Trương Định – Người “không tuân lệnh vua” để cứu nước

Trong lịch sử Việt Nam thế kỷ XIX, Trương Định là một trong những lãnh tụ tiêu biểu của phong trào kháng Pháp ở Nam Kỳ. Ông sinh năm 1820 tại Quảng Ngãi, sau đó theo cha vào Gia Định sinh sống và chiêu mộ dân khai khẩn đất hoang, lập làng, tổ chức lực lượng dân binh. Khi thực dân Pháp nổ súng xâm lược Gia Định năm 1859, ông đã đứng lên lãnh đạo nghĩa quân chống Pháp.

Trong những năm đầu kháng chiến, nghĩa quân của Trương Định hoạt động mạnh ở vùng Gia Định – Gò Công, liên tục tổ chức tập kích quân Pháp, phá đồn, đánh tàu, khiến quân Pháp gặp nhiều khó khăn. Ông được triều đình nhà Nguyễn phong chức lãnh binh vì có công chống giặc. Tuy nhiên, sau khi triều đình Huế ký Hòa ước Nhâm Tuất năm 1862, nhường ba tỉnh miền Đông Nam Kỳ cho Pháp và ra lệnh cho Trương Định giải tán nghĩa quân, ông đã đứng trước một quyết định lịch sử.

Ông không tuân lệnh triều đình mà tiếp tục kháng chiến. Nhân dân và nghĩa quân tôn ông là “Bình Tây Đại Nguyên Soái”, thể hiện sự ủng hộ mạnh mẽ của nhân dân đối với con đường chống Pháp. Nghĩa quân của ông xây dựng căn cứ ở Gò Công, tổ chức chiến tranh du kích, đánh nhiều trận khiến quân Pháp thiệt hại. Cuộc khởi nghĩa Gò Công trở thành trung tâm kháng chiến của Nam Kỳ thời kỳ đầu chống Pháp.

Năm 1864, do bị phản bội, căn cứ của ông bị quân Pháp bao vây. Trong trận chiến cuối cùng, ông bị thương nặng. Để không rơi vào tay giặc, ông đã rút gươm tự sát vào ngày 20/8/1864, kết thúc cuộc đời chiến đấu vì độc lập dân tộc.

Cái chết của Trương Định gây xúc động lớn trong nhân dân Nam Bộ. Ông trở thành biểu tượng của tinh thần yêu nước và ý chí kháng chiến không khuất phục trước ngoại xâm. Trong lịch sử Việt Nam, ông được xem là người tiêu biểu cho phong trào kháng Pháp nửa sau thế kỷ XIX và là một trong những anh hùng dân tộc tiêu biểu của thời kỳ này.