TỪ ÁN TỬ HÌNH NƠI ĐẠI ĐƯƠNG ĐẾN "ANH HAI" KIÊN CƯỜNG CỦA CHIẾN TRƯỜNG NAM BỘ
Bị tuyên án tử hình khi mới 19 tuổi, nếm trải gần 15 năm đày ải nơi "địa ngục trần gian" Côn Đảo rồi trực tiếp chỉ đạo giải phóng hòn đảo ấy vào năm 1945, Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng Phạm Hùng – người anh Hai kính yêu của Nam Bộ – đã dâng trọn cuộc đời mình cho sự nghiệp giải phóng dân tộc và tái thiết đất nước.
Trong ký ức của đồng bào, chiến sĩ miền Nam, cái tên Phạm Hùng (tên thật là Phạm Văn Thiện) luôn gợi nhớ về hình ảnh một vị lãnh đạo gan góc, xông xáo và tràn đầy tình cảm. Sinh năm 1912 tại xã Long Phước, huyện Long Hồ, tỉnh Vĩnh Long – vùng đất phù sa trù phú giàu truyền thống yêu nước, ông sớm giác ngộ cách mạng từ năm 1928 khi mới tròn 16 tuổi.
Tuổi trẻ của ông là một bản hùng ca thử thách sự sinh tử. Năm 1931, giữa lúc phong trào cách mạng dâng cao, ông bị thực dân Pháp bắt và kết án tử hình. Trước họng súng kẻ thù, người thanh niên Vĩnh Long vẫn giữ vững khí tiết kiên quật. Dưới áp lực đấu tranh của quần chúng, Pháp buộc phải giảm án xuống khổ sai chung thân rồi đày ông ra nhà tù Côn Đảo.
Gần 15 năm ròng rã bám trụ nơi "địa ngục trần gian" (1931–1945), đối mặt với đòn thù tàn khốc, xà kle lạnh lẽo và chế độ tù đày hà khắc, ông cùng các đồng chí kiên trung biến buồng giam thành trường học cách mạng. Đặc biệt, vào mùa thu tháng 8 năm 1945, khi thời cơ đến, ông cùng Đảo ủy Côn Đảo đã lãnh đạo anh em tù nhân đứng lên làm chủ, giải phóng hoàn toàn nhà tù Côn Đảo và trở về đất liền tiếp tục lãnh đạo cuộc kháng chiến.
