Trưởng lão hòa thượng Thích Nguyên Di

Trưởng lão Hòa thượng Thích Nguyên Di (Bùi Hữu Đản), sinh năm 1909 tại xã Thụy Trình, huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình cũ, nay là xã Thái Thụy, tỉnh Hưng Yên. Ngài sinh ra trong gia đình có bố mẹ là những Phật tử thuần lương, nhân hậu, kính Phật, trọng Tăng. Do có bố mẹ hướng đạo nên Ngài đã phát chí xuất trần từ năm 15 tuổi, xuất gia đầu Phật tại chùa Quảng Bắc (xã Thụy Trình, huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình cũ, nay là xã Thái Thụy, tỉnh Hưng Yên). Sau khi thụ giới Cụ túc[1], Ngài được Sư Tổ cho đi học, sau đó về hóa duyên tại chùa Phong Quang (chùa Xuân Úc) năm Ngài 22 tuổi.

Từ những năm 30 của thế kỷ XX, với tinh thần yêu nước nồng nàn, Hòa thượng đã tham gia hoạt động cách mạng, nuôi giấu cán bộ, bộ đội. Ngài tích cực tuyên truyền, vận động Nhân dân, các Phật tử đứng lên đấu tranh giành độc lập, tự do, giành lại chính quyền. Khi kháng chiến toàn quốc bùng nổ, Hòa thượng tạm rời tay thỉnh chuông, tham gia Đội tự vệ huyện với cương vị Chỉ huy phó đội tự vệ huyện Tiên Lãng. Ngài từng giữ chức Phó ban Tăng già cứu quốc huyện, tham gia đội quân Tăng già cứu quốc tại xã Bắc Mã thuộc chiến khu Đông Triều[2]. Khi trở lại chùa, Hòa thượng tham gia Ban Chấp hành Nông hội xã Chấn Hưng. Chùa Phong Quang (chùa Xuân Úc), nơi Hòa thượng trụ trì từng là một “căn cứ địa kháng chiến”, nơi hội họp của cán bộ Việt Minh, địa điểm để du kích tập luyện quân sự, chị em phụ nữ tập duyệt đấu tranh vũ trang và đấu tranh chính trị. Trong chùa có hầm bí mật, kho chứa vũ khí, lương thực, cũng là nơi che chở cho nhiều cán bộ cách mạng và bà con Nhân dân từ nơi khác về sơ tán.

Năm 1951, Hòa thượng bị địch bắt, mặc dù chúng tra tấn dã man nhưng Ngài nhất quyết không khai báo, buộc chúng phải trả tự do. Sau hòa bình lập lại, Ngài tiếp tục sinh hoạt trong Hội Phụ lão, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, là đại biểu Hội đồng nhân dân huyện Tiên Lãng, Ủy viên Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam huyện Tiên Lãng, Ủy viên Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hải Phòng, là thành viên Hội đồng chứng minh Giáo hội Phật giáo thành phố Hải Phòng.

Hòa thượng luôn tích cực vận động Nhân dân và Phật tử bài trừ nạn mê tín dị đoan, chấn chỉnh đạo nhà, làm nhiều việc thiện. Dù ở cương vị nào, hoàn cảnh ra sao, Ngài vẫn luôn dốc lòng phụng đạo, yêu nước, phát huy chính pháp, thể hiện trọn vẹn tinh thần hộ quốc an dân, sống tốt đời đẹp đạo.

Với những đóng góp to lớn trong công cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược, Hòa thượng Thích Nguyên Di được Nhà nước tặng thưởng Huy chương Kháng chiến chống Pháp hạng Nhì, Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng Nhất cùng nhiều phần thưởng, bằng khen, giấy khen khác.

Ngày 10/01/1999 (tức ngày 23/11/1998 âm lịch - năm Mậu Dần), Hòa thượng Thích Nguyên Di viên tịch, trụ thế 90 tuổi. Ngài ra đi để lại cho Tăng Ni Phật tử và Nhân dân một tấm gương cao thượng, hiền sáng vì đạo pháp, vì dân tộc.

[1] Thụ giới Cụ túc là nghi thức thọ nhận giới pháp cao nhất trong Phật giáo để một người xuất gia chính thức trở thành Tỳ-kheo (nam tu sĩ). “Cụ túc” có nghĩa là “thành tựu trọn vẹn” hoặc “đầy đủ”, biểu thị việc người tu đã thọ nhận đầy đủ các giới luật, chính thức gia nhập vào hàng ngũ Thánh chúng và Tăng đoàn.

[2] Theo Thành Trung: Hải Phòng: Lễ tưởng niệm 20 năm cố Trưởng lão Hòa thượng Thích Nguyên Di viên tịch, bài đăng trên trang Phật sự online, ngày 29/12/2018, https://phatsuonline.vn/hai-phong-le-tuong-niem-20-nam-co-truong-lao-hoa-thuong-thich-nguyen-di-vien-tich.