Truyền kỳ về ông Tổ của người La Chí dưới chân núi Gia Long
Dãy núi Gia Long sừng sững như một bức tường đá khổng lồ che chắn những bản làng La Chí, từ xã Bản Díu sang Chí Cà, Ma Lì Sán, Pả Vầy Sủ… Đỉnh cao nhất của bức thành đá ấy nằm trên đất của xã Bản Díu, cũng là nơi có ngôi đền cổ thờ thành hoàng Hoàng Vần Thùng, theo cách gọi dân gian là ông vua của người La Chí.
Tháng 4/2013, Đền Thần Hoàng (thị trấn Cốc Pài, huyện Xín Mần) được tỉnh Hà Giang trao bằng Di tích lịch sử - Văn hóa cấp tỉnh. Ngôi đền mới được xây dựng có diện tích gần 4.000m2, thiết kế kiến trúc nhà sàn cổ, 3 gian, 2 chái, hai cầu thang lên xuống hai bên.
Đây là nơi thờ tự ông Hoàng Vần Thùng, người có công khai thiên, lập đất, tổ chức dân làng làm ăn, trấn giữ biên ải cách đây nhiều thế kỷ. Hàng năm, đồng bào tổ chức lễ hội tưởng nhớ ông Hoàng Vần Thùng, coi như Thần Hoàng làng vào ngày Thìn đầu tiên, của tháng Thìn (tháng 3 âm lịch), gọi là tết Khu Cù Tê.
Đồng bào La Chí tin rằng ông là người dẹp loạn, yên dân, khai mở sự nghiệp, tổ chức đồng bào làm ăn, xây dựng và bảo vệ cuộc sống cộng đồng từ thủa khai thiên, lập nghiệp, giữ nước, sau đó hóa thân về trời. Dấu vết tương truyền để lại cho đến ngày nay còn ở một số thôn như Ngam Lim, Díu Thượng, Na Lũng…
Bà Nguyễn Ngọc Lý, nguyên trưởng phòng văn hóa huyện Xín Mần -người dành nhiều tâm huyết đi sưu tầm, khảo cứu về nhân vật lịch sử có tên Hoàng Vần Thùng cho biết: “Tại xã Bản Díu còn 12 ngôi mộ lớn nhỏ khác nhau được cho là những ngôi mộ Hoàng Vần Thùng sau khi ông hóa thân về trời.
Những câu chuyện già làng truyền lại, ông Hoàng Vần Thùng rất tài giỏi, nhìn sao trời biết ngày nắng ngày mưa. Ông dạy cho dân bản làm ruộng bậc thang để trồng lúa, thuần hoá các con vật trong rừng để làm vật nuôi. Ông võ nghệ rất giỏi, tập hợp trai tráng các bản dạy võ đánh đuổi giặc ngoại xâm giữ đất.
