"Truyền thuyết Dì Sáu" Cuộc hành trình dũng cảm của một nữ tình báo
Đinh Thị Vân, tên thật là Đinh Thị Mậu, sinh năm 1916 tại làng Đông An, xã Xuân Thành, huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định (nay thuộc tỉnh Ninh Bình), vào một gia đình nho học có truyền thống yêu nước sâu sắc. Bà được mệnh danh là "Dì Sáu" từ thời hoạt động tình báo, và đã trở thành một huyền thoại trong lịch sử kháng chiến chống thực dân Pháp và Mỹ-ngụy.
Năm 1954, sau khi ký kết Hiệp định Geneva, đất nước bị chia cắt thành hai miền. Đinh Thị Vân, lúc đó là thành viên Ban chấp hành Tỉnh hội Phụ nữ tỉnh Nam Định, nhận nhiệm vụ đặc biệt do Bộ Tổng tham mưu giao: hoạt động bí mật trong lòng địch tại miền Nam, xây dựng mạng lưới tình báo chiến lược. Để phù hợp với vai trò ngụy trang, cấp trên tung tin rằng bà đã phản Đảng, bỏ nhiệm vụ chạy trốn vào Nam, gây tranh cãi và làm loãng sự giám sát của địch.
Trước khi ra đi, bà đã phải hy sinh hạnh phúc riêng: chủ động đề nghị cưới vợ cho chồng bị đau ốm, để người khác chăm sóc gia đình khi bà phải xa quê hương. Bà đã tìm cho chồng một cô gái thùy mị, nết na và thuyết phục cô gái thay mình để chăm sóc chồng bà. Người chồng thường ngày vốn hiền lành bỗng nổi khùng:
"Cô điên hay sao mà lại quyết định như vậy?"
Bà phải làm sao đây? Hết mực thương yêu chồng - người từng cùng hoạt động, cùng trãi qua thời gian khó khăn những ngày ở chiến khu. Bà ôm chặt lấy chồng. Họ chia tay nhau như hai người đồng chí: "Anh ơi! Hai vai em không đủ sức gánh cả việc nước lẫn việc nhà, mong anh hiểu cho em..."
Để hỗ trợ hoạt động của bà, cấp trên quyết định thông báo "Đinh Thị Vân đã phản Đảng, bỏ nhiệm vụ chạy trốn vào Nam. Tuyên án tử hình vắng mặt". Tin dữ ấy đã được ta lan truyền rộng rãi. Khiến cho anh em, đồng chí, họ hàng quê hương đều bàng hoàng, sửng sốt và căm ghét.
Tại miền Nam, bà ngụy trang thành chị dâu buôn bán, đi khắp ngõ phố Sài Gòn từ chợ Bàn Cờ đến chợ Cầu Muối, lắng nghe thông tin từ hàng xóm, thương nhân và các cán bộ địch. Bà xây dựng được mạng lưới tình báo rộng khắp, cung cấp cho cấp trên hàng ngàn tin tức quan trọng về ý đồ chiến lược của địch, giúp quân đội ta giành thế chủ động trong các cuộc chiến đấu.
Trong một lần sơ suất, bà bị địch bắt giữ và tra tấn bằng mọi hình thức tàn bạo: treo ngược, đạp văng, đắm đầu vào thùng nước xà phòng, vắt bụng bằng máy quay điện. Nhưng bà không hé răng khai nửa lời, luôn giữ vững uy vũ bất năng khuất theo lời dạy của Bác Hồ. Bà ngất đi nhiều lần, nhưng mỗi khi tỉnh dậy lại khẳng định: "Tao không sợ, hãy quay điện tiếp đi".
Cuộc đời của Đinh Thị Vân là minh chứng cho sự hy sinh tình riêng vì Tổ quốc, cho lòng kiên cường và uy vũ của người phụ nữ Việt Nam trong cuộc kháng chiến. Bà không bao giờ nói về công lao của mình, luôn sống một cách bình dị, mặc áo bà ba đơn giản, ăn trầu như một người phụ nữ thường ngày. Nhưng sau khi qua đời, danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân đã được trao cho bà, cùng nhiều huân chương cao quý như Huân chương Độc lập hạng Nhì, Huân chương Kháng chiến hạng Nhất.
