TRƯƠNG VĂN HÒA – NGƯỜI CHỈ HUY DU KÍCH TRÊN VÙNG ĐẤT ĐIỆN BÀN

Từ một du kích bí mật của xã Điện Hòa, Trương Văn Hòa đã trưởng thành thành người chỉ huy một trung đội du kích tập trung, trực tiếp tổ chức những trận chống càn, đánh giao thông, chống xe cơ giới và bảo vệ nhân dân.

Điểm nổi bật trong câu chuyện của ông không chỉ nằm ở số trận đánh hay những chiến công được ghi nhận.

Đó còn là khả năng lấy ít đánh nhiều, tận dụng vũ khí tự tạo và liên tục thay đổi cách đánh theo tình hình thực tế.

Chính từ một lực lượng du kích hoạt động bí mật, Trương Văn Hòa cùng đồng đội đã góp phần đưa phong trào chiến tranh du kích ở Điện Hòa phát triển mạnh mẽ.

Từ du kích bí mật đến giải phóng quê hương

Trương Văn Hòa sinh năm 1937, dân tộc Kinh, quê tại xã Điện Hòa, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam - Đà Nẵng.

Được cán bộ cách mạng tuyên truyền, giáo dục, ông sớm giác ngộ và tham gia hoạt động tại địa phương.

Năm 1962, Trương Văn Hòa tham gia đội du kích và trở thành một trong những du kích bí mật đầu tiên của xã.

Tháng 2 năm ấy, ông cùng đội công tác vừa hoạt động chống lực lượng tề, điệp, vừa tuyên truyền, vận động nhân dân.

Phong trào từ một thôn được giải phóng dần lan rộng.

Theo tư liệu, cuối cùng toàn xã được giải phóng.

Nhưng cuộc đấu tranh tại Điện Hòa chưa dừng lại ở đó.

Hai tiểu đoàn trở lại Điện Hòa

Tháng 3/1963, đối phương đưa 2 tiểu đoàn về địa phương, tiến hành khủng bố, lùng bắt cán bộ và tìm cách phá phong trào du kích.

Cuộc đối đầu kéo dài trong điều kiện lực lượng du kích địa phương hạn chế hơn nhiều.

Trương Văn Hòa không lựa chọn đối đầu trực diện bằng một trận đánh lớn.

Dựa vào sự giúp đỡ của nhân dân, đồng thời kết hợp đấu tranh chính trị và binh vận, ông tổ chức du kích liên tục tập kích.

Những trận đánh nhỏ nhưng diễn ra liên tiếp khiến đối phương bị tiêu hao và buộc phải thu hẹp phạm vi hoạt động.

Theo tư liệu, lực lượng du kích diệt 163 đối phương, thu 17 khẩu súng.

Cuối cùng, lực lượng tiến vào xã phải co cụm rồi rút đi.

Đây cũng là giai đoạn cho thấy rõ phong cách của Trương Văn Hòa: không máy móc trong cách đánh, tận dụng địa hình và dựa vào nhân dân để duy trì thế chủ động.

Những trận đánh trên tuyến đường sắt

Sang năm 1964, hoạt động của đội du kích Điện Hòa không còn bó hẹp trong phạm vi xã.

Trương Văn Hòa cùng đồng đội vừa củng cố làng xã chiến đấu, vừa phối hợp lực lượng tỉnh và huyện hỗ trợ phong trào tại Thanh Phong, Mỹ Ngọc, Hòa Phước, Điện Chính, Điện Phong.

Một mục tiêu quan trọng khác là tuyến đường sắt.

Khu vực cầu Bến Sâu – La Họ có lực lượng canh gác bảo vệ giao thông.

Trương Văn Hòa trực tiếp chỉ huy du kích tổ chức nhiều đợt tiến công.

Theo tư liệu, lực lượng do ông tham gia chỉ huy đã đánh 3 đoàn tàu, 1 đầu máy và 12 toa xe, gây thiệt hại lớn cho lực lượng đối phương, đồng thời tác động đến hoạt động giao thông và góp phần buộc một số đồn bốt phải rút.

Những kinh nghiệm ấy tiếp tục được Trương Văn Hòa vận dụng khi chiến trường bước sang giai đoạn ác liệt hơn.

Chống cuộc càn năm 1965 và bảo vệ mùa lúa

Năm 1965, đối phương mở một đợt càn quy mô lớn vào địa phương.

Đối với lực lượng du kích, yêu cầu không chỉ là đánh địch.

Phía sau họ còn có nhà cửa, ruộng đồng và mùa lúa của nhân dân.

Trương Văn Hòa tổ chức lực lượng bám địa bàn, liên tục đánh trả.

Theo tư liệu, trong đợt này lực lượng du kích diệt 168 đối phương, thu 34 súng cùng 2 khẩu cối 60 mm, 4 máy thông tin PRC-10 và một xe cơ giới.

Cuộc càn cuối cùng phải dừng lại.

Điều quan trọng đối với người dân Điện Hòa là mùa lúa được bảo vệ.

Với Trương Văn Hòa, bảo vệ địa bàn vì thế không đơn thuần là giữ một vị trí quân sự mà còn là bảo vệ cuộc sống của người dân.

Tự tạo vũ khí để đối phó xe bọc thép

Sự xuất hiện ngày càng nhiều của xe cơ giới đặt ra một bài toán khó cho lực lượng du kích.

Vũ khí hạn chế, nhưng Trương Văn Hòa chủ trương tự tạo phương tiện để đánh xe.

Từ tháng 7 đến tháng 11/1965, theo tư liệu, riêng ông đã phá 2 xe bọc thép, 1 xe Jeep và diệt 78 lính Mỹ.

Khả năng sử dụng mìn tự tạo tiếp tục được phát huy trong những đợt chiến đấu sau đó.

Có giai đoạn, lực lượng du kích sử dụng mìn tự tạo phá hủy 5 xe M.113.

Riêng Trương Văn Hòa được ghi nhận phá hủy 5 xe bọc thép chở quân trong đợt hoạt động này.

Từ những trận đánh ấy, ông nhiều lần được công nhận là Dũng sĩ diệt cơ giới.

Mười ngày đêm bám đánh

Sau khi đi dự Đại hội Chiến sĩ thi đua trở về, Trương Văn Hòa tiếp tục cùng đồng đội đẩy mạnh hoạt động.

Theo tư liệu, chỉ khoảng hai tháng sau, đội du kích đã tổ chức một loạt trận đánh đáng chú ý.

Có trận, lực lượng du kích tiêu diệt và bắt gọn một đại đội bảo an gồm 105 người chỉ trong khoảng 20 phút giữa ban ngày.

Sau đó là 10 ngày đêm liên tục bao vây và bắn tỉa.

Lực lượng du kích vừa đánh đối phương, vừa gây sức ép lên hệ thống đồn bốt.

Kết quả được tư liệu ghi nhận là 142 lính Mỹ và 24 quân đối phương bị loại khỏi vòng chiến đấu, 1 máy bay bị hạ, 1 đồn và 11 lô cốt bị buộc rút bỏ.

Riêng Trương Văn Hòa trong đợt này được ghi nhận diệt 33 lính Mỹ, 4 quân đối phương, phá 5 xe bọc thép và bắn rơi 1 máy bay.

440 đối phương, 13 xe bọc thép và một máy bay

Trong khoảng 5 năm chiến đấu, những con số được ghi lại về đội du kích Điện Hòa rất lớn.

Theo tư liệu, Trương Văn Hòa cùng đội du kích đã diệt 1.249 đối phương, trong đó có 584 lính Mỹ; bắt sống 108 người; thu 137 súng; đánh 3 đoàn tàu; dùng mìn tự tạo phá 14 xe bọc thép và bắn rơi 6 máy bay.

Riêng Trương Văn Hòa được ghi nhận:

440 đối phương, trong đó có 160 lính Mỹ; 13 xe bọc thép; 1 máy bay và 16 khẩu súng thu được.

Những thành tích ấy gắn liền với quá trình trưởng thành của ông từ một du kích hoạt động bí mật trở thành Xã đội phó, trực tiếp làm Trung đội trưởng Trung đội du kích tập trung của xã Điện Hòa.

Người chỉ huy được dân tin, đồng đội mến phục

Điều được nhấn mạnh trong tư liệu về Trương Văn Hòa là tinh thần tự lực, chủ động và kiên quyết tiến công, đồng thời luôn chú trọng bảo vệ tính mạng và tài sản của nhân dân.

Ông được tặng Huân chương Chiến công Giải phóng hạng Nhất, hạng Nhì và hạng Ba; ba năm liên tiếp 1964–1966 là Chiến sĩ thi đua.

Trương Văn Hòa còn được công nhận Kiện tướng diệt Mỹ, 7 lần đạt danh hiệu Dũng sĩ diệt Mỹ cấp ưu tú, 8 lần Dũng sĩ diệt cơ giới, 1 lần Dũng sĩ diệt máy bay, cùng nhiều bằng khen và giấy khen.

Ngày 17/9/1967, ông được Ủy ban Trung ương Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam tặng Huân chương Quân công Giải phóng hạng Nhì và danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân giải phóng.

Câu chuyện của Trương Văn Hòa gắn chặt với chính quê hương Điện Hòa: từ những ngày hoạt động bí mật, vận động nhân dân nổi dậy, chống những cuộc càn lớn đến những trận đánh xe cơ giới và tuyến đường sắt.

Ông không phải người rời quê hương để tìm chiến trường.

Chính làng xóm, cánh đồng và những con đường của quê hương đã trở thành chiến trường mà người du kích ấy quyết tâm bám trụ và bảo vệ suốt nhiều năm.