Trương Đức Hai

Bên phải ảnh là AHLLVTND Trương Đức Hai, ông sinh ra ở làng Hải Chữ, xã Trung Hải, huyện Gio Linh, tỉnh Quảng Trị, tuổi thơ của Trương Đức Hai là những năm tháng gian khổ, cơ cực.

Lớn lên giữa nỗi đau chia cắt bởi giới tuyến tạm thời và chứng kiến những tội ác dã man của Mỹ-ngụy đối với làng xóm quê hương, 16 tuổi, Trương Đức Hai xin vào lực lượng du kích. Từ một chiến sĩ du kích đến Trung đội trưởng, Xã đội phó rồi Xã đội trưởng, Trương Đức Hai cùng đồng đội tham gia chống càn, bảo vệ vùng giải phóng, tổ chức bao vây bắn tỉa, có thời gian nhận nhiệm vụ hoạt động bí mật trong vùng địch, vừa xây dựng cơ sở cách mạng vừa diệt ác trừ gian... Sau đó, anh được điều vào tăng cường cho xã Gio Mỹ, huyện Gio Linh, cùng bộ đội bao vây bắn tỉa địch ở cứ điểm 31, kìm chân không cho giặc càn quét bắn phá, đồng thời mở đường cho quân ta đánh sâu vào cảng Cửa Việt... Sự xông xáo, nhiệt tình và sức chịu đựng gian khổ của anh đã được đồng đội đúc kết rằng: “Nơi nào khó thì có mặt anh Hai”.

Đến đầu năm 1972, xã Gio Sơn của huyện Gio Linh trở thành mặt trận nóng bỏng nhất trong vùng. Một lần nữa, Trương Đức Hai được lãnh đạo mặt trận Gio Linh cử đến vùng đất lửa. Anh đã đề nghị với lãnh đạo cấp trên cho anh được chỉ huy một trận đánh lớn để hy vọng lấy lại thế kiểm soát, vì nếu cứ nằm im sẽ bị địch giành đất và dần dần sẽ đẩy lực lượng của mình ra khỏi địa bàn xã Gio Sơn.

Sau khi nghiên cứu, xem xét đề nghị của anh, Tỉnh ủy Quảng Trị đã chuẩn y và điều thêm đơn vị bộ đội C4 địa phương về phối hợp với du kích Gio Sơn thực hiện nhiệm vụ. Trận đánh úp vào căn cứ Quán Ngang đã được các anh thực hiện một cách trọn vẹn. Địch bị tổn thất nặng nề nên đành tháo chạy, nhân dân Gio Sơn được quân giải phóng đón trở lại làng. Trận Quán Ngang oai hùng ấy cũng đã trở thành ngòi nổ đầu tiên cho chiến dịch tổng tiến công mùa xuân năm 1972 trên toàn chiến trường Quảng Trị.

Sau khi Quảng Trị được giải phóng, anh trở thành cán bộ chủ chốt của xã Gio Sơn để cùng với nhân dân xây dựng lại cuộc sống mới sau những năm tháng chiến tranh tàn phá. Sau năm 1975, khi miền Nam hoàn toàn giải phóng, anh được lãnh đạo cho đi học chính trị, rồi về làm cán bộ quản lý cấp phường ở thị xã Đông Hà.

Chiến đấu trở về với nhiều chiến công vang dội, nhưng cuộc sống đời thường của ông Hai lại gặp không ít gian truân. Người vợ của ông sau 13 năm mắc bệnh nan y đã không thể qua khỏi, để lại cho ông 4 người con nhỏ. Một mình ông chèo lái lo cho cuộc sống gia đình, nuôi các con ăn học thành tài. Đây cũng là giai đoạn cuộc sống gia đình lâm vào cảnh khó khăn, song với bản lĩnh và khí chất của một người lính can trường trong kháng chiến, ông không để bản thân bị gục ngã.

Ông từng tâm sự với một người bạn: Hôm nhận danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, mình có được thưởng một khoản tiền, số tiền ấy mình đã cùng với một số anh em thực hiện việc xây dựng một tấm bia tưởng niệm ở Quán Ngang. Ước chi tấm bia ấy ngày một khang trang thêm vì anh em ngày xưa hy sinh ở đó rất nhiều. Chiến tranh mà, mình còn sống đến hôm nay là vì mình may mắn hơn nhiều đồng đội, mình phải nhớ và phải biết tri ân…