Trương Quốc Khánh – từ sinh viên Văn khoa đến người làm sân khấu thành phố

Một sinh viên Văn khoa bước vào đời sống âm nhạc

Trương Quốc Khánh sinh năm 1947 tại Tây Ninh, quê gốc Trà Vinh. Ông theo học Đại học Văn khoa Sài Gòn và tham gia hoạt động văn nghệ của học sinh, sinh viên. Năm 1968, trong không khí đấu tranh ở đô thị miền Nam, ông viết Tự nguyện, ca khúc gắn tên tuổi mình với phong trào Hát cho đồng bào tôi nghe.

Theo bài nghiên cứu trên Báo Công an nhân dân năm 2018, khi sáng tác tác phẩm này, ông là Phó trưởng Đoàn văn nghệ học sinh, sinh viên Sài Gòn. Bài hát được truyền đi trong phong trào, đáp ứng nhu cầu bày tỏ khát vọng hòa bình và ý thức dấn thân của những người trẻ. Tác giả xuất phát từ môi trường học văn, nhưng tìm được ở ca khúc một cách nói gần gũi với đông đảo bạn bè cùng thế hệ.

Tiếng hát và công việc tổ chức

Bài viết của Lưu Xá trên Sài Gòn Giải Phóng nhắc đến Trương Quốc Khánh trong vai trò Chủ tịch Ban Chấp hành Sinh viên Văn khoa Sài Gòn, đồng thời phụ trách văn nghệ sinh viên Phật tử. Ông hoạt động bên những người làm nhạc như Tôn Thất Lập, Trần Long Ẩn, Nguyễn Văn Sanh và La Hữu Vang.

Tự nguyện có thể trình bày bằng nhiều hình thức, từ một người hát đến tốp ca, hợp xướng hay sinh hoạt tập thể. Khả năng đi vào những không gian khác nhau giúp bài hát vượt khỏi một buổi biểu diễn riêng lẻ. Khi nhìn lại phong trào, cần thấy cả người viết nhạc, người tổ chức và tập thể những người đã mang bài hát đến với công chúng.

Tiếp tục cầm bút ở thành phố sau chiến tranh

Năm 1972, Trương Quốc Khánh vào chiến khu học khóa đầu tiên của Trường Đoàn Lý Tự Trọng, sau đó ra miền Bắc. Trở về miền Nam sau ngày thống nhất, ông tiếp tục hoạt động văn hóa tại TP.HCM. Tư liệu đăng trên Văn học Sài Gòn ghi nhận giai đoạn 1976–1978 ông làm Phó Chủ nhiệm Nhà Nghệ thuật quần chúng thành phố, kiêm Thường vụ Hội Sân khấu. Từ năm 1994 đến 1999, ông đảm nhiệm công việc Phó Tổng Thư ký và Tổng Biên tập Báo Sân khấu của Hội Sân khấu TP.HCM.

Ông còn viết truyện, kịch bản và đạo diễn chương trình văn nghệ quần chúng. Sài Gòn Giải Phóng ghi nhận kịch bản của ông từng được các đơn vị như Nhà hát Trần Hữu Trang, đoàn Kim Cương và Bông Hồng dàn dựng. Ông mất năm 1999 tại TP.HCM.

Nhìn lại chặng đường ấy, Tự nguyện là dấu mốc nổi bật trong một đời làm văn hóa có nhiều công việc khác nhau. Từ sinh hoạt sinh viên đến tòa soạn và sân khấu, Trương Quốc Khánh tiếp tục đóng góp bằng ngòi bút, năng lực tổ chức và những tác phẩm hướng tới công chúng thành phố.

Nguồn đối chiếu:

1. “Đôi điều ít biết về một bài hát nổi tiếng”, Công an nhân dân, 4/8/2018.

https://cand.vn/Tu-lieu-van-hoa/Doi-dieu-it-biet-ve-mot-bai-hat-noi-tieng-i485822/

2. Lưu Xá, “Hát ‘Tự nguyện’ cùng Trương Quốc Khánh”, Sài Gòn Giải Phóng, 9/1/2010.

https://www.sggp.org.vn/ky-niem-ngay-truyen-thong-hoc-sinh-sinh-vien-viet-nam-9-1-hat-tu-nguyen-cung-truong-quoc-khanh-post82355.html

3. Lê Phúc Hỷ/HNM, bài giới thiệu Trương Quốc Khánh, Văn học Sài Gòn, 29/7/2022.

https://vanhocsaigon.com/la-nguoi-toi-se-chet-cho-que-huong/