Trương Hán Siêu: Danh nhân văn hoá vang bóng thời Trần

Trương Hán Siêu quê ở huyện Yên Ninh, phủ Trường Yên, nay thuộc tỉnh Ninh Bình. Ông là vị quan dưới thời Trần, trải qua bốn đời vua và từng giữ nhiều chức vụ quan trọng. Nhờ sự tài ba xuất chúng, ông rất được triều đình trọng dụng. Năm 1308, vua Trần Anh Tông phong Trương Hán Siêu làm Hàn lâm học sĩ. Đến năm 1314 phong chức Hành khiển, chức quan thường chỉ giao cho người trong tôn thất.

Dưới đời vua Trần Hiến Tông thì làm Hữu ty lang trung, khoảng ba năm sau, Trần Dụ Tông phong cho Trương Hán Siêu chức Tả ty lang trung kiêm Kinh lược sứ ở Lạng Giang. Đến năm 1345, ông được thăng làm Tả gián nghị đại phu. Không lâu sau đó, ông làm Tham tri chính sự, ngang với chức Thượng thư lúc bấy giờ. Năm 1353 dưới thời Trần Dụ Tông, quân Chiêm Thành ập vào cướp đất Hóa Châu, hiện là Thừa Thiên Huế.

Vùng đất này vào năm 1306 đã được người Chiêm cống nạp cho nước Đại Việt thay cho sính lễ cưới công chúa Huyền Trân. Bấy giờ họ lại lật mặt trắng trợn, xông vào cướp lại Hoá Châu. Vua liền cho gọi Trương Hán Siêu vào để bày mưu tính kế và đánh đuổi quân Chiêm. Ông lãnh quân Thần sách ra trấn nhậm ở Hóa Châu nhằm giữ đất, dưới sự chỉ đạo cùng kế sách sáng suốt, Đại Việt đã bình ổn trở lại.

Trương Hán Siêu vừa là thi sĩ, vừa uyên thâm chuyện chính sự lại có tính tình cương trực, học vấn sâu rộng nên các vua Trần luôn kính trọng, gọi bằng thầy chứ không gọi tên húy. Trương Hán Siêu là vị quan giàu lòng yêu nước, có đóng góp to lớn trong việc đánh đuổi quân xâm lược. Ông từng tham dự hai lần cuộc chiến chống quân Nguyên Mông, để lại tiếng vang lớn thời nhà Trần bởi chiến công hiển hách. Sau khoảng thời gian miệt mài cống hiến cho đất nước, Trương Hán Siêu cáo bệnh về nghỉ nhưng chưa đến kinh sư thì ông qua đời, vua cho truy tặng hàm Thái bảo. Đến năm 1363, Thượng hoàng Trần Nghệ Tông truy tặng chức Thái phó và thờ tự Trương Hán Siêu ở Văn Miếu Quốc Tử Giám, ngang với các bậc hiền triết lúc bấy giờ.