TRƯƠNG THỊ ĐÀO VÀ ĐOÀN DÂN CÔNG TẢI ĐẠN ĐÈO NGA HAI
èo Nga Hai nằm trên tuyến hành lang tiếp vận bí mật từ miền Tây Quảng Nam xuống chiến trường đồng bằng Đại Lộc và Điện Bàn những năm 1969 – 1970. Đây là một con đèo hiểm trở với vách đá dựng đứng, trơn trượt bởi mưa rừng và là nơi thường xuyên bị máy bay OV-10 cùng trực thăng vũ trang Mỹ quần thảo, bắn phá ngăn chặn các tuyến đường gùi thồ của dân công.
Chị Trương Thị Đào, một nữ thanh niên mười chín tuổi người con đất Quảng, là đội trưởng một đội nữ dân công hỏa tuyến gồm ba mươi cô gái. Nhiệm vụ của đội là gùi đạn cối 82mm và đạn ĐKZ nặng từ ba mươi đến bốn mươi kilôgam mỗi người, vượt qua đèo Nga Hai trong đêm tối để tiếp tế cho bộ đội chủ lực đánh đồn Ái Nghĩa.
Đêm ngày 14 tháng 8 năm 1969, mưa giông xối xả làm đất đá trên đỉnh đèo sạt lở dữ dội, cuốn trôi nhiều đoạn lối mòn. Khi đội dân công đang gùi hàng men theo bờ vực thì một chiếc trực thăng vũ trang đối phương bất ngờ thả pháo sáng rực trời rồi quét đại liên xối xả xuống sườn dốc.
Một mảnh đạn cứa rách bắp chân chị Đào, máu chảy đầm đìa hòa cùng bùn đất trơn trượt. Chiếc gùi đạn nặng trĩu trên lưng như muốn kéo chị ngã nhào xuống vực sâu. Nén cơn đau buốt, chị Đào vội dùng dải khăn rằn buộc chặt vết thương, hai tay bám chặt vào rễ cây rừng gượng đứng dậy.
Chị thì thào truyền lệnh cho toàn đội nhanh chóng áp sát vách đá ngầm ẩn nấp, không để lộ ánh sáng hay rơi vỡ một hòm đạn. Sau khi trực thăng địch bay qua, dù chân đau buốt không thể bước bình thường, chị Đào vẫn chống gậy, đi đầu dẫn đoàn dân công nhích từng bước qua khúc cua hiểm trở. Đội dân công của Trương Thị Đào đã đưa toàn bộ số đạn dược qua đèo an toàn, giao tận tay các pháo thủ trước giờ nổ súng.
