ở Quảng Ngãi, sau theo cha vào Nam khai khẩn đất hoang tại Gò Công. Ông sớm được triều đình Huế phong chức Quản cơ, chỉ huy lực lượng khẩn hoang và bảo vệ vùng đất mới. Khi Pháp chiếm ba tỉnh miền Đông Nam Kỳ, ông từ chối tuân lệnh giải ngũ của triều đình và tự tổ chức nghĩa quân chống lại quân xâm lược.

Với uy tín và tài thao lược, Trương Định quy tụ hàng nghìn nghĩa sĩ lập căn cứ ở Tân Hòa, Chợ Gạo, Gò Công. Năm 1862, sau khi triều đình ký hòa ước nhường đất cho Pháp, ông vẫn kiên quyết “phản chỉ dụ”, tiếp tục chiến đấu đến hơi thở cuối cùng.

Cuộc khởi nghĩa Trương Định dù thất bại nhưng đã khơi dậy tinh thần “vì dân vì nước”, trở thành biểu tượng cho ý chí độc lập dân tộc. Hình tượng ông – vị tướng “vì dân mà khởi nghĩa” – được truyền tụng rộng rãi trong dân gian qua thơ ca, kịch bản cải lương và điện ảnh, như vở “Cờ nghĩa giồng Sơn Quy” hay phim “Bình Tây Đại Nguyên Soái”.

Ngày nay, tại Gò Công (Tiền Giang) và Quảng Ngãi, nhân dân vẫn tổ chức lễ giỗ và các hoạt động tưởng niệm ông hằng năm, thể hiện lòng tri ân đối với một người anh hùng đặt nghĩa nước lên trên mệnh lệnh triều đình.