Trường Tiểu học Lương Sơn (76)

Giữa những cánh rừng Trường Sơn mịt mùng khói lửa, có những con người không cầm súng chiến đấu, nhưng lại ngày đêm đối mặt với ranh giới sinh – tử. Một trong số đó là Đặng Thùy Trâm – nữ bác sĩ, cũng là một “y tá chiến trường” theo cách gọi giản dị của đồng đội. Đặng Thùy Trâm sinh năm 1942 tại Hà Nội, trong một gia đình trí thức. Nếu không có chiến tranh, có lẽ chị đã trở thành một bác sĩ làm việc trong bệnh viện lớn, sống một cuộc đời yên bình. Nhưng khi đất nước cần, chị đã tình nguyện vào chiến trường Quảng Ngãi – một trong những nơi ác liệt nhất lúc bấy giờ. Nơi chị làm việc không phải là bệnh viện đúng nghĩa, mà chỉ là một trạm xá dã chiến giữa rừng. Thiếu thuốc men, thiếu dụng cụ, thiếu cả ánh sáng. Những ca mổ được thực hiện dưới ánh đèn dầu leo lét, đôi khi chỉ có vài chiếc băng gạc sơ sài. Công việc của chị không chỉ là chữa bệnh. Chị vừa là bác sĩ, vừa là y tá, vừa là người động viên tinh thần cho thương binh. Có những đêm, chị thức trắng để chăm sóc bệnh nhân, lắng nghe họ kể về gia đình, về ước mơ còn dang dở. Trong cuốn nhật ký nổi tiếng của mình, chị từng viết những dòng rất giản dị:
“Đời phải trải qua giông tố nhưng không được cúi đầu trước giông tố.” Câu nói ấy không phải là lý thuyết, mà là chính cuộc đời chị. Một ngày năm 1970, trong một lần di chuyển cùng đơn vị, chị đã hy sinh khi mới 27 tuổi. Không có một lễ tiễn đưa, không có những lời ca ngợi ngay lúc đó – chỉ có rừng sâu và đồng đội lặng lẽ. Phải nhiều năm sau, khi cuốn nhật ký của chị được tìm thấy và công bố, người ta mới biết đến một tâm hồn đẹp đến nhường ấy – một người con gái vừa mạnh mẽ, vừa đầy yêu thương giữa chiến tranh tàn khốc. Nhưng bên cạnh Đặng Thùy Trâm, còn có hàng ngàn “Đặng Thùy Trâm khác” – những cô y tá không tên. Họ không có nhật ký để lại.
Không có tên trong sách lịch sử.
Không ai biết họ đã cứu bao nhiêu người. Chỉ biết rằng, giữa bom rơi đạn nổ, họ vẫn cúi xuống băng bó vết thương, vẫn nắm tay thương binh trong những giây phút cuối cùng. Có người đã hy sinh khi đang che chở cho bệnh nhân.
Có người ngã xuống khi chưa kịp viết nổi một dòng về cuộc đời mình. Câu chuyện của họ không được kể lại đầy đủ, nhưng lại hiện diện trong từng trang sử dân tộc. Họ – những cô y tá chiến trường thầm lặng – chính là những bông hoa đẹp nhất nở giữa thời hoa lửa.