Trương Thị Tám – tham gia đánh bốt Phương Trù

TRƯƠNG THỊ TÁM

Năm sinh – mất: 1933

Quê quán: Đông Kinh, Khoái Châu, Hưng Yên

Danh hiệu: Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân

Trương Thị Tám sinh năm 1933 ở Đông Kinh, Khoái Châu, Hưng Yên. Bà lớn lên trong gia đình có cơ sở cách mạng; khi còn trẻ đã làm nhiệm vụ canh gác cho cán bộ họp chi bộ. Trong kháng chiến chống Pháp, lực lượng du kích địa phương phải dựa vào dân để theo dõi các bốt, giữ đường liên lạc và tổ chức những trận đánh nhỏ. Trương Thị Tám từ công việc bảo vệ cuộc họp dần tham gia trực tiếp vào các hoạt động ấy.

Một trận bà thường kể là cuộc đánh bốt Phương Trù. Chiếc đòn gánh được bà dùng làm vũ khí trong trận sau này được trao cho Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam. Chi tiết đời thường ấy cho thấy du kích không phải lúc nào cũng có đầy đủ trang bị; họ tận dụng vật dụng quen thuộc và ưu thế biết địa hình làng xóm. Trận đánh thuộc hoạt động của cả tổ, với nhiều người tham gia các phần việc khác nhau.

Sau năm 1954, Trương Thị Tám tham gia tập luyện cho cuộc duyệt binh tại Quảng trường Ba Đình ngày 1 tháng 1 năm 1955. Đó là lần đầu tiên bà gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh; tư liệu ghi bà có nhiều lần được gặp Người sau đó. Bà tiếp tục giữ những bức ảnh, hiện vật và kể lại cho con cháu quá trình tham gia du kích ở vùng Bãi Sậy.

Ngày 26 tháng 4 năm 2018, bà được phong danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân vì thành tích trong kháng chiến chống thực dân Pháp. Cuộc đời Trương Thị Tám có những dấu mốc dễ kiểm tra: canh gác cho cơ sở, trận Phương Trù, cuộc duyệt binh năm 1955 và chiếc đòn gánh hiện được lưu giữ ở bảo tàng.