Truyền kì “Lão tiền tuyến” Thái Bình

Quê hương Thái Bình, nơi hai tiếng "Thái Bình" (hòa bình) mang một ý nghĩa sâu sắc, là mảnh đất màu mỡ nuôi dưỡng những người con kiên cường, sẵn sàng gác lại đồng lúa để đi giữ lửa cho Tổ quốc. Trong số đó, có một người cựu chiến binh đã trở thành truyền kỳ, là biểu tượng cho tinh thần bất khuất: Bác Bùi Văn Đạt, người con của làng Đông Các, huyện Đông Hưng, mà người dân vẫn trìu mến gọi là "Lão Tiền Tuyến".

Mùa hè năm 1968, khi hương lúa chiêm thơm nồng lan tỏa khắp cánh đồng Đông Hưng, Bác Năm Đạt khi ấy là một thanh niên đôi mươi, mang trong mình sức vóc của người con đất lúa. Ông đã gác lại công việc đồng áng, tạm biệt mái nhà tranh, lên đường nhập ngũ theo tiếng gọi thiêng liêng của miền Nam ruột thịt.

Bác Đạt được biên chế vào Đoàn Vận tải Trường Sơn – huyết mạch giao thông chiến lược. Nơi ấy, con đường mang tên Bác là chiến trường khốc liệt bậc nhất. Hằng đêm, chiếc xe Gaz 51 cũ kỹ của ông phải vật lộn với dốc cao, vực sâu và những trận bom B52 rải thảm.

Trong ký ức của Bác Đạt, Trường Sơn không chỉ là rừng, là núi mà là một "lò luyện thép" về ý chí. Ánh đèn xe phải tắt, việc lái xe hoàn toàn dựa vào kinh nghiệm, sự dũng cảm và linh cảm sinh tồn. Bác kể, có những đêm, ông phải dùng ngón tay thò ra ngoài cửa kính, chạm vào lớp đất đá trên đường để cảm nhận hướng đi, lấy ý chí sắt đá thay thế cho ánh sáng trong đêm đen.

Đỉnh điểm là lần đoàn xe bị tập kích hỏa lực tại đèo A Roàng. Chiếc xe đi đầu trúng bom, lửa đạn bùng lên dữ dội, đe dọa toàn bộ chuyến hàng tiếp tế phía sau. Giữa làn đạn réo rắt, Bác Năm Đạt đã nghiến răng, đạp ga lao thẳng chiếc xe của mình xuyên qua ngọn lửa đang bùng cháy, giữ cho chuyến hàng phía sau không bị uy hiếp. Hành động mạo hiểm ấy không chỉ cứu hàng mà còn cứu mạng đồng đội. Chiếc xe Gaz tuy bị cháy xém, nhưng tinh thần "thà hy sinh tất cả chứ nhất định không chịu mất hàng" đã trở thành ngọn lửa hoa thiêng liêng, rực cháy giữa chiến trường.

Trong những năm tháng Trường Sơn, Bác Năm Đạt có một người bạn thân thiết, cùng quê Đông Hưng, tên là Hy. Hai người đã ước hẹn: "Sống thì cùng về, chết thì mang nhau về, phải dùng kinh nghiệm đi Trường Sơn mà mở đường giao thông cho làng mình."

Lời hứa ấy mãi mãi chỉ còn lại một mình Bác Năm Đạt thực hiện. Đồng chí Hy đã ngã xuống anh dũng trong một trận phục kích ở Tây Nguyên. Trước khi chôn cất bạn, Bác đã tháo một đoạn dây xích bánh xe của chiếc xe vận tải, quấn vào tay. Đó là kỷ vật cuối cùng, là lời nhắc nhở về con đường đã đi và lời hứa phải giữ.

Năm 1975, hòa bình lập lại, Bác Năm Đạt trở về. Ông mang trên mình thương tật chiến tranh, nhưng quan trọng hơn, ông mang về ngọn lửa thép của Trường Sơn và lời thề xây dựng quê hương.

Trở về Đông Hưng, Bác Năm thấy đường làng vẫn lầy lội, đặc biệt là con đê ngăn mặn bảo vệ đồng lúa còn rất yếu kém. Bác hiểu rằng, lời hứa với người bạn đã hy sinh phải được thực hiện ngay trên mảnh đất này.

Ông tham gia công tác tại địa phương, và ngay lập tức bắt tay vào việc "mở đường". Bác dùng toàn bộ kinh nghiệm chiến đấu, kinh nghiệm làm đường, san ủi của Đoàn Vận tải Trường Sơn để quy hoạch lại đường sá.

Bác Năm Đạt là người tiên phong vận động người dân đóng góp, tự tay lái chiếc máy xúc cũ kỹ, ngày đêm chỉ huy thanh niên trong làng đào đất, san lấp.

• Bác đã sử dụng chính đoạn dây xích bánh xe cũ kỹ làm thước đo, làm mô hình trực quan để hướng dẫn thanh niên kỹ thuật gia cố nền đường. Đoạn dây xích ấy không chỉ là kỷ niệm, mà đã trở thành biểu tượng của sự kiên cường, bền bỉ trong xây dựng nông thôn mới. Con đường mà Bác Năm Đạt cùng dân làng xây dựng đã trở thành tuyến giao thông quan trọng, giúp người dân Đông Hưng vận chuyển nông sản dễ dàng, phát triển kinh tế.

Đến tận bây giờ, khi tuổi đã cao, Bác Bùi Văn Đạt vẫn là một "Lão Tiền Tuyến" gương mẫu. Ông tích cực tham gia công tác Hội Cựu chiến binh, kể lại câu chuyện về một thời hoa lửa. Bác thường nói với thế hệ trẻ: "Hòa bình này không dễ dàng có được. Các cháu phải giữ gìn và xây dựng nó bằng tri thức, bằng sự đoàn kết và bằng tinh thần 'dám xông pha' như những người lính năm xưa. Ngọn lửa Trường Sơn giờ đây phải là ngọn lửa thắp sáng cho những bông lúa Thái Bình!"

Bác Năm Đạt chính là minh chứng hùng hồn nhất cho sự chuyển mình từ người lính cầm súng bảo vệ Tổ quốc sang người công dân kiểu mẫu xây dựng quê hương, biến những ký ức "hoa lửa" thành dòng nhựa sống mãnh liệt, nuôidưỡng sự trù phú và yên bình cho vùng đất lúa Thái Bình