Trương Định và lựa chọn đi theo lòng dân

Có những thời điểm lịch sử đặt con người trước một lựa chọn không dễ dàng. Với Trương Định, đó là khi triều đình yêu cầu ông bãi binh và rời khỏi vùng đang kháng chiến, trong khi nhân dân cùng nghĩa quân vẫn mong ông ở lại chống Pháp. Ông đã chọn ở lại với dân.

Trương Định sinh năm 1820 tại Quảng Ngãi, sau đó theo gia đình vào Nam và gắn bó với vùng Gò Công. Khi thực dân Pháp đánh chiếm Gia Định, ông tổ chức lực lượng đồn điền, chiêu mộ nghĩa quân và xây dựng căn cứ. Uy tín của ông không chỉ đến từ khả năng chỉ huy mà còn từ mối quan hệ gần gũi với người dân địa phương.

Sau Hiệp ước Nhâm Tuất năm 1862, triều đình ra lệnh bãi binh. Nếu tuân lệnh, ông có thể giữ sự an toàn và danh phận. Nhưng nghĩa quân cùng nhân dân ngăn ông rời đi, suy tôn ông là “Bình Tây Đại nguyên soái”. Trương Định tiếp tục chiến đấu, chấp nhận bước vào con đường khó khăn và nguy hiểm hơn.

Lựa chọn ấy làm tên tuổi ông sống lâu trong lòng dân. Điều đáng chú ý không phải là ông chống lại một mệnh lệnh vì ý chí cá nhân, mà vì ông nhìn thấy nguyện vọng bảo vệ quê hương của cộng đồng. Khi đất nước bị xâm lược, lòng dân trở thành điểm tựa để ông xác định trách nhiệm của mình.

Năm 1864, Trương Định tuẫn tiết tại Gò Công. Hơn một thế kỷ rưỡi sau, người dân vẫn tổ chức lễ tưởng niệm, gìn giữ đền thờ, lăng mộ và kể lại câu chuyện về “đám lá tối trời”. Những địa chỉ ấy cho thấy một nhân vật lịch sử thật sự sống lâu không chỉ nhờ sách vở, mà nhờ vị trí của họ trong ký ức cộng đồng.

Khi tìm hiểu về Trương Định, tôi nghĩ bài học gần nhất với đoàn viên không phải là làm những việc phi thường. Đó là biết lắng nghe lợi ích chung, không chọn điều dễ chỉ vì nó an toàn cho riêng mình, và dám chịu trách nhiệm khi cộng đồng cần. Một lựa chọn đúng trong thời khắc khó khăn có thể định hình cả cách hậu thế nhớ về một con người.