TỪ BÁ ĐƯỚC (1905-1964)

TỪ BÁ ĐƯỚC (1905-1964)

Từ Bã Đước, còn có tên Năm Xĩnh, sinh năm Ất Tỵ (1905), tại xã Phước Hưng, Trà Cú, Trà Vĩnh. Cha ông là Từ Bá Chiêu (Bang Cheo) là một đại điền chủ kiếm bang chủ người Phúc Kiến, mẹ ông là bà Trần Thị Thuận, một người phụ nữ thuần phác, đâm lược.

Từ Bá Đước nhận bằng tú tài 1924, tại Marseille, rồi lên đường về nước dù có giấy gọi vào học Kỹ thuật chuyên ngành Cầu công.

Năm 1928, ông bắt đầu có những hoạt động yêu nước, trở thành cổ động viên, ủng hộ viên cho Đảng Thanh niên Cao vọng và bảo Tiếng Chuông rẻ của Nguyễn An Ninh.

Thông qua Dương Quang Đông, Nguyễn Duy Khâm... từ những năm 1932 - 1933, Từ Bá Đước đã ủng hộ tài chánh cho phong trào cách mạng Trà Vĩnh.

Nửa năm 1936, ông cùng một số nhân sĩ trí thức như bác sĩ Mạch Dùng, thầy giáo Thọ, thầy giáo Nghiễn, bác sĩ Bồn... tham gia làm thành viên của Ủy ban Hành động tỉnh Trà Vinh, dưới sự lãnh đạo của Tỉnh ủy Trà Vinh.

Sau đó, được sự đồng ý của Tỉnh ủy, Từ Bá Đước ứng cử và đắc cử vào Hội đồng Địa hạt Trà Vĩnh. Cuối năm 1939, Đảng ta chuyển sang bí mật, Từ Bá Đước vẫn giữ được thể hợp pháp trước kẻ thù.

Tháng 5/1945, tổ chức Thanh niên Tiên phong được thành lập, Từ Bá Đước được phân công làm Tỉnh bộ trưởng.

Trong cuộc cách mạng tháng Tâm (đêm 24 rạng 25/8/1945)

ở Trà Vĩnh, Tử Bả Đước được Tỉnh ủy đề cử tham gia Ủy ban Khởi nghĩa tỉnh. Sau đó, ông được Ủy ban Khởi nghĩa chỉ định làm Chủ tịch Lâm ủy Hành chính (tức Ủy ban Hành chính Lâm thời) tỉnh Trà Vinh đề ra mắt đồng bào trong buổi míttinh sáng ngày 25/8/1945, tại lễ đài trước chợ Trà Vĩnh.

Sau khi tái chiếm Trà Vĩnh, thực dân Pháp bắt giam Từ Bả Đước ở khám Trả Vĩnh rồi khám Vĩnh Long. Sau đó, chúng trả tự do nhưng trục xuất ông ra khỏi Trà Vinh trong 24 giờ. Từ Bả Đước về Sài Gòn sinh sông và tiếp tục hoạt động.

Năm 1947-1950, ông được Chủ tịch Ủy ban kháng chiến hành chính Sài Gòn - Gia Định kiêm Giám đốc Sở Kinh tế Nam bộ cử làm đại diện chính thức để vận động giới nhân sĩ, trí thức, tư sản dân tộc ở Sài Gòn và Nam bộ ủng hộ kháng chiến.

Nam bộ.

Năm 1950-1954, Từ Bá Đước tham gia Hội đồng Kỹ thuật
Sau khi hiệp định Genève được ký kết, Từ Bá Đước tham gia với tư cách là ủy viên Thủ quỹ phong trào Bảo vệ hòa bình Sài Gòn - Chợ Lớn (một trong năm chức danh chủ chốt của nhóm lãnh đạo). Sau đó, ông bị chính quyền Ngô Đình Diệm bắt và đây ra Phú Yên; do tuổi già sức yếu trong điều kiện rừng thiêng nước độc, Từ Bá Đước đã vĩnh viễn ra đi ngày 5/1/1964.

Năm 1976, nhân sĩ Từ Bá Đước được công nhận liệt sĩ; năm 1984, ông được Chủ tịch Hội đồng Nhà nước truy tặng Huân chương Kháng chiến hạng Nhất