Truyền thuyết dân gian về người khổng lồ vạch núi của người Mông

Thuở trời đất mới hình thành, vùng Mù Cang Chải không êm đềm như bây giờ. Thuở ấy, núi non nhấp nhô như những chiếc răng nanh của con quái thú khổng lồ, dựng đứng đến mức chim bay gãy cánh, khỉ leo bạt móng. Trời thì nắng hạn thiêu đốt, cả năm không một giọt mưa, nhưng khi mưa xuống lại là những trận lũ quét hung tợn, cuốn trôi mọi nếp nhà.

Con người lúc đó nhỏ bé vô cùng, chỉ biết trốn trong hang đá, đói khát và sợ hãi. Nhìn bờ cõi tan hoang, dòng họ người Mông khóc ròng, tiếng khóc ai oán thấu tận trời xanh, đánh thức một vị thần khổng lồ đang ngủ say dưới lòng đất sâu. Thần thương người Mông hiền lành, chất phác nên quyết định hóa thân thành một chàng trai trần thế, xuống phàm trần để giúp dân bản tìm con chữ, tìm dòng nước sinh tồn.

Chàng khổng lồ xuất hiện giữa bản Lao Chải với thân hình cao lớn như ngọn núi Khau Phạ, hai cánh tay cuồn cuộn sức mạnh như hai cây cổ thụ ngàn năm. Chứng kiến cảnh người dân không có nước uống, ruộng nương khô cằn, chàng liền xắn tay vào cuộc đại kiến tạo.

Với chiếc cuốc khổng lồ tự rèn bằng đá sa thạch, chàng đi đến đâu, vách núi dựng đứng liền phải nghiêng mình đến đó.

Chàng dùng ngón tay vĩ đại của mình vạch sâu vào lòng đất, xẻ dọc những ngọn núi lớn của dãy Hoàng Liên Sơn, tạo thành lối đi cho dòng nước mát lành đổ về thung lũng. Người già bảo, những khe suối chảy xiết ở bản Xéo Dì Hồ, Cồ Dề Sang chính là dấu vết từ những ngón tay vạch đất của chàng năm xưa.

Để giữ nước không trôi tuột xuống vực sâu, chàng khổng lồ dùng đôi chân hộ pháp đạp vào sườn núi, san phẳng những vạt đất dốc, xếp những tảng đá khổng lồ làm bờ vững chãi. Cứ mỗi dấu chân chàng đặt xuống, một tầng ruộng bậc thang lại hiện ra, tầng tầng lớp lớp vươn tận đỉnh trời.

Sau nhiều mùa trăng rằm dốc sức, dòng nước đã về, ruộng bậc thang đã xanh mướt mầm lúa. Chàng khổng lồ biết đã đến lúc mình phải trở về với trời đất. Nhưng chàng lo lắng, nếu mai này chàng đi rồi, người Mông quên mất cách dẫn nước, quên mất thế đất làm ruộng thì bản làng lại rơi vào cảnh đói nghèo.

Vào một đêm trăng sáng như gương, chàng khổng lồ ngồi lại bên những khối phiến đá sa thạch lớn ở bản Tàng Ghênh. Chàng dùng chiếc đục đá của mình, dồn hết thần lực, tỉ mẩn khắc lên mặt đá. Chàng vẽ lại hình dáng uốn lượn của những tầng ruộng chàng vừa đắp, khắc sơ đồ sông suối và lối đi của các dòng nước vượt qua núi cao. Chàng còn khắc cả những hình tròn đồng tâm bí ẩn đại diện cho mặt trời và các vì sao chỉ hướng cho người đi rừng.

Khi nét khắc cuối cùng vừa hoàn thành, cũng là lúc ánh bình minh đầu tiên ló rạng nơi đường chân trời. Thân hình chàng khổng lồ tan vào sương sớm, hóa thành làn gió mát lành thổi qua các khe núi, hòa làm một với đại ngàn Lao Chải.

Những nét khắc trên bãi đá cổ Lao Chải hôm nay chính là nét chữ của chàng khổng lồ để lại đó cháu à, người già khẽ gạt tàn thuốc ngô, mỉm cười đúc kết câu chuyện.

Đối với người Mông, truyền thuyết này không đơn thuần là một câu chuyện cổ tích để ru con trẻ ngủ. Đó là cách họ tôn vinh thế hệ cha ông, những người khổng lồ có thật bằng xương bằng thịt. Chính bằng ý chí phi thường, sự kiên cường lẫm liệt không ngại máu và mồ hôi, tổ tiên người Mông đã tự biến mình thành những gã khổng lồ, bạt núi tai mèo, khơi dòng suối mát, viết nên cuốn sử thi vĩ đại trên đá cổ và ruộng bậc thang Lao Chải hôm nay.