Truyền thống gia đình góp phần hun đúc một nữ chính khách trí tuệ, bản lĩnh

Bà Nguyễn Thị Bình, tên khai sinh Nguyễn Thị Châu Sa, sinh ra ở làng Tân Hiệp (Châu Thành, Sa Đéc) nhưng quê gốc ở Gò Nổi (Điện Bàn, Quảng Nam). Bà là cháu ngoại của nhà chí sĩ Phan Chu Trinh, người đã để lại di sản tinh thần sâu đậm cho con cháu.

Cha bà, ông Nguyễn Đồng Hợi, nguyên là tham tá công chánh, nổi tiếng liêm chính và cương trực. Mẹ bà, bà Phan Thị Châu Lan - con gái cụ Phan, mất sớm khi bà mới 17 tuổi.

Thời niên thiếu, bà học tại Lycée Sisowath ở Phnom Penh (Campuchia), một trong những ngôi trường lớn nhất Đông Dương lúc bấy giờ. Việc học tiếng Pháp, tiếp xúc với bạn bè quốc tế đã mở rộng tầm mắt của cô gái trẻ, nhưng cũng khiến bà sớm nhận ra giá trị của độc lập dân tộc.

Tinh thần dân tộc của bà Nguyễn Thị Bình từ thời còn đi học đã biểu hiện trong một số vụ va chạm với “bọn con Tây”. Một lần ra chơi, vài bạn học người Pháp nói với nhau về những người giúp việc nhà họ: "Bọn anamites (cách gọi cũ người Pháp dùng để chỉ người Việt Nam - PV) đều là những tên ăn cắp". Bà nghe thấy, không chịu nổi, đến hỏi chúng: "Chúng mày nói gì?".

Mấy đứa còn đang ngơ ngác, bà Bình lấy ngay cặp sách nện vào chúng. Một cuộc ẩu đả xảy ra, may không có ai bị thương đáng kể. Ngày hôm sau, bà bị Hiệu trưởng gọi lên nhắc nhở nhưng không bị kỷ luật.

Sau khi Pháp tái chiếm Nam Bộ cuối năm 1945, cha bà ra chiến khu, còn bà ở lại chăm sóc các em và hoạt động bí mật trong khối sinh viên, học sinh và phụ nữ Việt Minh. Lúc ấy, bà lấy bí danh “Yến Sa”. Năm 1948, bà được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương - bước ngoặt quan trọng đưa bà vào hàng ngũ lãnh đạo phong trào.

Sống trong một gia đình mà tinh thần khai sáng và lòng yêu nước là mạch chảy chủ đạo, bà Bình sớm học được rằng tri thức phải gắn liền với hành động. Sự nghiêm khắc, tận tụy của cha và tấm gương của cụ ngoại đã tạo nên một nhà ngoại giao, nhà chính trị vừa trí tuệ, vừa bản lĩnh mang tên Nguyễn Thị Bình.