Truyền thống gia đình cách mạng và ký ức tuổi trẻ đất Quỳnh Lưu

Hồ Tùng Mậu tên thật là Hồ Bá Cự, sinh ngày 15 tháng 6 năm 1896 tại làng Quỳnh Đôi, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An – một vùng đất nổi tiếng hiếu học và giàu truyền thống yêu nước. Ông sinh ra trong một gia đình nhà nho giàu chí khí: ông nội là cụ Hồ Bá Trị từng tham gia phong trào Cần Vương; thân phụ là cụ Hồ Bá Thọ cũng là một sĩ phu yêu nước nồng nàn. Chính môi trường gia đình và quê hương đã sớm hun đúc trong tâm hồn người thanh niên Hồ Bá Cự lòng phẫn uất trước cảnh nước mất nhà tan dưới ách thống trị của thực dân Pháp.

Những năm tháng niên thiếu, ông được tiếp xúc với sách báo tiến bộ và những câu chuyện kể về phong trào Cần Vương, Đông Du của Cụ Phan Bội Châu. Sự hi sinh quật cường của các thế hệ sĩ phu đi trước đã giúp ông nhận ra rằng, con đường học hành để làm quan phong kiến không thể giúp dân, cứu nước. Ý chí giải phóng dân tộc trở thành ngọn lửa âm ỉ thôi thúc ông tìm đường dấn thân vào con đường hoạt động cách mạng chuyên nghiệp.

Năm 1919, khi mới 23 tuổi, ông quyết định rời quê hương sang Xiêm (Thái Lan) để tìm kiếm các tổ chức yêu nước. Tại đây, ông gặp gỡ những người bạn cùng chí hướng như Lê Hồng Sơn, Trịnh Đông Hải. Để thể hiện sự quyết tâm rời bỏ nếp sống cũ và dốc sức cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, ông đã đổi tên thành Hồ Tùng Mậu. Tên gọi mới này không chỉ đánh dấu bước ngoặt dấn thân mà sau này còn gắn liền với nhiều mốc son chói lọi trong lịch sử cách mạng Việt Nam.